Frjáls verslun - 01.05.1944, Blaðsíða 27

Hann fór snemma að láta almenn mál til sín
taka. Árið 1884 stofnuðu nokkrir ungir menn
í Þingeyjarsýslu „Þjóðlið Islendinga“ og var
Pétur formaður þess. Þjóðliðið gerðist brátt
athafnasamt um landsmál, styrkti tvö blöð, ann-
að á Akureyri en hitt x Reykjavík og gekkst fyr-
ir Þingvallafundi 1885. Pétur varð formaður
Kaupfélags Þingeyinga að föður sínum látnum
og gengdi því starfi, sem löngum var erfitt og
umfangsmikið, samfellt í 30 ár. Hann var for-
maður S. I. S. frá 1910—1920.
Árið 1894 var hann kosinn þingmaður Suður-
Þingeyinga og var uppfrá því þingmaður kjör-
dæmisins. Hann var jafnan talinn í röð nýtustu
þingmanna. Var hann löngum framsögumaður
fjárlaganefndar. Hann sat í ýmsum milliþinga-
nefndum. Árin 1920—22 var hann atvinnumála-
ráðherra.
Pétur á Gautlöndum var frábærlega sam-
vizkusamur, athugull og sanngjarn, starfsmað-
ur mesti, drenglyndur og tillagnagóður. Vin-
sældir hans í héraði ogt raust sýslubúa á hon-
um, má nokkuð af því marka, að hann var óslit-
ið þingmaður kjördæmisins til dauðadags. Gerð-
ust þó ýmsar greinir í stjórnmálum um hans
daga, ekki sízt 1908, þegar kosið var um ,,upp-
kastið“. Guldu heimastjórnarmenn mikið afhroð
við þær kosningar, en Pétri varð ekki haggað.
Á þingi átti hann vitanlega andstæðinga
marga, en ekki óvini. Hann var virtur af öllum,
jafn fylgismönnum sem öði’um. Hann skrifaði
mikið, bæði í málgögn kaupfélaganna og
landsmálablöð, einkum um samvinnumál, fjár-
mál og landbúnaðarmál. Þótt hann ætti langan
stjórnmálaferil að baki, kæmist til æðstu met-
orða og lenti oft í hörðum sennum, reyndi eng-
inn að varpa skugga á mannoi’ð hans. Hann dó
í Reykjavík 20. jan. 1922. Var lík hans flutt
norður og greftrað með mikilli viðhöfn í Skútu-
staðakii’kjugarði.
Jón Jónsson
frá Múla.
1 grein, sem birtist í „Óðni“ í október 1911,
segir svo um hann:
„Hann er fæddur 23. apríl 1855 á Grænavatni,
einum þessum yndislegu blettum í Mývatns-
sveit, sem er svo sumai'fríð, að fáar eða engar
munu sveitir á landi hér unaðslegri álitum á
sólfögrum sumardegi, þótt hrjóstug sé.
Faðir Jóns er skáldið Jón Hinriksson (f.
24./10. 1829, sem er enn á lífi, í föðurætt kom-
inn af hinni alkunnu Hrólfsætt, í móðurætt af
eyfirzku bændakyni*). Móðir hans, Friðrika,
var dóttir Helga á Skútustöðum, sem mikill ætt-
bálkur er frá kominn þar nyrðra (var þrígiftur
og eignaðist um 20 börn), en móðir Friðriku
var Helga Sigmundsdóttir, „kraftaskáldsins",
þess er eitt sinxx kvað niður mývarginn með
þessari einkennilegu, hjax’tnæmu bæn til flugna-
höfðingjans:
Af öllu lijurta eg þess bið
andskotaim grátandi,
að flugna’ óbjarta forhert lið
fari í svarta helvítið.
Fi’á Gi’ænavatni fluttist Jón tvævetur að
Stöng í sömu sveit, og hafði faðir haixs byggt
upp býlið; þar var hann í níu ár og missti á því
tímabili móður sína, sem andaðist í desembei’-
mánuði 1865; eirði þá faðir Jóixs eigi lengur þar
og flutti sig búferlum að Litlustx’önd; þar b.jó
haixn í 10 ár, en síðan fluttist Jón yngri að Hól-
um í Eyjafii’ði, var þar í 3 ár og kvæntist þar
Valgerði Jónsdóttur fi'á Reykjahlíð Jónssonar
pi’ests Þorsteinssonar. Móðir frú Valgerðar var
Kristbjöi’g, systir Kristjáns amtmanns og séra
Benedikts Kristjánssonar frá Illugastöðum,
bróður Bjarnar í Lundi.
Frá Hólum fluttist Jón búferlum að Anxar-
vatixi; tók þó aðeiixs hluta af jörðinni, enda eigi
ái'ennilegt fyrir fátækaix mann að færast mikið
í fang á þeiixx árunx (byi’jaði búskap vorið eftir
„harða veturinn“). Á Ai’narvatni var Jón í 8 ár.
Á hjúskaparárum hans þar, þeim síðustu, kynnt-
ist sá, er þetta ritar, hoixunx og fann fljótlega,
að í þeinx nxanni bjó nxiklu nxeira en vanalegur
Þingeyingur.
Árið 1887 fluttist Jón að Skútustöðum; var
þar þó aðeins — ef ég íxxan rétt — eitt ár og
flutti því næst að Reyk.junx í Reykjahverfi. Svo
tók hann pi’estssetrið Múla til ábúðar, eftir 4
ára veru á Reykjunx í Reykjahverfi. Er það
góð jörð og skemmtileg, eixda mun hoixum hafa
liðið þar bezt í búskap síixunx og við þá jöi’ð ei’u
haixix og hans síðan kenndir.
Frá Múla fluttist Jón vorið 1899 austur á
FEJÁLS VERZLUN
) Jón Hinriksson dó 20. febr. 1921 á 92. ári.
27