Lesbók Morgunblaðsins - 30.05.1998, Qupperneq 20

KIMNIGAFAN
ER VÖRN GEGN
VITFIRRINGU
Þrjár myndlistarsýningar, hver annarri ólík, verða
opnaðar í Gerðarsafni í f (ópavogi í dag, laugar-
daginn 30. maí, kl. 15. 1 vestursa il er samsýning
Ólafar Oddgeirsdóttur og Alberts Ka Hing Liu, í
austursal sýnir Vignir Jóhannsson mólverk og skúlpt-
úra og íl cjallara verða sýnd verk pólsk ;a skop-
myndateiknarans Andr zej Mleczko. HULDA
STEFÁNSDÓTTIR gægðist i nn í veröld þessa
vinsæla teiknara sem hefur kitlað hláturtaugar
samlanda sinna í yfir tvo óratugi.
r
A R]
Ale
m:
# \kl:
Þór
RIÐ 1995 sá ég ís-
lensku _ kvikmynd-
ina Á köldum
klaka eftir Friðrik
Friðriksson. Þetta er
annars vegar hrífandi
mynd og hins vegar besta
landkynning sem ég hef
nokkum tíma séð. Að
minnsta kosti hafði hún þau
áhrif á mig. Eg vissi að ég
yrði að komast til Islands.
Og gerði það.“ Með þessum
orðum hefur stjórnandi
kvikmyndahátíðarinnar í
Varsjá, Stefan Laudyn,
grein sína um tildrög sýn-
ingar pólska skopmynda-
teiknarans Andrzejs
Mleczko í Gerðarsafni. Og
hann heldur áfram. „Ég er
lélegur túristi. Fyrir mig
varð ferðin einkum andleg
reynsla. Eftir
einn eða tvo daga á Islandi varð mér ljóst að
ég þyrfti að koma þangað aftur og hafa með
mér sýnishom af Póllandi. Ég hugsaði mig
ekki tvisvar um. Andrzej Mleczko. Verkin
hans era Pólland í hnotskurn. Oopinber
hnotskurn en ákaflega sannfærandi. Villt
skopskyn. Víkingamir. Bingó.“
Ándrzej Mleczko er vinsæll svartlistamað-
ur í Póllandi. „Sá vinsælasti. Dáður og dýrk-
aður í yfír tuttugu ár,“ segir Stefan. „í flug-
vélinni á leið til Islands gaf sig á tal við hann
„ÞAÐ koma gestir í dag og þú
verður heima. Þú getur leitað að
hinum helga kaleik á morgun!!!".
morguninn, „Nóttin
gleymdum að sofa.“
pólsk samferðarkona. Hún
gat ekki stillt sig um að
biðja Andrzej um eigin-
handaráritun." Listamað-
urinn svarar því til að hann
viti ekki hvað valdi þessum
vinsældum en hann kunni
því svo sannarlega vel.
Hann býr og starfar í hinni
fomu borg, Kraká. Meðan
herlög giltu í landinu neit-
aði hann að láta undan
þrýstingi stjórnvalda og að-
laga verk sín vilja þeirra.
Hann rekur eigin sýningar-
sal, „troðfullan af fólki sem
skoðar teikningar hans og
hlær tryllingslega", bætir
Stefan við. Þeir biðjast af-
sökunar á því að vera ekki
alveg upp sitt besta þennan
var svo björt að við
Veröld Mleczko
Hvernig kom það til að Mleczko, sem er
menntaður arkitekt, gerðist skopmynda-
teiknari?
