Dagur - 18.12.1999, Blaðsíða 14

LÍF OG HEILSA
Æi
LAUGARDAGUR 18. DESEMBER 1999

Þegar jólin fara í
hönd gerir fólk yf-
irleitt betur við
sig í mat en aðra
daga. Sumu fólki
hættir til þess að
borða yfir sig.
Þetta getur jafn-
vel verið vanda-
mál. Trausti Valdi-
marsson, læknir á
FSA, ráðleggur
fólki að gæta hófs
í mat og drykk nú
sem endranær.
Trausti Valdimarsson læknir ráðleggur þeim sem hafa áhyggjur af ofáti um jólin að slaka á,
hreyfa sig meira og borða hollan og góðan mat. mynd: brink
mikilvægt. Megr-
unarkúrar þar sem
fólk borðar mjög
lítið og einhæft
fæði geta hægt á
brennslunni og
varar Trausti við
slíkum kúrum.
„Þetta er eiginlega
spurning um líf-
stfl. Þeir sem eru
þungir á sér hreyfa
sig oftast minna og
hægar en hinir
léttu og brenna því
færri hitaeingin-
um. Taka frekar
lyftuna en tröpp-
urnar og bílinn
frekar en göngut-
úrinn. Þess vegna
geta léttu einstak-
lingarinr borðað
meira. Þeir brenna
fleiri hitaeining-
um. Matarlystin er
Jafnvægi
nauðsynlegt
„Almenn lifsspeki er að ganga varlega um
gleðinnar dyr,“ segir Trausti og minnir á
gamla speki úr Hávamálum.
Hjarðir það vita
nær þær heitn skulu
og ganga þú af grasi,
en ósvinnur maður
kann æva-gi
síns um mál maga.
Þetta merkir að féð veit hvenær það á að
ganga úr haganaum en óvitur maður kann
sér ekki maga mál og borðar þar til hann
verður veikur.
Bundið í ættir
Skortur á mat var vandamál mann-
skeppnunar í mörg hundruð ár en svo
hafa hlutirnir snúist við. Trausti segir að
að mennirnir hafi hreyft sig mikið meira
áður og þá hafi offita verið sjaldgæf,
nema hjá þeim ríku. „Það var gjarnan
velmegunarmerki að hafa góða ýstru. A
þessari öld hafa æ fleiri getað borðað
nægju sína í hvert mál og mannskepnan
þarf ekki að hreyfa sig eins mikið. Við
höfum bíla, lyftur og önnur tæki til þæg-
inda. Frá því forfeður okkar bjuggu í
hellum eða í skóginum og þurftu að herj-
ast fyrir lífinu er okkur það kannski nátt-
úrlegt og eiginlegt að hreyfa okkur sem
minnst og borða sem mest. Og safna
forða til hörðu áranna."
Stundum er talað um matarfíkn en
Trausti segir það bara vera þannig að
ákveðnir einstaklingar geri allt í óhófi.
„Það er líka til fólk sem að þykir bara
matur góður. Það getur líka verið skráð í
genin. Einnig getur uppeldi haft mikil
áhrif. Menn halda áfram að borða eins
og þeir eru aldir upp við. Það er hinsveg-
ar alltaf deilt um hvað eru erfðir og hvað
er umhverfi. Þetta getur verið bundið í
ættir,“ segir Trausti.
Matarlyst
einstaklingsbundin
Jafnvægi í brennslu og matarinntöku er
einnig ákaflega einstaklingsbundin.
Sumir hafa meira gaman að því að borða
en aðrir, eru sífellt að hugsa um mat, eru
matarfíklar. Margir taka skorpur í ofáti
en slíkt veldur yfirleitt ekki offitu. Það
eru margir sem sukka í mat og fitna
kannski og eru svo marga mánuði að ná
þessu af sér. Þetta er kannski eins og
alkóhólismi. Sumir detta í mat og er
kannski fremur hættara við því um jól-
in,“ segir Trausti. Hann bendir á að það
séu til megarandi lyf en segist ekki mæla
með þeim. Þau geti hjálpað þeim sem
breyta mataræðinu og lífstíl sínum um
leið.
Trausti segir að það séu engar patent
lausnir til fyrir fólk sem á við vandamál
að strfða í sambandi við mataræði. Það
sé þá helst bara að reyna að breyta
lífstílnum og borða hollari fæðu og hrey-
fa sig meira.
-PJESTA
Tilganaslaust að
teygja tyrir æfingar
Ef marka má
niðurstöður
ástralskra rann-
sókna minnkar
það ekki slysa-
hættu að teygja
vöðva fyrir æf-
ingar. Um rann-
sóknina má lesa
á fréttavef
Reuters. Það voru vísindamenn við há-
skólann í Sidney sem gerðu rannsóknina
í samvinnu við Rod Pope, yfirþjálfara
ástralska hersins. Hann fékk 2600 her-
menn til þess að taka þátt í rannsókninni.
Hluti þeirra var látinn teygja sérstaklega
fyrir líkamsþjálfun og annar hluti sleppti
teygjunum. Alagsmeiðsl voru síst færri
meðal þeirra sem teygðu en hinna. Rod
Pope segist halda
að það geti gert
illt verra að teygja
kalda vöðva en
ráðleggur mönn-
um að teygja vel
eftir líkamsþjálf-
un sérstaklega ef
fólki hættir til
þess að fá stengi.
