Dagblaðið - 13.06.1980, Blaðsíða 11

Dagblaðið - 13.06.1980, Blaðsíða 11
DAOBLADIÐ. FÖSTUDAGUR 13. JÚNÍ 1980. 11 Þó svo að Sovétrikin eigi fleiri eldflaugar en Vesturveldin þá verða þeir að beina þeim bæði til vesturs og einnig að fyrri bandamönnum f Kina. Kína ræður nú yfir eldflaugum, sem náð gela til allra helztu svæða innan landamæra Varsjárbandalagsrikj- anna er að andstæðingar beirra virðast allir vera að sameinast gegn þeim. í apríl hvatti annar æðsti hers- höfðingi kínverska hersins Japani til að tvöfalda herútgjöld sín til að mæta sovézku ógnuninni. Í síðasta mánuði var Hua sjálfur formaður kinverska kommúnista- flokksins staddur í Japan. Þá lét hann opinskátt í ljós ánægju sína yfir aukinni hernaðarsamvinnu Japans við Bandarikin. A samri stundu var Geng Biao varnarmálaráðherra Kina staddur í Washington. Þar var hann að ganga frá viðskiptasamningum um kaup á ýmsum hernaðartækjum. Samkvæmt honum munu Kinverjar kaupa færanlegar ratsjár, herþyrlur, og flutningaþotur. Hafa þeir heimild til að kaupa allt í hernaðarþágu nema hrein og klár vopn. Þarna verður um firnamikil við- skipti að ræða á milli Bandaríkjanna og Kina þó ekki sé um beina vopna- sölu að ræða. Hvað varðar þau mál getur Kína snúið sér til annarra ríkja innan Atlantshafsbandalagins. Frakkar hafa til dæmis nýlega lofað að selja Kínverjum eldflaugar til varnar gegn bæði skriðdrekum og herþotum. Hægt en örugglega er bandalagið gegn Sovétríkjunum að verðaaðveruleika. Áróðursmenn fyrir auknum her- búnaði Bandarikjanna og banda- manna þeirra á Vesturlöndum hafa sannfært almenning um að kjarn- orkuvopnastyrkur Sovétmanna sé orðinn mun meiri en vestrænna ríkja. Hins vegar má einnig líta á málið frá sjónarhóli Sovétmanna og þá er ástandið ekki eins glæsilegt fyrir þá og kannski mundi sýnast. — Vegna núverandi stöðu, þá verðum við að beina þriðjungi kjarn- orkuvopna okkar í átt til Kina, þriðj- ungi til Bandarikjanna og síðan getum við beint þriðjungi þangað sem i hverl sinn þykir mest ástæða. Áður fyrr var öllum kjarnorkueld- flaugunum beint gegn vesturveldun- um en nú er sem sagt nauðsynlegt fyrir þá að kippa nokkrum þeirra úr því hlutverki og beina þeim að Kina. Fyrir þremur árum kom ég með þá kenningu að heimurinn væri að sameinast gegn Sovétríkjunum. Átti ég þá við að stórveldin önnur en Sovétríkin væru að sameinast'gegn Moskvuvaldinu. Likti ég þessari þróun við atburði sem urðu árið 1907. í báðum tilvikum er um að ræða stórveldi með miklar útþenslutil- hneigingar. Árið 1907 var það Þýzka keisaraveldið en í dag Sovétríkin. í báiðum tilvikum hófu þessi ríki mikla útþenslustarfsemi vegna mikils hern- aðarmáttar. Bæði áttu þessi riki við að stríða innri spennu og erfiðleika auk þess sem sjá mátti fram á horfur á minnkandi áhrifum á alþjóðavett- vangi er fram liðu stundir. Framferði Þýzkalands varð til þess að öll önnur þáverandi stórveldi sam- einuðust gegn því árið 1907. Sjö árum síðar hóf Þýzkaland styrjöld í örvæntingarfullri tilraun sinni til að losna úr þeirri klemmu sem sífellt þrengdi meir og meir að ríkinu. Ekki er rétt að taka samkvæmni ýmissa atburða i sögunni sem sönnun fyrir þvi að sagan endurtaki sig áfram. Gott er þó að skoða söguna og með því að læra af reynslunni. í sögulegum skilningi er heimurinn ekki á árinu 1914, þegar fyrri heims- styrjöldin hófst. Hins vegar gæ'ti heimurinn verið á sama stigi og nann var árið 1910, ef miðað er við reynsl- una af því hvernig þróunin varð þá i samskiptum Þýzkalands og annarra stórvelda. Pravda segir að stefna Kinverja útiloki allar aðgerðir til að koma sambúð þessarar stærstu þjoðar heims og Sovétrikjanna I eðlilegt horf. Stjórnin i Washington hefur nánast aflétt ölliiin hömliim á sólu hernaðar- gagna til Kina, ef frá eru skilin beinlinis vopn. Kjallarinn VilmundurGylfason hefur verið, útflutningsbæturnar, niðurgreiðslurnar, báknið og forrétt- indin hafa gert almenn lífskjör