Dagblaðið Vísir - DV - 14.09.1983, Blaðsíða 13

DV. MIÐVKUDAGUR14. SEPTEMBER1983.
13
Klámið og
kvenna-
hreyfingin
Fyrir nokkrum vikum skrifaöi
kona aö nafni Helga Sigurjónsdóttir
greinaflokk í DV um klám. Hún taldi
þaö beinast aö konum, gera úr þeim
tæki, óviröa þær. Og hún kraföist
þess, í nafni kvennahreyfingarinnar,
að settar yröu strangari eöa þrengri
reglur um sölu klámrita hérlendis.
Aö vísu kom blessuö konan upp um
fullkomið sakleysi sitt, því aö hún tók
tímaritin Playboy og Penthouse til
dæmis um klámrit, en þaö breytir
því ekki, aö hún gaf tile&ii til nokk-
urra umræðna, því aö hún hélt fram
skoöun, sem ýmsir töldu, aö enginn
heföi lengurí fullri alvöru.
Þessi skoðun kom að vísu úr
óvæntri átt, því aö Helga hefur, ef ég
man rétt, verið bæjarfulltrúi Alþýöu-
bandalagsins í Kópavogi eöa meö
öðrum oröum starfandi
„vinstri” maöur. (Eg tel oröin
„hægri” og „vinstri” mjög villandi
um stjómmálaskoöanir og hef þau
því innan tilvitnunarmerkja.)
„Vinstri” menn hafa flestir veriö
taldir frjálslyndir í siöferðilegum
efnum og stjórnlyndir í atvinnu-
málum, en „hægri” menn stjórn-
lyndir í siðferðilegum efnum og
frjálslyndir í atvinnumálum. Tiltæki
Helgu er þó ekki eina dæmiö um það,
aö „vinstri” menn á íslandi séu aö
hneigjast til ritskoðunar. Þorbjörn
Broddason hefur skrifaö margt um
hættuna af Andrési önd, söguhetju
Walt Disney, og víöa á Norðurlönd-
um hefur Andrés auminginn verið
geröur útlægur úr almenningsbóka-
söfnum. Þjóöviljinn hefur og hamast
gegn ofbeldismyndum á snældum
'þeim, sem menn geta leigt sér, þegar
þeim leiöist rikissjónvarpið.
Krafa Helgu er í einföldustu mynd
sinni, aö ríkiö meini mönnum að
njóta þess, sem þeim geðjast aö, af
því aö Helgu geöjast ekki aö því.
Klámrit seljast, af því að eftirspum
er eftir þeim — meö öörum orðum af
því aö einhverjir hafa þörf fyrir þau.
Þaö neyðir enginn ungar og fallegar
stúlkur tU þess aö láta taka af sér
nektarmyndir, og það neyðir enginn
mennina í síðu frökkunum til þess aö
kaupa klámrit. Þetta eru viðskipti
frjálsra einstaklinga, sem eru meö
þeim aö fullnægja þörfum sínum —
stúlkumar þörfinni fyrir fé, menn-
imir þörfinni fyrir klám. (Þessi rök
ná að sjálfsögöu ekki tU barna eöa
dýra eöa annarra, sem geta ekki
talist sjálfráðir geröa sinna.)
Hvaöa rétt hefur Helga til þess aö
nota ríkisvaldið til aö meina þessu
fólki aö fullnægja þörfum sínum
með viöskiptum? Kemur henni þetta
viö? Henni kemur þetta aö sjálf-
sögöu viö í þeim skilningi, aö hún má
hafa skoðun á því. En spurningin er,
með hvaöa rökum hún getur stigið
skrefiö frá því aö hafa skoðun á
þessum viöskiptum og tU þess aö
meina fólki að eiga þau. Að vísu
hniga rök aö því að meina mönnum
Ótímabærar
athugasemdir
Hannes H. Gissurarson
að eiga þau viöskipti, sem skaöa
aöra. En hvernig getur klámið
skaöaö Helgu? Þaö getur valdiö
henni hugarangri, en menn eiga
varia rétt á því aö vera vemdaöir
gegn hugarangri. Stúlka, sem hrygg-
brýtur pUt, kann að valda honum
hugarangri, en hún hefur fuUan rétt
tU þess aö velja. Neytandi, sem tekur
eina vöru fram yfir aöra, kann aö
valda framleiðanda þessarar ann-
arrar vöru hugarangri og jafnvel
gjaldþroti aö lokum, en hann hefur
f uUan rétt á aö velja.
Helga kann að svara, aö veriö sé
aö óvirða konuna. Hvaða konu?