„Eftir að ég lauk námi í arkitektúr upp-
götvaði ég að starf mitt gæti stofnað manns-
lífum í hættu. Og ég ákvað að skipta um
starfsvettvang,“ segir Andrzej. „Það lét mér
best að teikna myndir í dagblöð og þegar ég
fór að fá greiðslur fyrir slíkt, spmngu hæfí-
Morgunblaðið/Golli
SKOPMYNDATEIKNARINN Andrzej Mleczko segist vera mjög spenntur að fylgjast með við-
brögðum íslendinga við teikningum sínum og upplifa kímnigáfu „víkinganna".
leikar mínir út. í dag em teikningarnar
orðnar um 15.000, - flestar ótrúlega fyndnar
og aðrar bara fyndnar! En í alvöru talað þá
var þetta aldrei neitt val um starf, ég kann
einfaldlega ekki að gera neitt annað.“
Lýsa verk þín eða skýra á einhvern hátt
erfiðleika og óróa sem ríkt hefur í pólsku
samfélagi? Felst pólitísk ádeila íháðinu?
„Ekki beint. En þau lýsa mannlegri hegð-
un á erfiðum tímum. Ég er ekki að reyna að
draga upp mynd af raunvemlegum aðstæð-
um,“ segir Andrzej. „Hugmyndirnar að
teikningunum em af tvennum toga. Annars
vegar byggja þær á heimsviðburðum, eins og
t.d. leiðtogafundi Reagans og Gorbatsjóvs og
hins vegar aðstæðum; pólitískum eður ei,
sem lýsa ýmsum skoplegum sjónarhomum á
tilverunni, túlkuð í gegnum bæði menn og
dýr. Ég vona að myndir mínar eigi eftir að
þykja jafnfyndnar eftir 50 ár og nú, þrátt
fyrir að aðstæður allar og stjómmálaástand
þar með talið, hafí væntanlega breyst mikið.
Því brandarinn stendur fyrir sínu sem slíkur
og þarfnast ekki tengsla við veraleikann. Ég
hef aUtaf sagt að kímnigáfan sé eina vörn
hrifnæmra manneskja gegn vitfirringu.“
Aðspurður hvort myndir hans væra ekki
margar hverjar allgrófar sagði Andrzej það
koma sér á óvart að fá slíka spurningu frá
kvenmanni. „Ég get aldrei tekið undir það að
myndir mínar séu grófar. Og ef eitthvað slíkt
er á ferðinni í teikningum mínum get ég rétt-
læt það með því að ég fór sjálfur hjá mér á
meðan ég vann myndina,“ segir Andrzej.
„Ástæðan fyrir því að það kemur mér svo
mikið á óvart að þú skulir spyrja mig að
þessu er sú að af þeim þremur flokkum fólks
sem sækir sýningarsal minn heim virðast
konur síst kippa sér upp við að skoða dóna-
legar myndir. Annar flokkurinn era karl-
menn, en þeim virðist finnast óþægilegt að
skoða þessar myndir. í þriðja flokknum
stendur höfundurinn sjálfur sem skammast
sín fyrir það sem hann hefur gert!“
Sýningarhald með
frumlegra mófi
Andrzej segist sækja í að halda sýningar á
framlegum og óvenjulegum stöðum. „Og ég
bið þig að fyrirgefa þegar ég segist líta á ís-
land sem einn slíkan stað.“ Nýverið sýndi
hann teikningar sínar í Almaacha í Kasakst-
an og þar áður í fangelsi í Póllandi. Þá nefnir
hann sýningu um borð í rússnesku skemmti-
ferðaskipi, Georgiu, á siglingu um Evrópu.
„Ég hef áhuga á viðbrögðum fólks á ólíkum
stöðum við verkum rnínurn," segir Andrzej.
„Hver þjóð hefur þróað með sér ákveðna
gerð af kímnigáfu og ég er mjög spenntur að
kynnast kímnigáfu víkinganna. Ef hún er sú
sama og ég þekki af bókum, þá býst ég við
miklum blóðsúthellingum!"
