Dagblaðið - 13.06.1980, Blaðsíða 5

Dagblaðið - 13.06.1980, Blaðsíða 5
DAGBLAÐID. FOSTUDAGUR 13. JUNI1980. Fyrirhugaðurframleiðslukvótiílandbúnaði: LÍKUR Á AÐ KVÓTINN TAKIGILDI í HAUST —segír Agnar Guðnason, blaðaf ulltrúí bændasamtakanna ,,Allar líkur eru á því að kvóiinn sem tekur lil mjólkurframlciðslu bænda verði miðaður við verðlagsár- ið seni hefsl 1. sepl. i haust cn ckki við yfirstandandi almanaksár. Kvót- inn verður miðaður við meðalfram- leiðslu búanna 1975, 1977 og 1978. Frumbýlingum og þeim sem lagt hafa i fjárfesiingar i útihús á síðari árum tniin að öllu likindum verða úlhlutað siærri kvóta cn framleiðsla viðmiðunaráranna gefur tilefni líl," sagði Agnar Guðnason blaðafullirúi bændasamtakanna þegar Dagblaðið ræddi við hann um offramleiðslu- vandamál landbúnaðarins. Agnar sagði að mjólk sem fram- lcidd yrði umfram kvóta hvers biis yrði líklega greidd i svipuðu hlutfalli og bændur fá níi fyrir umframfram- lciðslu af dilkakjöti, þ.e. 30% af verðlagsgrundvallarvcrðinu. Þessa dagana cr unnið að því að reikna i'n viðmiðunarlölur l'yrir ftll bú landsins hjá Framleiðsluráði land- húpaðarins og er vcrkið langt komið. Siarfsmcnn bændasamtakanna hal'a undanfarið kynnt kvótakerfið l'yrir bændum og öðrum í blaðagrein- uni, frcllabrcl'um og mcð opnum fundum. Agnar kvað lalsvcri bera á þvi að bændur hal'i lilla scni cnga trú á að nokkurn lima komi lil þess að kvólakerfi verði upp lekið og þvi ekki nauðsynlcgl að þekkja hvemig kcrl'ið er hugsað og hvernig það sncrlir viðkomandi. Agnar sagði þö engan vafa lcika á, að kvótinn tæki gildi og þá líklega I. seplcmber nk. Fyrslu 8 mánuðir ársins verða gerðir upp sérslaklega. Kvóli á sauðfjár- afurðuni verður rciknaður í haust cins og upphaflega var ákveðið. Hins vegar var á sinum tíma stefni að þvi að mjólkurkvótinn myndi miðast við almanaksárið 1980. Jafnframl er ákveðið að mjólkursanilögin á Vesi- fjoðium, svo ogá Þórshðfn og Norð- lirði verði undanþegin ákvæðuni um iiamlciðslukvóla á mjólk. Samdráilur hefur orðið i mjólkur- framlciðslu í vetur. Ncmur hann 2% frá 1. scplcmbcr 1979 lil 1. júni sl. Margir óllasl að þessi niiimkun mjólkiirfranileiðslunnar og mjólkur- kvólinn i hausl verði þess valdandi •y^ ***** Agnar Guðnason blaðafulltrúi: Talsvert ber á þvi að bændur hafi litla trú á að kvótakerfið taki nokkurn tima gildi. DB-myndir: Ragnar Th. nijólk og mjólkurvöriir skorli næsia vetur. ,,l>að cr icii að mjólkui kiini i lancl- inu l'ækkaði um 8••'« i fynahausi vegna hcyskorts og cinnig vcgna þcss að bændur vildu búa sig þannig undii kvótakerfið," sagði Agnar Guðna- son. „Uað er sömuleiðis ræil um að fækka sauðfé meira hcr sunnanlands en annars slaðar. Fn ég hcf sami cnga trú á að mjólkurskorlur vcrði i hausi svo framarlega sem kvóii miðasi við vcrðlagsárið og bændur fá úlflulningsverð fyrir uml'ramfiani- leiðslu mjðlkur, 30% af vcrðlags- grundvallarverðinu." Agnar sagði að upphaflega hall mjólkurlranileiðendur almennl vcrið andvigir scrslakri skalllagningu á fððurvörur sem sljórnunarlæki lil að tlraga úr framleiðslu. Akvcðið gjald yrði lckið al' öllu kjarnfóðri og siðan cndurgrciii að hlula þcim scni drægju úr framlciðslu. Aðrir fcngju skallinn ckki endmgreiddan. Viðhorfin lil fóðurbætisskattsins hal'a brcyl/l undanfarið og lelja foryslumcnii bænda að nú sc mcirihluli bænda hlynnlur kjarnfððursskatli. Hcl/lu koslii hans séu þcir að einfall sc að hrinda lionum i framkvæmtl og inn- heimla hann. Honum mælli breytaei þurfa þyki og aðlaga markaðs- nðslæðum hvcrju sinni. Siðasl cn ckki sizl slæðu allir framleiðcndur! búl'járaafurða að þvi að leysa ol- Iramleiðsluvandann með þessu nióii. „Viss ol'l'ramlciðsla í landbúnaði cr