Dagblaðið Vísir - DV - 26.07.1999, Blaðsíða 16

16
enning
MÁNUDAGUR 26. JÚLÍ 1999 JLj"V
Halli, slakki, brekka, hlíð
Ásta Ólafsdóttir - Ferðalag, blönduð tækni, 1999 DV-mynd Guðm. Karl
Þegar stórt er spurt verður fátt
um svör. Þessi orð komu upp í
huga undirritaðs á leiðinni á Sel-
foss þar sem Hildur Hákonardóttir
hefur komið á laggir samsýning-
unni Land. Henni er einmitt fylgt
úr hlaði með stórum spurningum :
Hver er þessi Móðir Náttúra?
Hvort er lífið...fremur í tengslum
við Móður Náttúru eða Guð? Er
mannveran tengiliður milli Móður
Náttúru og Guðs? Ég sá fyrir mér
eina af þessum alvöruþrungnu
agítprop-sýningum sem einlægar
konur settu stundum saman á sjö-
unda og áttunda áratugnum þegar
mótmæla þurfti barnaþrælkun eða
arðráni einhvers staðar austur í
löndum. Og nú flökraði einmitt að
mér að íslensk náttúra og náttúru-
vernd á landinu væri orðið svo
brýnt umfjöllunarefni að ekki
mætti kæfa það í tilfinninga-
væmni.
Sýningin í Listasafni Árnesinga
kom mér verulega á óvart. Vissu-
lega eru dáidið viðkvæmar konur
og bókstafstrúar meðal listakvenn-
anna 29 sem þarna koma við sögu,
annað væri óeðlilegt. En stór hluti
þátttakenda leggur út af viðfangs-
efninu „maður/náttúra“ þannig að
fengur er að; hugkvæmnin, ímynd-
unaraflið og glettnin eru í fyrir-
rúmi. Óneitanlega hjálpar það upp
á sakirnar hve vel verkunum er
fyrir komið i húsnæðinu sem virð-
ist henta til fjölbreytilegustu sýn-
inga.
Lífseigar klisjur
Vissulega er náttúruvernd listakonunum
ofarlega, kannski efst, í huga. Hins vegar eru
verk þeirra blessunarlega laus við einstefnu
og einfaldanir á þeim vanda sem við okkur
blasir. Írónískt vídeóverk Söru Björnsdóttur,
Fallvötn, sýnir vatn sem i sibylju, og á mörg-
um skermum, er sturtað niður í klósett. Hér
tæpir listakonan á ákveðnum tvískinnungi
okkar; við viljum vita af fallvötnunum
óspilltum uppi á öræfum, en við þurfum
einnig á þeim að halda til að koma frá okk-
ur úrgangi. í Bláa tjaldinu Eyglóar Harðar-
dóttur er einnig ýjað að vanda náttúruskoð-
andans, annars vegar verður hann að gaum-
gæfa náttúruna - með stækkunargleri - til
að öðlast á henni tilhlýðilegan skilning. En
með þvi að gaumgæfa náttúruna er hann
að breyta henni, þótt í litlum mæli sé, sjá
lögmál Heisenbergs. Ekki veit ég hversu
mörg blæbrigði iróníunnar Magnea Ás-
mundsdóttir er með undir í púsluspilinu
sem hún hefur látið búa til úr ljósmyndum
af íslensku lyngi en það er freistandi að
álykta að hér sé vikið að ákafri viðleitni
Myndlist
Aðalsteinn Ingólfsson
markaðsfræðinga til
að gera landið að
söluvöru.
Aðrar listakonur
gera sér mat úr líf-
seigum klisjum sem
oft einkenna sam-
skipti okkar - og
raunar listamanna
líka - við landið.
„Vor egen“ Áslaug
Thorlacius snýr út
úr slagorðunum
„eldur og is“ með því
að heimfæra þau upp
á marengstertugerð.
Ingileif systir hennar
minnir með bráðsnið-
ugum hætti á til-
hneigingu ferðalanga
til að afgreiða Selfoss
sem eina stóra sjoppu
þar sem áð er áður en
farið er að skoða
landið fyrir alvöru.
Með sólhatt
Van Goghs
Anna Líndal dregur
burst úr nefi lands-
lagsmálara með því að
sthla sér upp með sól-
hatt eins og Van Gogh
átti og pínulítið staffelí
fyrir framan hrikalegt
jökullandslag og segja:
Það jafnast ekkert á
viö raunveruleikann.
Fáar listakvennanna gera sér hins vegar
far um að vinna „með“ náttúrunni eins og
hún „er“, til aukins skilnings fyrir okkur
áhorfendur. Þar þóttu mér einna tilkomu-
mest tilbrigði Kristínar Reynisdóttur um
hveralandslag.
Hvað með stóru spurningarnar hér í upp-
hafi? Ásta Ólafsdóttir svarar sumum þeirra,
a.m.k. óbeint, í fallegum texta i skrá: „Land-
ið, stærð þess, gæði og fegurð, breytist með
hugmyndum okkar um sjálf okkur. Við erum
öll ferðamenn i landi hugmynda okkar, þar
sem ferðinni lýkur á frásögn."