á fs- landi stóruin lakari en þau þyrftu að vera. Gagnrýni á þetta stjórnlausa kerfi, sem Alþýðuflokkurinn hefur haldið á lofti, hefur verið kölluð fjandskapur við bændur. Slíkt er auðvitað fjarstæða. Málið er auðvit- að það að nokkur þúsund framleið- endur eru svo tryggilega verndaðir, og siðan viðskiptahagsmunirnir þar um kring, að neytendur í þéttbýli búa við stórum lakari lífskjör en þeir ann- ars gerðu. Þarna takast á sjónarmið Alþýðuflokks og Framsóknarflokks. Íhald og kommar dingla einhvers staðar mitt á milli. Framsóknar- mennskan hefur ráðið ferðinni. KJördæmamál. Það er líka viður- kennt að að ójöfnuður í kjördæma- málum er orðinn að óþolandi rang- læti, sem skekkt hefuralla efnahags- stefnu hér á undanförnum árum, stuðlað að óhagkvæmri fjárfestingu, og i skjóli ranglátrar kjördæmaskip- unar er meðal annars hinni vitlausu landbúnaðarstefnu haldið fram. Framsóknarflokkurinn hefur áratug- um saman verið þversum í kjör- dæmnmálum, og er enn, hefur þótzi vera að verja „jafnvægi i byggð landsins". lafn kosningaréttur allra einstaklinga, óháð búsetu, hefur hins vegar verið stefna Alþýðuflokksins, og enda er það lykilaðferð til þess að tryggja jöfnuð þegnanna, i efnahags- legum skilningi, með lýðræðis- og þingræðislegum hætti. íhald og kommar dingla einhvers slaðar mitt á milli. Framsóknarmennskan hefur ráðið ferðinni nú um hríð. Nýting sjávarafla. Kjartan Jóhannsson, sjávarútvegsráðherra Alþýðuflokksins, lók þar upp nýja stefnu áætlunarbúskapar, stöðvaði innflutning á nýjum skipum, og vildi beita markvissum áætlunum, þar sem annars vegar væri miðað við það veiðimagn sem sérfræðingar teldu leyfilegt að ná úr sjó, og miða síðan stærð skipastólsins við það. Stein- grimur Hermannsson hefur þegar snúið ofan af þessari stefnu og rekur þá fyrirgreiðslu- og brjóstsvitsstefnu, sem rikt hafði árin þar á undan. Hvert mannsbarn veit þó, að þvi fleiri skipum, sem beitt er á hinn tak- markaða sjávarafla, þvi meir dragast lifskjörin i landinu niður. Efnahagsmál — vaxtamál. Fram- sóknarflokkurinn hefur verið varð- hundur hins sjálfvirka efnahagskerf- is, þar sem hagsmunir eins eru tengd- ir hagsmunum annars, hvað bundið öðru í hinni sjálfvirku visitöluskrúfu. Þó hafa þeir gjarnan verið fúsir til þess að klippa á einn, en aðeins einn, þátt þessarar sjálfvirkni: Nefnilega vísitölukerfi launa. Auðvitað er það út af fyrir sig rétt að vísitölukerfi launa er fyrir löngu orðið úrelt og farið að vinna gegn upphaflegum til- gangi sínum: Að stuðla að betri lífs- kjörum. Þetta er vegna þess að vísi- tölukerfið er aðeins eitt hjól i hinni sjálfvirku uppskrúfunarvél. En málið er samt flóknara. Og meðan bókstaf- lega allir, bændur, útvegsmenn, iðn- rekendur, fá sjálfvirkar hækkanir yfir línuna, hvenær sem einhver hækkun verður einhvers staðar, þá er auðvitað skiljanlegt að launþegar einir verði ekki til þess að afsala sér sinumhækkunum. Þó svo bændur séu eðli málsins samkvæmt framleiðendur, þá eru tekjur þeirra reiknaðar sem þeir væru launþegar. Miðað er við svokallaðar viðmiðunarstéttir. Þess vegna er lekjuþörf bænda reiknuð, hvað sem þeir eru margir og hvað sem þeir framleiða, og búvöruverð síðan ákveðið með hliðsjón af þeirri út- komu. Meðan innflutningur á land- búnaðarafurðum er bannaður, verður þessi skekkja alvarlegri og al- varlegri með hverju árinu sem líður. Það er auðvitað tómt mál að tala um að sjálfvirknin i efnahagskerfinu, þar með talin vísitölubinding launa, verði afnumin, fyrr en höggvið hefur verið á landbúnaðarhnútinn. En Fram- sóknarflokkurinn mun reyna að halda vörð um þetta kerfi, lika vegna þess að það tengist miklum viðskipta- hagsmunum. Sama gildir um vaxtamálin. í ríkis- stjórn Ólafs Jóhannessonar tókust Alþýðuflokkur og Alþýðubandalag á u m svokallaða raunvaxtastefnu. Framsóknarflokkur gekk að lokum i lið með Alþýðuflokki og raunvaxta- stefna var lögbundin. Sannleikur er þó sá, að