Frjáls verslun


Frjáls verslun - 01.01.1963, Blaðsíða 3

Frjáls verslun - 01.01.1963, Blaðsíða 3
Noregs í þessu efni. Noregur yrði að fá mikið erlent fjármagn til að standa að uppbyggingunni, en áhug- inn á vatnsorkunni í Noregi gæti minnkað veru- lega, er fram líða stundir. Bæði væri stöðugt verið að vinna að nýjum framleiÖsluaðferðum, sem gætu haft afstöðubreytingar í för með sér, og svo mætti búast við, að áhugi framleiðenda færi vaxandi á öðrum heimshlutum, þar sem nú þykir ekki væn- legt að festa fé vegna stjórnmálalegrar ókyrrðar. I viðbót við þetta bættust svo áhrifin frá hinni nýju markaðaðstöðu í Evrópu. Endurskipulagning og stækkun væri fyrirsjáanleg í flestum iðngrein- um og áhugi Bandaríkjamanna á evrópska markaðn- um væri meiri en nokkru sinni. Af þessu leiddi, að fjárfestingarákvarðanir yrðu bæði margar og stórar á næstu árum og þyrftu Norðmenn að fylgjast sem bezt með þróuninni, og þá alveg sérstaklega með því að auka orkufreka iðnaðinn, eftir því sem vinnuafl og aðrar efnahagsaðstæður frekast leyfðu. Ný aluminiumverksmiðja mun bráðum rísa í Noregi, og er það í Kvinnherad, suðaustur af Berg- en. En auk þess eru nú uppi ráðagerðir um 3—4 aðrar slíkar verksmiðjur, sem norsk fyrirtæki munu sennilega koma upp og þá yfirleitt í samvinnu við erlenda aðila. Innan orkufreka iðnaðarins er, auk aluminíumvinnslu, einnig verið að tala um verk- smiðju til bræðslu á titan-málmi, og Norsk Hydro hefur til yfirvegunar að auka framleiðslu sína á magnesium (en meginhlutinn af núverandi fram- leiðslu þeirra af málminum er seldui til Volkswagen- verksmiðjanna). Ráðuneytisstjórinn benti á, að á einstökum stöð- um mætti ekki ganga of langt í því að selja orkuna til aluminíumvinnslu eða annars iðnaðar, sem greið- ir iágt verð fyrir hana, þannig að ekki verði nóg eftir í fyrirsjáanlegri framtíð handa öðrum neyt- endum. En í þessu sambandi þyrfti jafnframt að athuga, að víða væri ekki hægt að koma upp hag- kvæmum virkjunum, nema að selja verulegan hluta orkunnar frá byrjun til hinna stóru verksmiðja. Að lokum ræddi Skjerdal ráðuneytisstjóri um það, hve orkufreki stóriðnaðurinn gæfi góð tækifæri til lands- og héraðaskipulagningar, sem nú væri mikið unnið að í Noregi. Bæði væri hægt að koma upp nýjum framleiðslumiðstöðvum og styrkja þær sem fyrir væru, því að nú væri tæknin í því að senda rafmagn um langa vegu komin á það stig, að fjár- hagslega kemur vel til greina að staðsetja verk- smiðjur allfjarri virkjunarstað. Ekki fer hjá því, að allar þessar hugleiðingar um norskar aðstæður og opinbera afstöðu þar í landi leiði til þess, að íslendingum verði hugsað til allra sinna óbeizluðu fljóta og vanþroskuðu iðnaðar- stöðva. En hvernig eru þá hin norsku aluminíumfyrir- tæki, sem hafa reynzt þjóðarbúinu svo vel, að höf- uðáherzlu á að leggja á að fjölga þeim? Þessari spurningu verður reynt að svara að nokkru leyti hér á eftir, í von um, að það geti haft nokkra hag- nýta þýðingu hér á landi. Höyanger Árið 1915 var stofnað hlutafélagið NACO (Norsk Aluminium Company) til að koma upp aluminíum- verksmiðju í Höyanger, sem liggur við smáfjörð, er gengur norður úr Sognfirði. Hlutaféð var að rálfu leyti norskt, að hálfu lagt fram af Alumin- ium Limited, Kanada. Staðsetningin var ákveðin með tilliti til þess að nýta vatnsfall rétt ofan við staðinn, enda var tæknin þá á því stigi, að nauð- synlegt þótti að hafa raforkuverið staðsett við verk- smiðjuvegginn. Framleiðslan hófst með innfluttu alumina, en á árunum 1927—28 var reist aluminaverksmiðja í Höyanger, er framleiddi aluminíum-oxyd úr bauxiti. Er það eina slíka verksmiðjan í Noregi. Og hún er líka einstök að því leyti, að hún er eina alumina- vevksmiðjan í heiminum, þar sem notuð er svo- kölluð Pedersen framleiðsluaðfcrð, sem kennd er við prófessor Harald Pedersen frá Þrándheimi. Nær alls staðar annars staðar er svonefnd Bayers-aðferð notuð við aluminaframleiðslu. Bauxit fyrir verksmiðjuna er keypt frá Grikklandi og einni'g þarf til framleiðslunnar koks, sem flutt er frá Newcastle, og kalkstein sem er innlcndur. Hráefnið er sett í geymsluturna, sem taka tveggja mánaða birgðir. Framleiðslugeta alumina-verk- smiðjunnar er 17. þús. tonn af aluminium-oxydi á ári (auk 5 þús. tonna af hrájárni), sem svarar til vinnslu úr 31 þús. tonni af bauxiti og til endanlegrar framleiðslu á 9 þús. tonnum af aluminíum. Alumina-vinnslan nægði framleiðslugetunni í Höyanger á aluminíum lengi vel, en árið 19.58 var bætt við nýrri rafgreiningarsamstæðu, er gat fram- leitt 4 þús. tonn á ári. Ársframleiðslan á aluminíum komst þá upp í 13.500 tonn. Var þá farið að flytja inn alumina frá Jamaica, sem svarar t.il % hluta af notkuninni. Auk þess er svo í Höyanger framleiddur elek- tróðumassi vegna aluminíumvinnslunnar og hefur FRJALS VERZLUN 3

x

Frjáls verslun

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Frjáls verslun
https://timarit.is/publication/282

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.