Lesbók Morgunblaðsins - 15.07.1973, Blaðsíða 8

Lesbók Morgunblaðsins - 15.07.1973, Blaðsíða 8
• • HIRÐMYNDHOGGVARI HITLERS > » • Verk hans endurspegla smekk ráðamanna nasista og raunar smekk einræðisstjórna allra tíma Breker mótar andlitsmynd af Albei.t Speer, arkitekt Hillers. Þýzki myndhöggvarinn, Arno Breker, var tfyrstt lista- maðurinn, sem þriðja rikið réð sérstaklega í þjónustu sina. Ar ið 1938 tók frami Iians óvænt- an kipp, en þá var Ihann ráð- inn til að gera safn hetju- mynda handa Hitler, sem ætl- aði þeim stað í kanslarabústað sínum í Berlin. Fyrir hverja einstaka þessara mynda fékk Breker allt að 35 þúsund mörkum. Arno Breker er fæddur í El- bertfeld aldaimiötóátrið og naim S tístohásfcóllanuim lí Dussel- dortf. Árið 1925 laigði Ihainin leið siína til Paiiísar, Iþaæ sam hann starifaði næstu áttta árin. Þá 'sneri hann aiftuir til Þýzka- lands. Hamn kom sér upp vinnustotfiu í Berlín, en Ihann var úr 'Rlinanlöaidiujni og eins og aðriir „sveitamemn" átti hann erífitt uppdnátltar i lista- Qfifi Berilinar. Hann hfaut þó bíátt ovænt happ, sam skipti sfcöpum, er ifiotrmaður Olyimpíu- nelfindairiinnar 'kaius Ihann itil að igera Bkneski af Diíraný's- usi. Fyrdirimyindin var þýzki tiugþrautarmaðurinn Gustav Stuhrk. Hitler lagði bless- iin slina ytfir verkið, og þar með var Breker borgið. Næst gerðist það, að bavar- dslka rikið bauð Breker að veflja imeð öðrum myndir á sýn injgu listamanna frá Berlín, og itók hann því. Þá vildi svo óheppMega tid, að nasistum geð'jaðist ekki sýniinigin og létiu þeiir 'tf jarlægja imyndir, sem þeir toldiu „úrkynjaðar". Þessu imótmælti Breker og mangir aðr ir og li Múmchen 'fónu stúdenlt- ar kröfugöngu. Brefcer helldur þvií 'frarna, að þétta hatfi verið Ifyrsta krödiuganga, isem þriðja afkið lét oatalllda, og einnig sú slíðasta. Árið 1938 var Breker svo fenginn til að vinna að þýzka sýninlgarslkálanium á heimssýn- inigunni í Paris. Að laun'um hlaiut hann fimm nifaútma við- tal við Albsrt Speer, sem tfyr- ir siltt Heyti veitti Breker ná- kvæmiega átta Mulkkustunlda Ifirest til að skila teilkningiujm að skreyttinigum opinbenra bygg- inga i Pards. Breker tókst að ijúfca verkfau. Speer var h<im- inlifandi yfir arangriniuim, trygigði sér þegar i stað sam- vinnu Brekers og þeir urðu góðir vinir. Hitler sjálíur lýsti ytfir einlægri ámægju sinni og bað Breker að gera tfyrir sig teikninigar að gosbnunnium í Berlin. Svo rann <upp 22. dagur júnli mánaðar 1940, er SS sðtti Brek er heim, skrýddi hanin eim- (keninislbúniingi og ffiutti hann í skyndi tfHiugleiðis ÖÍ Le Bour- get, þar sem foringinn sjáltfur beið hans. I <tvo tiima þeyrtustt þeir áísamt fylgdarliði milli merkisbygiginiga Parisarborg- ar, en hún 'átti, að þvi er Brek- er vaæ sagt, að verða fyrir- myndin að hinni nýjiu Berilín, sem var gamaHl draumiur Hitl- ers. Á hernlamsánunum dvaíMi Breker lanigdvöium S Paoiis og lá sannarleiga ekki & iiði siiniu. Árið 1942 var haldin mikil sýn ing á verkum hans og voru engir minini menn en Oocteau, VHammck, Van Dongen og Despiaiu viðstaddir. Mikffll hauti alf verkum Brekers eyðilagðislt í tofitáras brezka flughersins á Ber- Jliru, sem kom mja. niður á vinniustof u hans, og Ifyrsta venk ið, sem hann vann fyrir ríkið, brjóstmynd atf Göbbels, var ¦skotin i hláŒsinn! Þegar tfrönsk rikisstjóm kom aftur til valda efrtir stríð gerði hún verk Brekers i PairÍB samstund- is upptæk, en honum var þó leyft að kaupa þau aft- iur seimna. Arin 1945 <til 1950 var honium ibannað að stunda myndhögg í Þýzkalandi. Hann var leiddur fyrir rétt vegna vinlfeingis ainis við nasiöta, en silapp <meö skrekkinn: var sekt aður um 100 mörk. Sliðain hefiur hann stundað tíoggmynda- og bygginga- list ó'slitið og með umtaítsverð- um áranjgri, enda þott hann sé beizkur í iund ytfir meðlferð- inni, sem hann saíbti etftir strttð og einkum þó vegna (þess, að Afflbert Speer hetfiur þveg- ið hendur slinar af sameiiginlleg ium verfcum þeirra Og hafnað þeim. Hús Arnos Bnekeirs stendur skotspöl lutan við mdðbæinn í ©

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.