Dagur - 26.11.1988, Blaðsíða 11

26. nóvember 1988 - DAGUR - 11
Hún steindrap féð
- Manstu eftir niðurskurðinum
vegna mæðiveikinnar sem þú
minntist á áðan?
„Ég var strákur þá og man að
það voru tíl níu ær hér, þegar
skorið var niður um haustið, af
þeim 150 sem voru til þegar veik-
in kom, hún steindrap féð svona.
Þá fengu menn smábætur fyrir
það fé sem þeir áttu eftir og þeir
sem voru búnir að missa minnst
fóru best út úr því. Þetta var mik-
ið hrun sem kom misjafnt niður á
bæjunum.“
- Hvernig upplifðir þú þessa
reynslu?
„Ég fór að hafa áhuga á sauðfé
strax og ég man eftir mér, enda
var mér gefin gimbur í skírnar-
gjöf. Það komu hér tveir menn
að vetrarlagi og voru að athuga
með mæðiveikina, þeir skáru
hérna tvær ær sem þeir töldu lík-
legar og hafa sennilega ætlað að
senda sýni úr þeim til rannsókn-
ar. Önnur rollan var þessi
skírnargjöf mín, frá Laufeyju í
Fagranesi, og ég var mjög sár við
þessa menn. Annars gerði ég mér
ekki svo mikla grein fyrir þessu
því það komu lömb strax sama
haustið, eftir tvær eða þrjár
vikur. Það þurfti ekki svo mikið
að gera við húsin í millitíðinni,
mig minnir að þau hafi bara verið
kölkuð en samt kom veikin
hvergi upp aftur.“
- Það eru heldur meiri kröfur
gerðar um hreinsun húsa þar sem
skorið hefur verið niður vegna
riðu. Viltu lýsa því sem gera
þurfti eftir að féð var farið?
„Við vorum beðnir að brenna
öllu timbri sem í húsunum var.
Þessi hús voru byggð 1960 og það
var- allt tirobur hreinsað út úr
þeim og brennt neroa stoðirnar
undir sperrunum, þær voru
þvegnar og borðið á þær tjöru-
efni sem drepa á bakteríur. Ég
gerði meira en gera þurfti vegna
riðunnar, af því farið var að rífa
þetta á annað borð, ég endurnýj-
aði og einangraði þakið, breytti
svolitlu og byggði nýjan stafn.
Svo var allt saman þvegið og það
tók hálfan mánuð, steypan í hús-
unum var gróf og erfitt að ná úr
henni. Eftir sápuþvott var joði
sprautað á og síðan var allt málað
en ég holufyllti með sementi svo
betra væri að mála. Allur trjávið-
ur úr húsunum og aukatrjáviður
sem ég átti úti fór á eldinn og ég
átti ekki eina einustu spýtu til.
Það var ekki búmannlegt.
Þær eru þungar og feitar
En svo var keypt nýtt efni í
þetta allt saman og byggt upp.
Það gerðum við allt sjálfir með
smáhjálp gesta sem hér hafa
verið.“
- Og nú er aftur komið fé í
endurbyggð húsin, hvað er það
margt?
„Ég er kominn með 156 gimbr-
ar og 6 hrúta. Þetta fé sóttum við
um mánaðamótin september-
október í Svalbarðshrepp í Þistil-
firði. Við vorum allir saman í
mjög góðu skapi þegar bændúrn-
ir fyrir austan voru að reka féð
inn f húsin sín fyrir okkur, það
var að sjá eins og breiður sem
- ég get ekki lýst því með
orðum,“ segir Baldur með hrifn-
ingu í svipnum og réttir síðan út
hendurnar eins og laxveiðimaður
sem er að lýsa þeim stóra sem
slapp ekki. „Þegar bræðurnir í
Holti voru að reka inn sínar
gimbrar komu þær vaggandi á
móti manni og það var eins og
jörðin bylgjaðist undan hópnum
- þetta var fallegur hópur og
ákaflega samstilltur. Gimbrarnar
eru gæfar, þær eru með lítinn
haus og lítil horn en vöxturinn
þéttur. Það hreif mann að sjá
þennan lambahóp og féð var
svipað á hinum bæjunum sem við
fengum féð frá.