þeir hafa aldrei trúað á framkvæmd slíkrar stefnu, og enda töluðu fjölmargir þingmenn flokks- ins, sem fyrst og fremst eru talsmenn mjög þröngra hagsmuna, gegn henni (t.d. Páll Pétursson). Þeir trúa því í raun, að vextir eigi að vera hluti af fyrirgreiðslukerfinu, vextir til land- búnaðar eigi að vera langt undir raunvirði og vextir í Byggðasjóði eigi að vera lágir. Og enda hafa þeir nú heykzt á framkvæmd slíkrar stefnu. Þarna stendur Alþýðuflokkurinn andspænis Framsóknarflokki, heil- brigð skynsemi andspænis fyrir- greiðslusukkinu. Að visu hafa kommar yfirboðið Framsókn með vitlausri vaxlastefnu, en ihaldið dinglar einhvers staðar mitt á milli. Afstaða lil forréttinda stórfyrir- la.-U.ja. Þingmenn Alþýðuflokksins hafa á undanförnum árum flutt frumvarp til laga um aukið lýðræði innan SÍS. Framsóknarflokkurinn hefur verið þversum í því máli. Þing- menn Alþýðuflokksins hafa flutl til- lögu um að úttekt verði gerð á skyldu fyrirtæki, þó svo rekstrarformið sé annað — islenzkum aðalverktökum. Framsóknarflokkurinn greiddi at- kvæði gegn. Þessi tvö stórfyrirtæki njóta margháttaðra forréttinda í landinu og i kerfinu, svo ekki sé meira sagt. Enginn hefur lagt til að þessi fyrirtæki verði sett á hliðina, þess er aðeins krafizt að þau njóti sömu skilyrða og önnur fyrirtæki. Framsóknarflokkurinn er í raun varðhundur forréttinda þessara fyrir- tækja. Einnig þar stendur Alþýðu- flokkurinn andspænis Framsóknar- flokki. Hugtökin hægri og vinstri villandi Samkvæmt forneskjulegri hug- myndafræði, til dæmis þeirri sem prófessor Ólafur Ragnar Grimsson er sagður kenna í Háskóla islands, þá eru Framsóknarflokkur og Alþýðu- flokkur báðir nálægt miðju í islenzk- um stjórnmálum. Þetta sýnir auðvit- að það eitt, hvað slík hugmynda- fræði getur orðið ruglingsleg. í þeim málum, sem mestu hafa þótt skipta í áfc „Framsóknarflokkurinn er í raun varö- hundur forréttinda Sambandsins og ís- lenzkra aðalverktaka..." íslenzkum stjórnmálum á þessum áratug er þessu þveröfugt farið.: Alþýðuflokkur og Framsóknar- flokkur mynda andslæður, aðrir sljórnmálaflokkar eru þar á milli. Þelta er meðal annars vegna þess að menn deila ekki lengur um sjálft rekstrarformið. Nær allir viðurkenna að ríkisrekstur, einkarekstur og sam- vinnurekstur eiga rétt á sér, hlið við hlið. Þaðer ni'i tekizt áum annað. Alþýðuflokkurinn hefur krafizt þess, að framleiðslan sé sniðin eftir þörfum neylenda, og markaðslög- málum sé meðal annars beitt í því skyni. Góður hagur framleiðenda á að verða til vegna þess, að hann framleiðir þá vöru, sem neytandinn vill, á því verði, sem neytandinn vill gefa fyrir vöruna. Jafnframl hefur .Mþýðuflokkurinn kraflzi þess að kojningaréttur sé jafn, og að hag- stjóm mótist af almennum, skynsam- legum rcjlum, þar sem hlutur allra sé jafn, en ekki af sértækum reglum, þar sem landshlulum, stéttum og fyrirtækjum sé stórlega mismunað, En það er einmitt framsóknar- mennska af verstu gerð. Slik stefna hefur ráðið rikjum á fslandi á þessum áratug. Árangurinn blasii alls staðar við: Mismunun, forréttindi, síaukin kröfugerð á hendur ríkisvaldinu, ðviðráðanleg verðbóiga og nú siðasl landflótti. Botnlaus fyrirgreiðslu- stefna hlýtur að leiða til vandræða. Það er ekki tilviljun að Framsókn- arflokkurinn hefur setið í ríkisstjórn allan þennan áratug. Það er út af fyrir sig ekki tilviljun að Alþýðu- bandalagið fáisl til að reka rikið með þeim upp á þessi býti. Og allra sízt er það tilviljun að Sjálfstæðisflokkur- inn útvegar þeim þann þingstyrk sem upp á vantar. Krafla var helduraldrei tilviljun. Þetta kerfi byggir ínn i g slðrar og smaar Kröflur. Gegn þessu kerfl hefur Alþýðuflokkurinn gert uppreisn. Þannig stendur Alþýðu- flokkurinn andspænis Framsóknar- kerfinu. Vilmundur Gylfason.

x

Dagblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið
https://timarit.is/publication/260

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.