Dagblaðið Vísir - DV - 19.09.1998, Blaðsíða 23

B LAUGARDAGUR 19. SEPTEMBER 1998
Sænsku ríkisstjóminni spáð falli í æsispennandi þingkosningum á morgun
í/önd 23
DV. Svíþjóð:_____________________
Göran Persson sagði það sem
hann mátti ekki segja. Sænski for-
sætisráðherrann sagði að heima-
vinnandi konur skiluðu engu til
samfélagsins. Hann sagði að vinna
um 10% kjósenda væri einskis virði
og þess vegna væri heldur engin
ástæða til að greiða þessu konum
fyrir að passa börn sin heima.
Síðar baðst Persson afsökunar á
orðum sínum og sagðist ekki hafa
meint þetta svona heldim bara að
heimavinnandi konur væru ekki
virkar úti á vinnumarkaðnum - eða
þannig.
Enginn trúir þessari afsökun,
Persson meinti þar og þá það sem
hann sagði og nú vantar hann at-
kvæði þeirra kjósenda sem hann
móðgaði til að halda velli. Ríkistjórn
sænskra jafnaðarmanna fellur trú-
lega í kosningunum á morgun á at-
kvæðum heimavinnadi húsmæðra.
En Persson þarf þá ekki að óttast að
falia á kvenhylli eins og Bill Clinton.
Karlaveldið
„Dæmigert fyrir Persson," segja
Svíar um álit hans á heimavinnandi
húsmæðrum. Persson er öðru frem-
ur fulltrúi sænsku verkalýðshreyf-
ingarinnar og þar hafa karlarnir, og
þá sérstaklega iðnaðarmenn, alltaf
ráðið ríkjum. Persson kemur fyrir
eins og voldugur verkalýðsleiðtogi
og hann á völd sín verkalýðshreyf-
ingunni að þakka.
„Ef karlar í byggingarvinnu missa
vinnuna þá rís verkalýðshreyfmgin
upp og segir að sænska velferðar-
kerfið sé að hrynja en ef þúsundum
sjúkraliða er sagt upp er það talin
eðlileg kreppuráðstöfun," sagði Lars
Leijonborg, formaður Þjóðarflokks-
ins, um viðhorf sænska forsætisráð-
herrans til þjóðarinnar í sjónvarps-
kappræðum á dögunum. Hann vill
líka krækja í atkvæði húsmæðranna.
Einvígi Perssons og Bildts
Sænskir fréttaskýrendur eru á
einu máli um að kosningabaráttan
standi nú í ríkari mæli en áður um
verðleika flokksforingjanna. Baráttan
hefur til þessa nánast verið einvígi
milli Perssons og Carls Bildt, fyrrver-
andi forsætisráðherra og formanns
Hægriflokksins. Þessir tveir eru tald-
ir einu mögulegu forsætisráðherrarn-
ir eftir kosningar og þó er líklegast að
hvorugum þeirra takist að safna
meirihluta á þingi að baki sér.
Staðan í síðustu skoðanakönnun-
um sýnir að vinstrifylkingin undir
forystu Persson getur átt von á 48%
atkvæðanna. Þá er gengið út frá að
Verkamannaflokkurinn og Róttæki
vinstriflokkurinn geti unnið saman
eftir kosningar.
Á hinum vængnum er Carl Biidt í
forystu fyrir bandalagi borgaraflokk-
anna með vonir um að fá 4R% at-
kvæðanna. Þá er gengið út frá að
hægrimenn, Miðflokkurinn, Þjóðar-
flokkurinn og kristilegir vinni saman.
Græningjar í oddaaðstöðu?
Þessar tölur sýna að það stefnir í
bræðrabyltu í einvígi þeirra Pers-
sons og Bildt: Enginn meirihluti á
þingi og flokkur Græningja í oddaað-
stöðu er líklegustu úrslitin. Þetta
getur þó allt hæglega breyst á síð-
ustu klukkustundum kosningabar-
áttunnar því Græningjar mega
þakka fyrir að fá þau 4%
sem eru lágmark þess að koma
manni á þing. Einnig hefur nær
þriðjungur kjósenda ekki gert upp
hug sinn.
Kapparnir Persson og Bildt berjast
því nú um á hæl og hnakka og strá
um sig með kosningaloforðum. Nú
ríður á að ná i þá. Skipti 3-4% kjós-
enda um skoðun ræður það úrslitum
um völdin í Svíþjóð næstu fjögur ár-
in.