Það er afskaplega góð tilfinn-
ing að vera búinn að fá þennan
hóp og mér líður óskaplega vel
síðan. Ef til vill fer einum of mik-
ill tími hjá mér í að vera úti í fjár-
húsum. Gimbrarnar hafa verið
afskaplega hraustar en svolítið
ber á því að þær leggist afvelta
því þær eru þungar og feitar, en
ég fylgist vel með þeim og hýsi
þær annan hvern dag.“
- Ég sá áðan að þú varst að ala
upp hvolp, er það nýr hundur fyr-
ir nýtt fé?
„Tíkin hefur átt hvolpa en það
hefur ekkert orðið úr þeim með-
an ekkert fé var til að æfa þá í.“
- Hvernig líst þér á framtíð-
ina núna með nýjan fjárhóp?
„Ég er mjög bjartsýnn maður
og hef trú á að sauðfjárræktin
eigi eftir að rétta sig betur úr
kútnum en sennilega þarf hugar-
farið hjá mönnum eitthvað að
breytast. Ég kann illa við þegar
verið er að kaupa menn til að
framleiða ekki eða viðurkenna
menn fyrir að hætta og skera nið-
ur sinn bústofn. Mér finnst þetta
óskaplega óeðlilegt því á meðan
heyrir maður að fleiri milljónir
líði hungur og ég skil ekki af
hverju ekki er hægt að bjarga
einhverjum með þeirri fæðu sem
við erum að framleiða. Þetta
dæmi getur víst ekki gengið upp
svo það þýðir ekki að ræða það.“
Hið opinbera staðið sig
með afbrigðum
- Er enginn ótti í ykkur sem vor-
uð að fá fé á ný að riðan komi
upp aftur hjá ykkur?
„Jú, það er smáótti. Maður er
bara að reyna að telja sér trú um
að það sé engin hætta, en hún er
fyrir hendi. Veikin á sjálfsagt eft-
ir að koma upp þótt maður sé að
vona að svo verði ekki. Ef svo
færi þá yrði maður nú ansi lágt
settur eftir að vera búinn að
leggja í svona óskaplegan
kostnað. Ég keypti t.d. efni upp á
tæpa milljón til að endurbyggja
húsin. Veikin hefur komið upp á
þrem bæjum síðan við skárum
niður, síðast í Laxárdal í vor.
Einnig kom veikin upp á einum
bæ í Mývatnssveit og það stakk
okkur mest því fimm ár voru lið-
in frá því skorið var niður á ein-
um bæ þar og þá getum við búist
við því sama hér eftir svona lang-
an tíma. En við ætlum að vera
bjartsýnir, erum búnir að fá geysi-
lega góðar gimbrar og ef við
höldum vel á spöðunum verðum
við eftir tvö til þrjú ár búnir að fá
jafngóðar ær og við áttum áður.“
- Ertu sáttur við þá fjárhags-
legu aðstoð sem bændur sem
skera þurftu niður vegna riðunn-
ar fengu frá ríkinu?
„Já, mjög sáttur og fannst hún
frekar meiri en minni. Við feng-
um smástyrk frá Búnaðarsam-
bandinu viðvíkjandi endurnýjun
á timbrinu. Hið opinbera hefur
staðið sig alveg með afbrigðum í
þessu sambandi. En ég er ekki
sáttur við að verið sé að kaupa
menn til að hætta sauðfjárrækt-
inni, þótt við þurfum að borga
eitthvað með kjöti sem flutt er út
þá fáum við gjaldeyri fyrir það.“
Hættulegt að girða
- Gróðureyðing og ofbeit hefur
verið mjög til umræðu undanfar-
in missiri og sitt sýnist hverjum.
Hvert er þitt álit?
„Ég hef aldrei verið fylgjandi
þessum óskapa friðunaraðgerð-
um. Ofbeit, þetta orð sem er
móðins núna, ég kenni kindinni
alls ekkert um hana. Það eru
veðurguðirnir og svo mennirnir
sem valda þessu. Til dæmis er
hættulegt að setja upp girðingu,
þá myndast alltaf einhverjar
hindranir og lokanir fyrir sauðfé
sem er að ferðast um. En ég vil
að tekið sé miklu fastar á því að
hefta uppblásturinn og loka
börðum sem myndast. Til dæmis
er brennt tugum tonna af rusli úr
heyi sem er það besta sem fæst til
að loka sárum. Það er kannski
dýrt að gera þetta en þegar nóg
er til af farartækjum til að komast
að þessum stöðum held ég að
nota ætti tækifærið til að nýta
þennan úrgang. En ég held að
ekki sé hætta á landeyðingu hér
og hún hefur ekki aukist á
Reykjaheiði í mínu minni."