Reykingar auka
hættu a kvíðaköstum
Alltaf hrannast upp fleiri og fleiri ástæð-
ur fyrir því að fólk ætti ekki að soga að sér
tóbaksreyk. Þeir sem reykja eru í meiri
hættu að fá kvíðaköst en hinir sem ekki
Iifa í mökk. Hinsvegar virðist það draga
úr líkunum að láta af þessum leiða vana.
Að minnsta kosti þriðjungur fullorðinna
upplifir kvíða á hverju ári. Einkenni
kvíðakasta lýsa sér í því að fólk verður
andstutt, fær yfir höfuðið, hjartað slær
hraðar, svitaköst og fólk finnur fyrir al-
mennri vanlíðan. Hugsanleg skýring gæti
legið í áhrifum nikótíns á heilann. Sam-
bandið milli reykinga og kvíða virðist vera
einhliða.
Þeir sem
ekki reykja
en finna
stundum fyr-
ir kvíðaköst-
um virðast
ekki fá löng-
un til þess að
soga að sér
tóbaksreyk.
Draumórar
hugsa um allt annað. Hún á sér
uppáhalds kynferðisdraum um
stórhættulegan, kolsvartan kyn-
lífsfíkil, sem er búinn að binda
hana upp við staur og hyggst
halda henni sem kynlífsleikfangi
í einhverja daga. Venjulega æsist
hún svo mikið við þessa mynd að
hún nær sfnu hámarki þegar kyn-
lífsfíkillinn er rétt byrjaður að
hvísla að henni hvað hann ætli
sér að gera við hana. ÓIi og Jóna
eru sérstaklega ánægð í sínu
sambandi og fá sínum kynferðis-
legu þörfum fullnægt hvort með
öðru - órarnir koma því ekkert
við, og þau ræða meira að segja
af og til um órana og nota þá til
að auðga sitt góða og skemmti-
lega samlíf enn frekar.
Blygðun, blygðun, burt
meo þig!
Okkar innbyggða blygðunar-
kennd veldur því hins vegar að
við getum ekki öll sæst við okkar
kynferðislegu drauma og veitt
mótaðilanum hlutdeild í þeim.
Oft er um að ræða einhvers kon-
ar tabú, eitthvað,sem okkuj;,|ht;f-
ur verið innrætt
að sé ljótt og
sóðalegt en
verður þá auð-
vitað einstak-
lega spennandi
fyrir vikið. Þetta
getur átt við um
endaþarmssam-
farir, fjöldasam-
farir, þvingun,
fjötra, kynlíf
gegn greiðslu,
kynlíf á opin-
berum stöðum
og svona mætti
lengi telja. Þess
vegna er svona
mikilvægt að
muna að
draumórar um
eitthvað ser
okkui jiytui eiu-
um of dónalegt
eru ekki nei-
kvæður pervertastimpill heldur , ^fgnheiður Eiríksdóttir er
möguleiki til að fara í skemmti- hjúkrunarfræðingur.
legan leiðangur um okkar kyn-
fprðislega sjálT(ehm!). ...
Jóna bíður eftir "kvalara" sínum.
Einhvern tíma
KYI\1| IF var gerð fín rann-
I I VbbII , | A /1
sokn i Amenku
þar sem kom
fram að fullvaxta
karlmenn hugsa
um kynlíf allt að
sex sinnum á
mínútu. Eitthvað
stóðu konurnar í
rannsókninni
körlunum að
baki, enda land-
lægur andskoti þar eins og víðast
hvar á þessu hveli jarðar að kon-
um sé ekki Ieyfilegt að vera neitt
voðalega kynferðislegar hvorki í
hugsun, tali, né gjörðum. Svo-
leiðis konur eru álitnar sóða-
stelpur og algerlega óalandi og
óferjandi. Karlarnir hafa aftur á
móti leyfi til að láta testósterónið
flæða út úr hverri svitaholu og
digurbarkast endalaust um of-
boðslega kyngetu sína á hveiju
bílaverkstæði í bænum. Kannski
finnst frjálslegum lesendum mín-
um ég draga upp einstrengings-
lega mynd—en trúið mép, þetta er
alls ekki Qarri sannleikanum og
árið tvö þúsund næstum komið.
Að mínu viti er semsagt löngu
kominn tími til að viðurkenna að
fullorðið fólk stundar kynlíf, því
finnst það gott, það á heimtingu
á góðu kynlífi (hvort sem er í ein-
rúmi eða félagi við aðra) og það
hugsar svo sannarlega um kynlíf.
Sagan af Jónu og Óla
Kynferðislegir draumórar eru rík-
ur þáttur í kynferðislegri örvun
bæði karla og kvenna. Það er vert
að undirstrika að við erum hér að
tala um draumóra (fantasíur),
sem þurfa alls ekki að fela í sér
þrá um að eitthvað sem gerist þar
gerist í raunveruleikanum. Hér
eru ákveðin SKIL milli drauma
og raunveruleika - höfum það á
hreinu. Óla dreymir um að Iáta
tvær belgmiklar konur nauðga
sér og sú ímyndun hans klikkar
aldrei þegar mikið liggur við og
skilar sér í miklum æsingi og
stórri stinningu. Þegar Jóna kona
Óla tekur mót lostafullum atlot-
- um haws-er'hún hins vegar að