Dagblaðið Vísir - DV - 25.07.1995, Qupperneq 15

ÞRIÐJUDAGUR 25. JÚLÍ 1995
15
Konur og nýsköpun í atvinnulíf i
ir hina. Það viðbragð þjóðfélagsins
við áfollum og samdrætti að um-
bera eða jafnvel greiða fyrir stór-
felldu og vaxandi verkleysi full-
frísks og vinnufúss fólks sem engu
að slður verður að framfleyta er
að minni hyggju andstætt allri heil-
brigðri skynsemi. Líkja má því við
þaö að þegar skip verður fyrir áfoll-
um og fer að leka þá væri það fyrsta
ákvörðun skipstjórans að senda
stóran hluta áhafnarinnar í koju.
Þegar þjóðfélög lenda í áföllum þá
verða allir að leggja meira aö sér.
Ekki minna.
Eðlilegt viðbragð við áföllum og
samdrætti í verömætasköpun er að
herða róðurinn og finna þörf verk-
efni fyrir allar vinnufúsar hendur.
Sú tilhneiging einstaklinga, fyrir-
tækja og þjóðfélaga að missa móð-
inn og draga sig saman í kút þegar
á reynir felur í sér skammsýni og
uppgjöf gagnvart þeim verkefnum
sem þarfnast úrlausna. Merkilegt
er að sjá slíkt undanhald boðað sem
raunhæfar lausnir.
Jór Erlendsson
„Sívaxandi hlutfallsleg fjölgun þeirra
sem eru á framfæri annarra með einum
eða öðrum hætti leggur æ þyngri byrð-
ar á herðar þeim sem skapa verðmætin
og halda uppi velferðinni.“
Atvinna og elli
Skammgóöur vermir
Það er því skammgóður vermir
fyrir þá sem komast í störf eða
Greinarhöfundur segir veigamikii efnahagsleg rök fyrir þvi aö nýta til fullnustu alla tiltæka starfssorku þeirra
sem eru komnir á efri ár, sem og allra annarra.
Eitt af þeim úrræðum sem mönn-
um hafa hugkvæmst til að draga
úr atvinnuleysi er að lækka eftir-
launaaldur. Gera þannig fólk sem
er að ljúka starfsævinni að mestu
verklaust um leið og yngra fólki er
hleypt að.
Út af fyrir sig er það rökrétt að
gamalt fólk víki úr krefjandi störf-
um í fyllingu tímans fyrir þeim sem
eru yngri og kraftmeiri. Þetta á
hinn bóginn ekki að þýða að öldnu
fólki sé með öllu vísað frá virkri
þátttöku í verömætasköpun í þjóð-
félaginu.
Gamalt fólk býr yfir mikilli
reynslu og þekkingu sem eðlilegt
er að nýta svo lengi sem fært er.
Og alkunna er að margir þeir sem
verða að hætta störfum á vinnu-
markaði áður en þeir sjálfir vilja
eða neyðast til af einhverjum
ástæðum missa oft fótanna í lífinu
og brotna niður. Rétt eins og margt
fólk sem missir vinnuna.
Lítill ávinningur
Rannsóknir sýna að einungis um
20% af þeim störfum sem losnar
um með því aö lækka eftirlauna-
aldur nýtast öðrum. Flest hin störf-
in „gufa upp“ af ýmsum ástæöum.
Þetta kemur fram í athyglisverðri
grein sem Jón Sæmundur Sigur-
jónsson skrifaði nýverið í Morgun-
hlaðið. Lækkun eftirlaunaaldurs er
því lélegt úrræði til að skapa störf
fyrir ungt fólk sem vantar vinnu.
Veigamikil efnahagsleg rök eru
fyrir því aö nýta til fullnustu alla
tiltæka starfsorku þeirra sem eru
komnir á efri ár sem og allra ann-
arra. Sívaxandi hlutfallsleg fiölgun
þeirra sem eru á framfæri annarra
með einum eða öðrum hætti leggur
æ þyngri byrðar á herðar þeim sem
skapa verðmætin og halda uppi
velferðinni. Svo getur farið að lok-
um aö grundvöUurinn undir vel-
ferðarkerfinu verði orðinn svo rýr
að á skömmum tíma skapist neyð-
arástand þegar geta eða vilji til að
greiða fyrir velferðina minnkar hjá
almenningi.