- Að lokum Baldur, ef bónd-
anum veitast tómstundir frá
búskapnum hvernig verðu þeim
þá?
„Tómstundir hafa alltaf verið
töluverðar þó að mikið sé unnið
stundum. Ég hef svolítið tekið
þátt í félagsmálum og síðustu
árin hefur mikill tími farið í
Karlakórinn Hreim, svo syng ég í
kirkjukórnum og hef gert í ein 30
ár. Við höfum ferðast með
Hreim bæði til Færeyja og
Noregs, auk ferða innanlands
t.d. til Skagafjarðar og helgar-
ferð til Suðurnesja. Fyrsta söng-
æfing vetrarins er í kvöld og það
er alveg nauðsynlegt fyrir hvern
og einn að taka þátt í einhverju
svona.
Mitt stóra áhugamál á verklega
sviðinu er hitaveita. Nokkrir
bændur í Hvömmunum ætluðu
að leggja hitaveitu frá Hveravöll-
um núna í haust en við vorum
stoppaðir af með það af
hreppnum. Það er þó ekki frestur
nema til vors á þessum fram-
kvæmdum, því þegar til kom
vildi hreppurinn taka þátt í þessu
með okkur og gefa íbúum á
stærra svæði tækifæri á að vera
með. En ef þeir verða ekki búnir
að Ijúka sínum málum við undir-
búninginn í vor förum við af stað
með okkar áætlun, sem var alveg
tilbúin."
Er mjög hamingjusamur
- Ég hef heyrt að þú sért mikill
hestamaður, syngurðu á hest-
baki?
„Þegar ég er kominn frá bæ,
hestar eru alveg dásamleg farar-
tæki. Eins og er á ég 11-12 hesta,
ég hef aldrei ræktað hesta en allt-
af keypt af sama manninum,
Guömundi Sigfússyni sem
kenndur er viö Eiríksstaði en
búsettur á Sauðanesi. Mér finnst
gaman að ferðast upp til heiða á
hestum ef maður getur gefið sér
tíma til þess.“
- Baldur, ertu hamingjusamur
í dag, þegar þú getur á ný stússast
í kringum fé, brugðið þér á hest-
bak og svo á söngæfingu í kvöld?
„Já, ég er mjög hamingjusam-
ur, það hefur ekkert komið upp á
svo slæmt að ég labbaði út fyrir
horn. Það er ágætt að búa í dag ef
maður hefur ekki verið í stórum
framkvæmdum síðustu árin. Það
er allt í lagi með okkur sem
byggðum fyrir ’80, við þurfum
ekkert að barma okkur. En það
þarf að passa allan rekstur, þenn-
an eins og annan.“
- Hvað finnst þér um tog-
streituna milli þéttbýlis og dreif-
býlis?
„Ég held að hún sé aðallega í
fjölmiðlunum og það sé ekkert
mikill rígur á milli. Kaupstaða-
búar hafa mjög ganian af að
koma út í sveitirnar og sveita-
fólkið að bregða sér í bæina.
Fjármagnsmyndunin í atvinnu-
greinunum er langmest úti á landi
og okkur finnst kannski stundum
að við fáum ekki nógu mikið aft-
ur til baka en fólk á þéttbýlis-
stöðunum njóti góðs af. En það
þarf ekki að vera neinn rígur á
milli, við þurfum að vera bundin
hvert öðru, flest þorp hafa byggst
upp af sveitunum í byrjun en síð-
an hafa fleiri atvinnugreinar þró-
ast þar. Það er allt í lagi að
stunda búskap eins og ástandið er
í dag en við megum ekki við að fá
viðreisnarstjórn,- af því höfum
við slæma reynslu.“ IM
Gimbrunum hleypt út til beitar.
Sex hrútar úr Þistilfirði komu með 156 gimbrum.