TVEIR myndlistarmenn eiga blint
stefnumót í vestursal Gerðarsafns á
samsýningu sem verður opnuð laugar-
daginn 30. maí kl. 16. Þau þekkjast lítið
og hafa ekki sýnt saman áður. Annar lista-
maðurinn er alíslenskur, hinn er Kanadamað-
ur af kínverskum ættum, búsettur í New
York. Það sem tengir list Olafar Oddgeirs-
dóttur og Alberts Ka Hing Liu er það að bæði
byggja þau verk sín á fomum menningararfi
þjóðar sinnar.
Upphaf þessa samstarfs sem Ólöf og Albert
efna til nú má rekja til ársins 1996 þegar Al-
j»bert dvaldi hér á landi um tíma í boði Kjar-
valsstaða. Þá stóð yfir einkasýning Ólafar í
Galleríi Horninu, þangað kom Álbert og sá að
tengsl listsköpunar þeirra væra slík að áhuga-
vert gæti verið fyrir þau að efna til samsýn-
ingar. Þessi sýning er því tilraun tveggja
ólíkra nútímamálara til að kanna snertifleti
framandi menningarheima í gegnum listina.
„Það verður spennandi að sjá hver útkoman
verður,“ sagði Ólöf spjalli sínu við Morgun-
blaðið þegar Albert var enn ókominn til Is-
lands. Hann hyggst reyndar dvelja hér áfram
eftir að sýningin verður opnuð sem gestalista-
maður í Straumi í boði Hafnarfjarðarbæjar.
Náið samband
Titill verka Ólafar á sýningunni, Náið sam-
band, felur í sér tvöfalda tilvísun; til náins sam-
bands listakonunnar við fortíð sír.a og verka
formæðranna og til sýningar hennar með lista-
manni sem hún þekkir ekki en tengist engu að
ÞAR SEM TVEIR
HEIMAR MÆTAST
ÓLÖF Oddsdóttir og Albert Ka Hing Liu við uppsetningu sýningar sinnar í Gerðarsafni.
síður í gegnum listsköpun sína. Verkin eru öll
frá þessu og síðasta ári, unnin með olíu á striga.
Állt frá skólaárum sínum í Myndlista- og
handíðaskólanum hefur Ólöf notað gömul út-
saums- og vefnaðarmunstur í verkum sínum.
„Ég er ekki að velta fyrir mér táknrænni
merkingu mynstranna eða uppruna þeirra
heldur langar mig til að benda á þau miklu
áhrif sem við höfum orðið fyrir af útsaumi og
vefnaði fyrri alda,“ segir Ólöf. „Það hefur far-
ið lítið fyrir kvenlegum gildum í málverkinu
þar sem stórir fletir og hreinir litir hafa notið
meiri virðingar en flúrið sem hefur aldrei ver-
ið viðurkennt sem list, meira og minna vegna
þess að það er verk kvenna."
„Hjónaband himins og helwítis"
Yfirskrift verka Alberts Ka Hing Liu,
Hjónaband himins og helvítis, vísar í ljóð
skáldsins og myndlistarmannsins sáluga
Williams Blakes, sem Albert metur mikils.
Verk sín málar hann á plastfílmur af ýmsum
stærðum. Þetta eru hreinar og tærar
abstraktsjónir í austurlenskum stfl, sem hafa
verið sviptar öllum aukaatriðum svo þær eru
nánast eintóna.
Albert hefur gefið þá skýringu á titli sýn-
ingarinnar að himnaríki vísi til ánægju lista-
mannsins þegar hann hefur loksins lokið við
verk sitt og helvíti vísar til þeirra kvala sem
listamaðurinn má ganga í gegnum á sköpun-
arferlinu. „Þegar því er haldið fram að eitt-
hvað sé óframkvæmanlegt er það bara vegna
þess að það hefur aldrei áður verið reynt," er
haft eftir Alberti í kynningu safnsins. „En
ekkert er ómögulegt vegna þess að hver get-
ur sagt til um hvað framtíðin ber í skauti
sér?“
Sýning myndlistarmannsins Vignis Jó-
hannssonar verður kynnt nánar síðar.
20 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR 30. MAÍ 1998