Því er raunar haldið fram að Carl
Bildt gangi með hangandi hendi til
þessarar baráttu. Hann stýrði land-
inu árin 1991 til 1994 við minni
orðstír en hann hefði kosið sjálfúr.
Það var i stjórnartíð hans sem
sænska velferðarkerfið riðaði til
fafls.
Glataði 440 þúsund störfum
Bildt hefrn- því áður leitt sam-
steypustjórn líka þeirri sem hann seg-
ist ætla að mynda núna. Núna verður
hann að sannfæra kjósendur um að
betur takist tii í annarri tilraun. Pers-
son minnir Bildt alltaf á þessa hrak-
farasögu þegar þeir hittast.
„Þegar þú varst forsætisráðherra
töpuðust 440 þúsund störf.“ Þannig
hefur Persson alltaf mál sitt og Bildt
vefst alltaf tunga um tönn. Hann tal-
ar um að hann hafi fengið mikinn
vanda í arf frá stjórn krata en svör
hans hljóma afltaf sem einhvers kon-
ar: , já, en - já, en“
Bildt vill helst gleyma forsætisráð-
herratíð sinni og það vilja flestir Sví-
ar líka. Bildt er engu að síður vin-
sæll og frægð hans kemur að utan.
Hann gat sé gott orð í verkum fyrir
Evrópusambandið í fyrrum
Júgóslavíu þótt ekki kæmi hann á ei-
lífum friði þar um pláss. Störf í öðr-
um löndum hafa þannig bjargað
Bildt sem stjórnmálamanni og gera
Glundroðakenn-
ingin
Borgara-
leg ríkis-
stjórn verð-
ur alltaf tal-
in veik
vegna þess
að borgara-
flokkamir
það að verkum að hann hefur að
sögn mestan áhuga á að komast tfl
útlanda aftur.
Bildt langar till útlanda
„Ég er viss um að Bildt langar
meira tfl að fara með utanríkismál
fyrir Evrópusambandið en að vera
forsætisráðherra í Svíþjóð," segir
Björn Lindahl, blaðamaður hjá
Svenska dagblaðinu, við DV.
Annar sænskur blaðamaður orðar
þetta svo að munurinn á Bildt og
Persson sé sá að það sé hægt að
losna við Bildt til útlanda en enginn
vilji sjá Persson, hvorki heima né
úti.
Þetta era orð sem gætu bent til
pólitísks leiða í Svíþjóð. Svo er þó
ekki og línurnar í sænskum stjórn-
málum eru að verða skarpari nú en
oft áður. Flokkarnir yst til hægri og
vinstri - þ.e. Róttæki vinstriflokur-
inn og Kristilegir demókratar - auka
fylgi sitt og það bendir til að meiri
ákafl sé hlaupinn í pólitíkina
en áður.
eru ósáttir um efnahagsstefnuna.
Sátt gæti orðið um einhvers konar
skattalækkanir en ekki mikið meir.
Þjóðarflokkurinn og hægrimenn
vilja t.d. að Svíar gerist strax aðilar
að myntbandalagi Evrópu og taki
mynt þess í notkun en tfl þess mega
væntanlegir samherjar í röðum
kristflegra og miðflokksmanna
ekki hugsa.
Sundurlyndið hægra megin við
miðjuna í sænsku stjórnmálunum
gerir það að verkum að Jafnaðar-
menn beyta „glundroðamenning-
unni“ óspart fyrir sig: Borgaraleg
ríkisstjórn jafngildir upplausn og
óreiðu. Og á þessu er hamrað öllum
stundum.
bandið eða ástand heimsmála. Rekst-
ur barnaheimilanna var aðalmál um-
ræðnanna.
Ekki einu sinni Bildt reynir að slá
sér upp á reynslu sinni utan land-
steinanna. Dagar Olofs Palme eru
langt að baki og áhrif Svía á alþjóða-
mál nú minni en lengi var. Sumir
kenna aðildinni að Evrópusamband-
inu um, aðrir segja að leiðtogaleysi
Svía sjálfra valdi.
Horfinn óánægjuflokkur
Eitt eru þó nær allir Svíar sáttir
við nú þegar gengið er til kosninga.