KjaJIaiiiin
Jón Erlendsson
yfirverkfræðingur Upplýsinga-
þjónustu Háskólans
halda vinnu þegar hluta vinnuafls-
ins er vísað út af vinnumarkaðin-
um og verður um leið að byrði fyr-
Um allan heim er það viðurkennt
að mesta gróskan í atvinnusköpun
er í smáfyrirtækjum. Það er einnig
staðreynd að hlutur kvenna fer
vaxandi í stofnun nýrra fyrirtækja.
Hér á landi hefur þróunin verið í
sömu átt. Konur eru að hasla sér
völl viða í atvinnulífinu og aðallega
með stofnun smáfyrirtækja. Þær
fara varlega í fiárfestingum, þær
fórna ekki fiárhagslegu öryggi
heimilisins fyrir atvinnurekstur og
þaö er vissulega gott.
Hér á landi hefur verið afar erfitt
að fá hagstæð lán tU atvinnurekstr-
ar, nema eiga möguleika á veði í fast-
eign. Það má heita furðuleg þröng-
sýni að stjómendur lánastofhana
skuli fyrst og fremst horfa á stein-
steypu en ekki rekstrargrundvöll
fyrirtækisins sem lána á til.
Nýta þarf frumkvæði kvenna
Nýlega var haldin ráðstefna á
ísafirði um atvinnumál kvenna.
Þar meö var lokið átaksverkefni í
atvinnumálum kvenna á Vestfiörð-
um sem hófst fyrir tveimur árum.
Það er ljóst að konur hafa markað
spor í atvinnusögu Vestfiarða á
þessum tveimur árum.
Allmörgum fyrirtækjum kvenna
hefur verið komið á fót og er þar
um nýjungar að ræða í atvinnulífi
Vestfiarða. Sem dæmi má nefna
svepþarækt á Flateyri, framleiðslu
á jurtakremi og jurtaolíu á Patreks-
firöi, leirkeraverkstæði á Suöur-
Kjallaiinn
Jóna Valgerður
Kristjánsdóttir
fv. þingkona Kvennalistans
eyri, saumastofu á Barðaströnd og
harðfiskbitaframleiðslu á ísafirði
svo eitthvað sé nefnt. Konur á
landsbyggðinni hafa stofnað fyrir-
tæki í ferðaþjónustu, minjagripa-
gerð, matvælaframleiðslu, skart-
gripagerð og fataframieiðslu.
Lánatryggingarsjóður
kvenna
Nú þurfa konur að stofna til sam-
taka um að markaðssefia enn frek-
ar þessar vörur sínar. Það er of
kostnaöarsamt og tímafrekt hverju
smáfyrirtæki að standa eitt aö
slíku. En nokkur fyrirtæki saman
gætu auðveldlega náð árangri.
Koma þarf á fót miðstöðvum á
nokkrum stöðum á landinu í ná-
lægð við stærri markaðssvæði þar
sem kynning og sala færi fram.
Fyrir nokkrum árum var byrjað
að kynna hér á landi svokallaðan
Lánatryggingarsjóð kvenna. Slíkir
Undirbúningur hafinn
Nú hefur félagsmálaráðuneytið,
Reykjavíkurborg og iðnaðarráðu-
neytið gert með sér samkomulag
um stofnun Lánatryggingarsjóðs
kvenna og hefur verið stofnaður
vinnuhópur til aö útfæra hug-
myndina að íslenskum aðstæðum.
Úndirrituð átti þátt í því að koma
„Fyrir nokkrum árum var byrjað að
kynna hér á landi svokallaðan Lána-
tryggingarsjóð kvenna. Slíkir sjóðir
erlendis veita tryggingu fyrir lanum
sem kemur þá í staðinn fyrir veð í fast-
eign.“
sjóðir erlendis veita tryggingu fyrir
lánum sem kemur þá í staðinn fyr-
ir veð í fasteign. Konur í fyrir-
tækjarekstri sækja um lánatrygg-
ingu til sjóðsins og fá síðan lán í
banka ef lánatryggingarsjóðurinn
metur rekstur þeirra hagkvæman.