Það er vel þess virði að á á Selfossi þessa
dagana, kaupa sér brjóstsykur og skoða
þessa sýningu í Listasafni Árnesinga.
Ferðalög um aðra heima
„Alglaðir allir senn“
eru upphafsorð svonefnds
Músículofs sem sungið
var á tónleikum í Skál-
holtskirkju síðastliðinn
laugardag. Er þetta við-
eigandi byrjun á einstak-
lega fallegum lögum sem
varðveitt eru í gömlum
handritum í Þjóðarbók-
hlöðunni. Snorri Sigfús
Birgisson, annað staðar-
tónskáld Skálholts í ár,
útsetti lögin fyrir sópran
og selló og eru þau fjögur
talsins. Fyrst er Mús-
ículof síðan kemur sálm-
ur, þar næst hvitasunnu-
kvæði og að lokum
vókalísa.
Tónverkið allt, sem er
svíta, ber nafnið Lysting
er sœt að söng og hefur ör-
ugglega gert áheyrendur
„alglaða alla senn“ því út-
setning Snorra Sigfúsar
er í einu orði sagt yndis-
leg. Sellóröddin var
skemmtilega spontanísk og frjálsleg og
stundum hafði maður á tilfinningunni að
sellóleikarinn væri að leika af fingrum fram.
Þrátt fyrir þaö studdi hann miðaldalegan
sönginn af einingu og var heildarútkoman
áhrifarík og grípandi. Flutningur þeirra
Hallveigar Rúnarsdóttur sópran og Nóru
Kornblueh sellóleikara var líka til fyrir-
myndar, söngurinn var fallega látlaus og
sellóröddin óheft og fljótandi. Hallveig er
ung söngkona sem er í framhaldsnámi í
London og er greinilega bráðefnileg. Rödd
hennar er mikil og björt og var túlkun henn-
ar á svítunni afar sannfærandi. Sömuleiðis
skilaði Nora Kornblueh sínu hlutverki með
næmi og tilþrif-
um, án þess að
trana sér fram
fyrir sönginn.
Næst á efnis-
skránni var
Hymni eftir
Snorra Sigfús.
Verkið var
upphaflega
samið fyrir
strengjasveit
árið 1982 en nú-
verandi útgáfa,
sem mun hafa
verið gerð sér-
staklega fyrir
tónleikana, er
fyrir 2 víólur,
selló og kontra-
bassa. Hymni
er sérstætt
verk, allan tím-
ann rólegt og
hljóðlátt,
skreytt löngum
þögnum með
reglulegu milli-
bili. Þetta er tónlist sem gæti hentað vel til
hugleiðslu því hún er fjarlæg og ópersónu-
leg, eins og ferðalag um einhverjar óravídd-
ir þar sem ekkert ber fyrir augu. Hymni er
vel heppnað tónverk og þaö virtist falla
áheyrendum vel í geð, a.m.k. gat maður ekki
séð að neinn úr órólegu deildinni væri i
kirkjunni.
Tónlist
Jónas Sen
Torskiljanlegar laglínur
Síðast á efnisskránni var frumflutningur á
verki eftir Snorra Sigfús sem ber nafnið Feg-
urð veraldar mun hverfa. Það er fyrir sópran,
klarinett, slagverk, 2 víólur, selló og kontra-
bassa. Textinn mun vera eftir Hallgrím Pét-
ursson en það virðist þó ekki vera alveg á
hreinu, eins og fram kemur í grein eftir Mar-
gréti Eggertsdóttur bókmenntafræðing í Morg-
unblaðinu á laugardaginn var. Margrét segir
samt að margt bendi til þess að Hallgrímur sé
höfundur kvæðisins og rökstyður það á sann-
færandi hátt.
Textinn er um fallvaltleika heimsins og að
túlka slíkan alheimslegan sannleika í tónum
hlýtur að vera erfitt. Strax í upphafi tónverks-
ins mátti heyra að hér var engin lyftutónlist á
ferðinni því verkið er langt frá því að vera
aðgengilegt. Þar eru ómstríðir hljómar og
torskiljanlegar laglínur sem birta manni
myrka veraldarsýn. í lokin leysist þó tónlist-
in upp í annarsheimslegum samhljómum og
er það óneitanlega rökréttur endir.
Hrynjandin í kvæðinu er mjög áberandi
og kemur það á óvart að Snorri Sigfús skuli
hafa forðast hana í tónlistinni. Ef til vill
væri tónverkið auðmeltanlegra ef „dansinn
hefði fengið að duna“ á stöku stað. En
Snorri Sigfús túlkar kvæðið sem einhvers
konar véfrétt og er tónlistin því draumkennd
og óáþreifanleg allan timann. Það er í sjálfu
sér eðlilegt þótt lengd kvæðisins kalli
kannski á fjölbreyttari vinnubrögð. Hvað um
það, flutningur var hinn prýðilegasti, Hall-
veig Rúnarsdóttir söng afar fallega erfiðar
laglínumar, og verður það að teljast þrek-
virki fyrir svo unga söngkonu. Sömuleiðis
voru hljóðfæraleikararnir með allt sitt á
hreinu, það er bara undirritaður sem er
hálfringlaður. Þetta tónverk er nefnilega eitt
af þeim sem maður þarf að heyra oftar en
einu sinni til að meta almennilega.