viss öryggisvenlill og þvi nauðsyn- lcg," sagði Agnar Guðnason. ,,Fill slæml sumar gclur hæglcga orðið iil þcss að draga úr mjólkur- framlciðslu um alll að 15—20%. En viðhorfin cru breyll. Það var í lagi þegar fengust 70% af verði á innan- landsmarkaði fyrir iuflullar land- búnaðarafurðir. Þcgar aðeins fæsi 1/5 innanlandsvcrðsins eins og nú, sjá allir að við svo búið má ckki sianda. Og bændur sjálfir laka á sig miklar byrðar með þeim ráðslöfun- um sem gerðar verða lil að draga (ír offranilciðslunni." -AKH. Virkt tæki til að haf a áhrif á landbúnaðarf ramleiöslu—en gallað þó: „ÞETTA ER ÞAÐ SEM BÆND- UR SJÁLFIR VILDU FÁ" — segir Árni Jónasson erindreki Stéttarsambands bænda „Kvólakerfið er auðvitað afskap- lcga virkt læki lil að hal'a áhrif á framleiðslu i landhíinaðinuni og það er jú lilgangurinn. Kvótakerfið hcl'ur sina galla cn mikill meirihluli bænda álykiaði á þá leið að þelia væri það sem þcir vildu l'á," sagði Ami .lónás- son hjá Sléllarsambandi bænda. Arni _og fleiri slarfsmcnn sam- bandsins voru önnum kafnir að rcikna iil viðmiðunarlölur fyrir hvcrl bii i landinu lil að rcikna út frá kvðia þcirra. Fara þeir skipulega i uegniiii framlöl og skýrslur afurðasolulelaga bænda. Er l'undin úi hvcr mcðal- l'ramlciðsla búanna á árunum 1976, 1977 og 1978 var og úl frá hcnni ci rciknaður kvótinn. Rcikningsvcrkið cr umfangsmikið og seinlcgl. Eill- hvað hefur verið rciknað fyrir bú i öllum sýslum nema Sirandasyslu og Vcstur-Hiinavainssýslu. Sumai sýslur eru alveg frágengnar. Þegar lölur liggja fyrir i cinsiaka héruðum og sveilum er cfni þar til funda með bændum og þcim kynniar hugmyndirnar um kvðla- kcrfið og viðmiðunarlölur hvers og eins framleiðanda. Héraðsráðu- naular viðs vegar um landið eru siðan bændum innan handar með skýring- ar og ráðleggingar varðandi kvóiann og framkvæmd hans. „Framleiðslu- og sölumál land- búnaðarins eru rædd á fundunum og þar fá bændur lækifæri lil að spyrja almennra og sénækra spurninga," sagði Árni. „Viðbrögð bænda eru dáliiið mis- munandi eins og gengur. Dálítill hóp- Arui Jónasson erindreki: Viðbrögð bænda við kvótakerfinu eru mismun- andi eins og gengur. ,ur byi jiði slra.x í lyirahausi að hag- ræða síiuini búskap með það i huga að undirbúa sig fyrir gildisiöku kvótakerfisins. Þcssir mcnn cru hai ð- ir á þvi að hrinda málinu i l'ram- kvæmd. Aðrir cru lil sem hal'a lálið framlciðsluna ganga l'yrir sig án þcss að reyna aðdraga úr henni og jafnvcl aukið hana. Þcir lelja rangl að miða kvólann við franilciðslu svo langi afiur i limann." Þcgar farið var að ræða lil hvaða ráðsiafana æiii að gripa lil að clraga úr offramleiðslu i landbúnaði fyrir fáeinum árum hölluðusl margir l'or- ystumenn bændasamlakanna að þvi að skallur á fóðurbæli væri bclri koslur cn kvðlakcrfið. Urðu miklar umræður um málið og fundarhöld i sveilum. Snerisl meirihluti bænda gegn hugmyndum um fóðurbælis- skall og vildu kvótakcrfið í slaðinn. Forysla bænda var þar kveðin i kúlinn og lög um kvólakerfi, sem Sleingrimur Hermannsson þáverandi landbiinaðarráðherra fylgdi i gegn um þingið, tóku gildi 6. apríl 1979. „Við höfum alllaf haldið þvi fram að lögin scu gölluð, lil dæmis á þann vcg að ckki er lekið lillil lil þeirra sem lagl hafa i l'járfesiingar á árununii ^em kvóiakerfið miðasl við. Akvæði þar að lúlandi voru slrikuð ín i mcðförum þingsins á sinum tima og Ijósl cr að eillhvað verður að gera til að bæla hlut bessara bænda. Við gcium lckið sem dæmi að bðndi hafi ivöfaldað mjólkurframlciðsluna úr 50.000 i 100.000 lilra 1976—1979. Mcðallalið er 75.000 lílrar og fram- lciðsluskerðingin miðasl við þá lölu." Vmsar upplýsingar um frainlciðslu biianna og bíiskapinn koma ekki fram