Sjóðurinn veitir 75% tryggingu fyr-
ir láninu en bankinn tekur sjálfur
áhættu sem samsvarar 25% af lán-
inu. Það hefur einkennt lánatrygg-
ingarsjóði kvenna í heiminum að
afiollin eru um helmingi minni en
hjá öðrum lánastofnunum.
hugmyndinni um lánatryggingar-
sjóð kvenna á framfæri á Alþingi
við umræður um fiárlög og at-
vinnumál. Það er því ástæða til að
gleðjast yfir því að sú hugmynd sé
nú að verða að veruleika. Það mun
gera konum hægara um vik að
stofna til atvinnurekstrar í fram-
tíðinni og íslenskt atvinnulíf þarf á
kröftum þeirra að halda.
Jóna Valgerður Kristjánsdóttir
Þátttaka Hinriks Braga-
sonar í HM í Sviss
Allar reglur
þverbrotnar
„Það er
grundvailar-
atriöi að
menn eru
saklausir þar
tii sekt er
sönnuö. Þaö
erheldurekki
réttlæti í því
að þar sem __
málið hefur elglnktmaHlnrikB’
dregist að Br*9a,0,’ar-
Hinrik eigi að gjalda fyrir það og
sifia heima. Svíar halda því fram
að þeir væru löngu búnir að sefia
hann í bann en þeir miða við sín-
ar lyfiareglur. Ailar regiur ÍSÍ um
svona mál voru þverbrotnar og
þess vegna tekur þetta svoaa
iangan tíma i kerfinu. Þetta virð-
ast Svíar og Finnar ekki vita,
þeir tala alitaf eins og málið sé
fullsannað en frá því er langur
vegur. Það er líka hættuleg þróun
ef þjóðir geta tekið geðþótta-
ákvarðanir um að knapi taki ekki
þátt á HM, hvað kölium við þá
yfir okkur? Þar sem lög hjá FEIF
kveða ekki á um þetta er þrýst-
ingi beitt. Það finnst mér í hæsta
máta óeðlilegt. i raun má líta á
þetta sem vantraust á ísienska
dómstóla, aö geta ekki beðið eftir
þeirra niðurstöðum. Og að þátt-
taka Hinriks á HM spilli fyrir al-
þjóðlegu samstarfi er út í hött.
Það er miklu frekar aögeröaleysi
HÍS sem ætti að vera iöngu búið
að gera þessum þjóöum grein fyr-
ir málavöxtum. Á því viröist al-
ger misbrestur eða svo mætti
ætla af þessum áskorunum er-
lendis frá nema menn séu knúnir
áfram af öðrum hagsmunum, svo
sem viðskiptalegum.“
Almenningur
fordæmir
„Gýmismál-
ið er alvarlegt
og þegar það
kom upp vor-
um við hesta-
menn algjör-
iega vanbúnir
að taka á slík-
um málum.
Engar reglur
voru til og
stjómendur
samtaka hestamanna heyktust á
að grípa til aðgerða á grundvelh
regina sem almennt gilda í
íþróttaheiminum og ég tel að þaö
heíðu þeir átt að gera strax. Þá
væri staðan allt önnur. Það hefði
verið betra fyrir þá sem nú sæta
ákæru af hendi ríkissaksóknara
aö gert hefði verið út um máliö
strax og þeir þá væntanlega verið
settir í keppnisbann. Nú aukast
vandræðin með hverjum degi
sem líður og hverju móti sem
Guðmundur Blrklr Þor-
kelsson skólameistari.
haldið er. Aliur aimenningur for-
dærnir ákærðu á bak þeim þótt
flestir hrosi biítt í nálægð og það
kann ekki góöri lukku að stýra.
Erlendir unnendur íslenska
hestsins og vinir okkar eiga engin
orð af hneykslan.
Hinrik Bragason, sem ég þekki
vel og að öðru leyti ekki nema
af góðu einu, þarf á góðum stuðn-
ingi að halda þegar þessi leiöindi
eru frá og hann verður að fmna
sjálfur hvernig hjörtun slá í
brjóstum hestaunnenda og haga
sínum gjöröum í samræmi viö
það ef honum á að farnast vel.
Þess vegna á hann ekki að taka
þátt í heimsmeistaramótinu í
Sviss.“