Snorri Sigfús Birgisson - „yndislegar út-
setningar"

íslensk ljósmyndun
í aldarlok
A Siglufirði fer fram markverð menning-
arstarfsemi sem oft fer fram hjá fjölmiðlum
hér sunnan heiða. Fyrir
skömmu tóku sig saman
skóla- og menningarnefnd
Sigluflarðarkaupstaðar og
nokkrir áhugamenn á
staðnum og gerðu það sem
engum í Reykjavík hefur
dottið í hug að gera, nefni-
lega að efna til sýningar á
verkum islenskra sam-
tímaljósmyndara. Mark-
miðið er að sýna þver-
skurð af því sem íslenskir
ljósmyndarar eru að fást við nú í aldarlok og
„þá um leið að varpa ljósi á stöðu persónu-
legrar íslenskrar ljósmyndunar í dag“, eins
og segir í fréttatilkynningu. Á sýningunni
eiga verk ljósmyndararnir Einar Falur Ing-
ólfsson, Guðmundur Ingólfsson, Inga Sólveig
Friðjónsdóttir, ívar Brynjólfsson, Kristinn
Ingvarsson, Kristján Sigurðsson, Mats Wibe
Lund, Páll Stefánsson, Ragnar Axelsson, Sig-
urgeir Sigurjónsson og Spessi (á mynd).
Sýningin er haldin í ágætum sýningarsal
Ráðhússins á Siglufirði en þar hafa verið
haldnar sýningar á verkum margra ís-
lenskra listamanna. Hún er opin daglega kl.
13-17 til 8. ágúst.
Wagner-afkomendur
í hár saman
Fyrir viku var hleypt af stokkunum
Bayreuth-óperuhátíðinni, þar sem flutt eru
verk Richards Wagners, og eins og svo oft
áður eru afkomendur tónskáldsins ekki á
eitt sáttir um framkvæmd hátíðarinnar og
flutning verkanna. Nike Wagner, dótturdótt-
urdóttir tónskáldsins, vill ólm fá að stjórna
hátíðinni og nokkrum klukkustundum áður
en frumflutt var ný útgáfa af Lohengrin
krafðist hún þess'að Wolfgang frændi henn-
ar, sem stjórnað hefur hátíðinni í háifa öld,
segði af sér. Hefur hún sakað frænda sinn
um listræna undanlátssemi
og metnaðarleysi. Margir
gagnrýnendur eru henni
raunar sammála; oftlega er
rætt um að margar sviðsetn-
ingar Wagner-verka þarfnist
verulegra endurbóta. Samt er
ævinlega uppselt á hátíðarn-
ar í Bayreuth og borga menn
fúslega 10.000 krónur fyrir
miða á helstu sýningar.
Á móti hefur Wolfgang lýst
því yfir opinberlega að Nike, sem er 54 ára
gömul, hafi ekki næga reynslu til að reka
þessa 108 ára gömlu tónlistarhátið. Þess í
stað vill hann að Gudrun kona hans, sem séð
hefur um fjármál hátíðarinnar um margra
ára skeið, taki við af sér. Kvisast hefur að
Gudrun vilji fá eitthvert stórt nafn úr tónlist-
arheiminum til að taka að sér listræna stjórn
sem yrði í fyrsta sinn sem aðili utan fjöl-
skyldunnar fengi það verkefni. Þar hefur
nafn Daniels Barenboims oftast verið nefnt.
Það flækir málið að Wolfgang hefur einnig
haft orð á því að hann langi til að sviðsetja
nýja útgáfu af Hringnum sem mundi þá
ganga allt fram til ársins 2006. Það er svo
Wagner-stofnunin í Bayreuth sem tekur end-
anlega ákvörðun um framhaldið.
Fótósjoppa ?
Inn á menningardeild berst ókjör af alls
kyns kynningarefni á innlendum og erlend-
um listviðburðum. Af einhverjum ástæðum
telja ýmsir aðilar 1 Amsterdam að á íslandi
sé ríkjandi mikill áhugi á alls kyns ljós-
myndatengdri myndlist, þar af leiðandi dríf-
ur sérstaklega
mikið af ljós-
myndaefni inn
á deildina.
Meðfylgjandi
myndvérk eftir
hollenska lista-
manninn Adri-
aan van der
Have hefur
valdið talsverð-
um heilabrotum á deildinni og meöal ljós-
myndara DV. Verkið heitir „12th of never“
eftir slagaranum gamalkunna og sýnir tvær
(?) systur í flugvél. Fótósjoppa, segir einn
ljósmyndarinn á blaðinu. Annar leikmaður
dregur það í efa. Hér skal myndin lögð í dóm
almennings...
Umsjón
Aðalsteinn Ingólfsson