i þeim skýrsluni scm siarfs- mcnn Slétiasambandsins hafa aðgang að. Þær upplýsingar vcrða að koma frá bændum sjálfum, ni.a. á þcim funduni scm cfnl er til. Er til dæmis að nclna lölur um innlegg barna eldri cn 16 ára cn þau leljasi sjálfslæðir innlcggjcndur. i sumum lilfellum gcia innlegg barnanna skipl vcrulcgu máli og hækkað heildar- framleiðslu búsins vcrulega. Þá verða bændur sjálfir að láia þess gelið cf þcir hafa orðið fyrir óhöppum i búskap viðmiðunarárin og l'ram- lciðslan drcgi/i saman al' þeim sökuni. -ARH. Lambar á Felli í Kjós „taka til malar sins". I samhandi tið gildislöku kvótakerfis i landbúnaði er ra.it unt að lakka meira sauðfé sunnanlands en annars staðar á landinu. Að sama skapi verði dregið minna úr mjólkurframleiðslunni sunnanlands með það i huga að þar er stærsti markaðurinn, stór-Reykjavikursvæðið og önnur þéttbýlissvæði. DB-mynd: Sveinn. Hvernig er kvótinn hugsaður? Mest skerðing hjáþeimsem mest f ramleiða Nokkur óvissa ríkir ennþá um l'ramkvæmd kvótakerfisins í land- búnaði. Framkvæmdin ræðst m.a. af því hvorl breytingar verða á útflutn- ingsbótum búvara, hvernig búvörur scljasl á innanlandsmarkaði og hvort liamlciðslan drcgst mikið saman, stendur i siaðeðaeykst. Gcrl cr ráð l'yrir að framleiðendur lai greill fulll verð fyrir ákveðinn hluta framleiðslu sinnar en útflutn- ingsverð fyrir afganginn. Samkvæmt ákvörðun Framleiðsluráðs landbún- aðarins sl. haust eiga bændur sem l'ramleiða 300 afurðaeiningar eða minna (cin afurðaeining jafngildir 16,8 kg af dilkakjöti eða 173 lítrum al' nijólk) að fá greilt fullt verð fyrir 92% framleiðslunnar en útflulnings- verð fyrir .!i%. Fyrir framleiðslu um- fram 300 afurðaeiningar fæst fullt verð fyrir 80% en útflutningsverð fyrir 20% framleiðslunnar. Hvernig cr kvótakerfið hugsað? Finföld dæmi geta gefið hugmyndir um það: Mjólkurl'ramleiðandi hefur lagt inn í mjðlkursamlag að meðaltali 60.000 lilra á ári 1976, 1977 og 1978. A árinu 1980 leggur hann enn inn sama magn og fær þá fullt verð fyrir 54.772 lítra en útflulningsverð fyrir 5.772 lítra. Ef hann dregur hins vegar af sjálfsdáðum framleiðsluna saman um 9,6% fær hann fullt verð fyrir alla framleiðsluna. Er það i samræmi við ákvörðun Framleiðsluráðs um að „verðlauna" þá sem minnka fram- leiðslu: „Verði samdráttur í búvöru- framleiðslu einstakra framleiðenda frá viðmiðunarárunum, minnkar verðskerðing um 1 prósentustig fyrir hvert prósentustig framleiðslunnar." . Bóndi sem framleiðir 200.000 1 mjólkur árlega og leggur það magn inn í ár þarf að þola hlutfallslega meiri skerðingu. Hann fær fullt verð fyrir 166.218 litra en útflutningsverð l'yrir afganginn. Það þýðir að hann verður að draga saman mjólkurfram- leiðsluna um 16.9% svohann fái fulll verð fyrir allt sitt innlegg. Bóndi með blandaðan búrekstur lagði inn að meðaltali 3 tonn af dilka- kjöti og 45.000 mjólkurlítra árin 1976—1979. Hans skerðing verður í allt 13,5% með kvðtakerfinu. Hann fær þá fullt verð fyrir 2.796 kg af dilkakjöti og 41.940 lítra af mjólk árið ] 980. Framleiðslan á búinu í siöasttalda dæminu er nálægi þvi að vera sú sama og heildarframleiðsla verðlags- grundvallarbúsins svokallaða. ARH. Guðbjörn Einarsson vann af kappi við að reikna út viðmiðunartolur vegna kvóta- kerfisins l'yrir bú landsins þegar Dagblaðsmenn trufluðu hann. Guðbjörn var áður bóndi á Kárastððum I Þingvallasveit. Sonur hans tók þar við búi fyrir skömmu. I möppunni næst á myndinni eru útreikningar sem búið er að gera vegna búa f Mýrasýslu og hluta Borgarfjarðar.

x

Dagblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið
https://timarit.is/publication/260

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.