Helga hefur aðra skoöun á þvi, hvaö
konunni sé fyrir bestu, en þær þokka-
dísir, sem fletta sig klæöum fyrir
framan myndavél, og hún ætlar aö
neyða sinni skoðun upp á þær. En
hún gleymir því, að þessar konur
hafa sinn fulla rétt. Hvorki ríkið né
Helga hafa neitt leyfi tU aö vernda
þær gegn sjálfum sér. Og þær mega
reyndar vera hreyknar af því — og
eru það — að vera taldar svo
faUegar, að eftirspurn sé eftir
nektarmyndum af þeim. Helga talar
þannig ekki í nafni aUra kvenna,
heldur sumra. Hún gleymir því
einnig, aðklám beinist ekki aðeins að
konum. Til eru tímarit fyrir konur
(og kynvUUnga), svo sem Playgirl,
full af nektarmyndum af laglegum
piltum. Finnst Helgu, aö þau eigi að
banna?
Eg fæ ekki séð, að viðskipti meö
klám skaði aðra. Þeir, sem eiga
þessi viðskipti, græða á þeim (aö
eigin dómi), ella ættu þeir þau ekki,
og aðrir tapa ekki á þeim, þótt þeir
kunni að hafa vanþóknun á þeim.
Eitt gæti aö vísu verið umhugsunar-
efni í þessu viðfangi — hvort klám
ýtti undir kynferðisafbrot. Fyrir því
hafa ekki verið færð nein rök. Og ég
er reyndar ekki viss um, aö klám
mætti banna, þótt einhver fylgni
væri meö klámi og kynferöisafbrot-
um. Hvers vegna? Vegna þess aö
með því væri ekki sagt, aö klám ylU
kynferðisafbrotum, enda væri það
rökleysa, því að kynferðisafbrota-
menn valda að sjálfsögöu kynferðis-
afbrotum. Þeir eru fuUorönir menn
og veröa aö bera ábyrgö á verkum
sínum. Mennirnir, sem falla í
freistingu, eru sekir, en ekki þaö,
sem freistar þehra.
Skýringin á þvi, aö flest klámrit
„beinast að” konum, er líklega sú, að
sá markaður er stærri, karlar hafa
meiri kaupmátt en konur. Konur
geta breytt því með því aö bæta hag
sinn, framleiða meira. Jafnrétti
kynjanna er sjálfsagt, en hvorki
Helga né einhver önnur kona getur í
nafni kvennahreyfingarinnar reynt
aö meina konum og körlum aö eiga
viðskipti, sem skaöa ekki aöra í-
neinum skynsamlegum skUningi.
Klám er ekki mjög tilkomumikiö og
á sér þvi formælendur fáa, en frelsiö
til aö velja er líka frelsi til aö velja
þaö, sem er ekki mjög tilkomumikið.
Hannes H. Gissurarson.
Éb „Klám er ekki mjög tilkomumikið og á
^ sér því formælendur fáa, en frelsið til að
velja er lika frelsi til að velja það, sem ekki er
tilkomumikið.”
Ef menn vilja eitthvað i sig loggja tíl að baata umferðarmanninguna, samhliða hugarfarsbreytingu, þarf
kerfisbundið að útrýma sjátfum slysagildrunum.
sitt gagn svo langt sem það nær. Og
dreift niöur biðskyldum og stöðvunar-
skyldum og aUs konar takmörkunum.
En eru þetta bestu úrbætumar sem
viö höfum á markaönum? Nei, hreint
ekki. Orsök flestaUra slysa í umferö-
inni á höfuðborgarsvæöinu og öðram
þéttbýlisstöðum er sú að leiðir of
margra skerast í tíma og rúmi, og af-
' kastageta umferðarmannvirkjanna er
ekki næg. Og hvað þarf til aö laga þaö?
Peninga, og ekkert nema meiri pen-
inga. Eg ætla ekki aö þreyta lesendur á
því aö þylja aUar þessar tölur um slys,
legudaga, þjáningar, skýrslur, mann-
afla og svo frv. sem ég hef. Heldur
leggja aöeins þaö til aö almenningur
og opinberir aöUar komi sér saman um
þaö aö hér þarf aö gera bragarbót á.
Og þaö í alvöru.
Aðeins 1/3 hiutinn
í slysavarnaskattinn
Samkvæmt skýrslum Davíðs A.
Gunnarssonar, forstjóra Ríkisspítal-
anna, kosta umferðarslysin islenska.
þjóöfélagiö á marsverðlagi 1983, aö-
eins á yfirstandari ári kr. 440 mUljónir.
Og þar af yfir helmingur á höfuðborg-
arsvæðinu. Yfir 200 miUjónir, þegar
allt hefir verið reUtnaö. Væri ekki sniö-
ugra að kasta þessum 200 miUjónum i
umferðarbrýr, undirgöng undir götur
eins og Miklubrautina, göngustíga og
hjólreiöastíga og þessháttar alvöru-
slysavamir? Samhliða þvi aö gera
strætósamgöngur meira aðlaðandi en
þær eru? Slys í umferðinni af völdum
véUtnúinna ökutækja eru að komast í 7.
sæti yfir dánarorsakir Islendinga. En
nú ætla ég aö vera ósköp hógvær, eins
og mín er venja þegar ég geri það að
tiUögu minni aö aðeins veröi variö 70
miUljónum á ári hér í höfuöborginni tU
alvöruslysavama, eöa sem svarar að-
eins 1/3 hluta þess sem fórnað er í slys-
um á sama staö á sama tima.