Óánægjuflokkurinn Nýtt lýðræði
hverfur af sjónarsviðinu í þessum
kosningum. Hann er rúinn fylgi. I
kosningunum 1991 hlaut flokkurinn
umtalsvert fylgi með því að ala á
andúð á útlendingum og Svíar fengu
meiri athygli umheimsins en þeir
kærðu sig um.
í ár eru það atvinnumálin og svo
barnaheimilin sem slegist er um. Og
svo þurfa leiðtogarnir að sann-
færa kjósendurna um að þeir
séu alþýðlegir og léttir í
lundu. Það gera bæði
v Persson og Bildt á
sama hátt: Þeir
hengja jakkann á
vísifmgur
vinstri handar
og slengja
honum frjáls-
lega yfir öxl-
í ina., Báðir
alveg eins.
I Og í ár á
bindið að
vera breitt
og fast-
bundið.
Bondevik-áhrifin
Alf Svensson leiðir þá kristilegu
og eftir 25,ára þrotlausa baráttu fyr-
ir pólitísku lífl sínu stefnir allt í að
hann hrósi sigri á morgun. Svensson
nýtur góðs af vinsældum flokksbróð-
ur sins, séra Kjell Magne Bondevik í
Noregi, og hefur tekið upp sömu bar-
áttumál og hann. Kristilegir vilja að
foreldrar fái greitt fyrir að passa
höm sín heima. Það er vinsælt bar-
áttumál en erfitt i framkvæmd og er
að gera norska forsætisráðherrann
vitlausan.
Á vinstrivængnum leiðir Gudrun
Schyman stækkandi flokk róttækra.
Schyman er snörp í orðaskiptum og
nýtur trausts og virðingar fyrir
hreinskiptni sína. Hún hefur m.a.
viðurkennt opinberlega að vera alkó-
hólisti. Það styrkir hana í barátt-
unni.
Helsta von Perssons um að halda
völdum er að vinna með Schyman
eftir kosningar. Hann biðlar þó um
leið ákaft til flokkanna á miðjunni og
segist ekki geta samþykkt nema lítið
af stefnumálum vinstrimanna, og þá
allra síst efnahagsstefnuna. Því er
alls ekki víst að Persson sitji áfram
þótt vinstriflokkarnir haldi meiri-
hluta. Gudrun Schyman gæti
fundið upp á að hafna honum.
Það er raunar eftirtektarvert í
kosningabaráttunni að utanríkismál
eru vart nefnd. í tveggja klukku-
stunda löngum sjónvarpskappræð-
um fjórum dögum
fyrir kosning-
ar nefndi
enginn
Evr-
ópu-
sam-
mmm
skipta mali!
DBl 345/útvarp og geislaspilari
• 4x35w magnari • RDS • Stafrænt útvarp «18 stöðva minni
> BSM • Loudness • Framhlið er hægt að taka úr tækinu
• Aðskilin bassi/diskant • RCA útgangur • Klukka
KEH 2700/útvarp og segulbandstæki
> 4x35w magnari • Stafrænt útvarp • 18 stöðva minni • RDS
• BSM • Loudness • Framhlið er hægt að taka úr tækinu
• Aðskilin bassi/diskant • RCA útgangur • Klukka
Umbobsmenn um land allt
Vesturíand: Málningarþjónustan, Akranesi. Kf. Borgfirðinga, Borgarnesi.Blómsturvellir, Hellissandi. Guöni Hallgrímsson, Grundarfiröi. Ásubúð.Búðardal Vestfirðir: Geirseyrarbúðin, Patreksfiröi. Rafverk, Bolungarvík. Straumur, ísafiröi.
Noröurland: Kf. V-Hún., Hvammstanga. Kf. Húnvetninga, Blönduósi. Verslunin Hegri, Sauöárkróki. Hljómver, Akureyri. Kf. Þingeyinga, Húsavík. Austurland: Kf. Héraðsbúa, Egilsstööum. Vélsmiöja Hornafjarðar, Höfn Hornafiröi. Suöurland: Árvirkinn, Selfossi.
Rás, Þorlákshófn. Geisli.Vestmannaeyjum. Reykjanes: Ljósboginn.Keflavík. Rafborg, Grindavík.
15.900,
KEH 1700/utvapp og segulbandstækí
4x22w magnari • Stafrænt utvarp • 24 stoðva minm
BSM • Loudness • Framhlið er hægt að taka
úr tækinu • Aðskilin bassi/diskant