Arðbærasta fjárfestingin
Samkvæmt mjög lauslegum ágisk-
unum tæki ekki nema 15 ár meö þessu
viðbótarframlagi til alvöruslysavam-
anna að fyrirbyggja upp undir helming
af þessum skatti (200 miUj.) eöa um
100 mUljónir meö því sem fyrr var talið
upp. Á ég þá viö aö brúa ÖU gatnamót
Miklubrautar, öU gatnamót Klepps-
vegar og flest gatnamót Hringbrautar
og Kringlumýrarbrautar bæöi fyrir ak-
andi, hjólandi og gangandi umferð. A
þessum stofnbrautum veröa flest og al-
varlegust slysin hér í Reykjavflt. Sem
smáaðgerö í samanburöi við þetta
væri að koma upp hjólreiðastígum og
aöskildum göngustígum á sömu
leiðum.
En þaö sem ég á við héma er aö þess-
ar 70 miUjónir, sem ég tók sem dæmi,
eru aðeins 1% skattur tíl viöbótar út-
svarinu hér í Reykjavflt En það er sem
kunnugt er 11,88% í dag og skilar um
741 miUjón á þessu ári tU Reykjavikur-
borgar. Hver vUdi ekki leggja þetta
eina prósent á sig til viðbótar í þessar
framkvæmdir og slysavarnir? Næst-
um örugglega aUir yröu því fylgjandi
ef þeir fengju tryggingu fyrir því að
þaö færi í þetta eitt. Hvem myndi
muna um 12,88% útsvar í staö 11,88%
og fá nokkra vissu fyrir að aö þessu
væri verið aö vinna í alvöru? I þessu
reikningsdæmi væri afskriftarhraði
þessara mannvirkja ekki nema um 30
ár. Sem telst með því besta sem gerist í
langtímaframkvæmdum. Þá er þetta
meö aröbæmstu framkvæmdum sem
lagt er út i, samanboriö viö virkjanir
og kisUmálmverksmiöjur og þess hátt-
ar sælgæti i dag.
Verkefni
slysavarnaskattsins
Ég legg tU að sveitarfélög fái að
leggja 1% slysavaraaskatt á útsvars-
stofn útsvarsgreiöenda sinna til eftir-
farandi verkefna:
1. Byggja umferðarbrýr á þá staöi aUa
sem mestu slysin verða. t röö eftir
slysatíðni.
2. Byggja undirgöng fyrir gangandi og
hjólandi umferö á aUa staði í borg-
inni þar sem slys veröa. t röö eftir
sly satíðni og þörf.
3. Koma upp hjólreiða- og göngustíg-
um á aUa staði í borginni þar sem
því veröur við komið af tæknUegum
ástæðum.
4. Stórbæta þjónustu og rekstrar-
grundvöU almenningsvagnakerfis-
ins á svæðinu.
5. Fjölga akreinum, yfirborðsmerk-
ingum, umferðarskUtum, vegvís-
um, slaufum og svo frv. og svo frv.
Alveg eins mikið og þörf væri á
hverju sinni.
Sórhæfing er ómennsk
SamhUöa þessu aö sveitarfélög heiti
þvi aö byggja ekki ný hverfi eða mann-
virki sem hafa ekki nær aUa akandi,
hjólandi og gangandi umferö aöskUda
eftir því sem ítrustu kröfur gera ráö
fyrir. Meö þessum aðgerðum væri stig-
iö raunverulegt spor tU aö bægja frá
þessum slysum. Þessi áróöur um ailt
mögulegt í nútímaþjóðfélaginu er
ómennskur mjög. Og beinUnis skemm-
andi. Nútímamaöurmn þarf aö vera
sérþjálfaöur á æ fleiri sviðum þjóöfé-
lagsins ef ekki á iUa aö fara, er honum
sagt. En menn eru mannlegir og eiga
aö vera þaö. Samt er aUtaf veriö aö
reyna að gera okkur vélrænni á öUum
sviöum. Og meö öUum þessum fortöl-
um og úrtölum má eitthvað draga úr
slysunum í umferöinni. En lflriega litið
til lengdar. Svona áróöur hættir aö
virka eftir vissan tíma.
Tii orða eða athafna?
En í mínum huga er þaö efst, ef
menn vUja eitthvað leggja á sig til að
bæta umferðarmenninguna, samhUða
hugarfarsbreytingu; kerfisbundm út-
rýming á slysagildrunum sem til staö-
ar eru. Og þetta er aöeins spuming um
hve langt menn vUja í rauninni ganga,
tU orðaeða athafna.
Kveöjur,
Magnús H. Skarphéðinsson,
vagnstjóri.