Lesbók Morgunblaðsins

Ulloq
Ataaseq assigiiaat ilaat
Saqqummersitaq pingaarneq:

Lesbók Morgunblaðsins - 14.10.2000, Qupperneq 14

Lesbók Morgunblaðsins - 14.10.2000, Qupperneq 14
LISTAVERKAGARÐAR EÐA TRJ AGARÐAR TRJÁGARÐAR eru yfírleitt til prýði og núna er varla hægt að ímynda sér hve umhverfið íþéttbýl- inu yrði dapurlegt ef allir trjágarðar væru horfnir. Þar með er þó ekki sagt að sjálfsagt sé að fylla sér- hverja smugu af trjám og nú er raunar farið að grisja og fjarlægja tré sem upphaflega var plantað út alltof nærri húsum og gluggum. Og til eru þeir garðar þar sem helzt ættu engin tré að vera, eða í mesta lagi lágvaxinn runnagróður. Það eru þeir garðar þar sem listaverkum, oftast högg- myndum, hefur verið komið fyrir með það fyrir augum að hægt sé að virða verkin fyrir sér frá öllum hliðum. Það eru listaverkagarðar, sem í sumum tilvikum að minnsta kosti eru hluti af listasafni. Elztur þeirra er garðurinn við Listasafn Einars Jónssonar. Ekki er mér kunnugt um hvort Einar gerði ráð fyrir trjá- gróðri í garðinum við Hnitbjörg, en hann var mjög nákvæmur með hvaðeina sem laut að frágangi verka sinna. Mér þykir lík- legt að honum hefði líkað stórilia hvernig komið er í garðin- um þar sem trén hafa vaxið verkunum yfir höfuð. Trén eru alltof nærri verkunum, skyggja á þau og koma jafnvel í veg fyrir að sólarljósið nái að magna upp áhrifin, en það er eðli höggmynda að birtan sem á þau fellur skiptir sköpum. Slæmt er einnig að trén næst húsinu eru svo hávaxin að það er hætt að njóta sín úr garðinum, en sú hlið hússins er afar sérstæð og húsið í heild með því athyglisverðara í íslenzkri byggingarlist áranna þegar steinsteypan var komin til skjal- anna. Bót er í máli að ekkert þrengir að þeirri hlið safnsins sem út að Eiríksgötu snýr. Nokkuð öðru máli gegnir þegar einstakar höggmyndir eru settar upp til að lífga uppá tijágarða eins og gert hefur verið í Hljómskálagarðinum til dæmis. Æskilegast er að vfsu að verkin njóti sín, en það gerist ekki alltaf. Útlagi Einars Jóns- sonar, sem eitt sinn stóð á bersvæði við gamla kirkjugarðinn, er búinn að missa máttinn í nágrenni við yfírþyrmandi skóg- arlund. Umhverfið rímar ekki við myndina. ; Listaverkagarðar í höfuðstaðnum og nágrenni hans eru ekki margir. Fyrir utan garðinn við Hnitbjörg eru garðurinn við Listasafn Ásmundar við Sigtún og höggmyndagarður Hallsteins Sigurðssonar skammt frá Gufunesi, sem fjallað var um í Lesbók snemma á árinu. Þar njóta verkin sín eins og framast er unnt; ekkert sem skyggir á þau og enginn gróður er }>ar annar en grasið á flötinni. I garðinum við Ásmundarsafn standa stórbrotin verk, ekki sízt tröllskessan sem væri ennþá áhrifameiri í mun meiri stækkun. Fyrir mörgum árum lékum við okkur með þá hug- mynd að hún yrði reist ámóta stór og 3-4 hæða hús og reist innan við Reykjavík þannig að vegurinn til borgarinnar lægi í gegnum verkið. I listaverkagarðinum við Ásmundarsafn er ennþá hægt að komast að flestum verkunum til þess að taka af þeim ljós- myndir. En það er aðeins timaspsursmál hvenær tijágróður sem þar er í örum vexti kcmur í veg fyrir slíkt aðgengi. Ljóst er að við verðum að gera upp við okkur hvort lista- verkagarðar eigi að vera fyrir listina eða hvort tijágróðurinn eigi bara að hafa sinn gang og kaffæra hana. Einkum og sér í lagi þurfa þeir sem ráða ferðinni í Listasafni Einars Jónsson- ar að taka málið til alvarlegrar athugunar. GÍSLISIGURÐSSON Morgunblaðið/Gísli Sig. í garði Ásmundar við Sigtún. Verkið nýtur sín bezt frá þessari hlið, en trjágróðurinn er þegar farinn að skyggja á það og verði ekk- ert að gert og honum haldið í skefjum, eða hann fjarlægður, verður alls ekki hægt að mynda verkið frá þessari hlið. GÆTUM GOMLU REYKHOLTSKIRKJU EFTIR ÞÓRMAGNÚSSON IMBURKIRKJAN í Reykholti, sem enn stendur þar, er nú um 113 ára gömul, vígð á jólum 1887. Hún var sóknarkirkja allt til þess er ný kirkja var vígð í Reykholti 28. júlí 1996. Gamla kirkjan stendur í kirkjugarðinum eins og alsiða var fram eftir 19. öld. Fyrri kirkjur þar stóðu nokkru sunnar í garðinum, sést enn til torf- veggja síðustu kirkjunnar, og undir munu væntanlega leifar enn eldri kirkna. Kirlqur voru lengst af endurbyggðar á sama helgaða blettinum. Er farið var að byggja stærri óg vandaðri kirkjur á 19. öld, sem tóku út yfir stæði gömlu kirknanna, reistu menn þær nýju í mörgum tilvikum utan við garðinn til að forð- ast að raska gröfum. Garðurinn var síðan oft færður út og umhverfis kirkjuna á ný. Reykholtskirkja gamla er nú elzta hús á Reykholtsstað, eina 19. aldar húsið þar. Að- eins Snorralaug og hluti jarðganganna að henni eru eldri sýnileg mannvirki á staðnum að jafnaði. Kirkjan stendur mjög reisulega og var áberandi staðarprýði meðan hún sást vel að, gaf staðnum sérstaka reisn ásamt gamla skólahúsinu. En síðan nýja kirkjan var vígð hefur hin gamla staðið heldur umkomulítil í kirkjugarðinum og menn ekki séð fyrir örlög hennar. Komið hefur til tals að flytja hana á annan stað og fá henni áfram hlutverk kirkju, en lausn hefur ekki fundizt. Talsverðar umræður hafa þó verið um kirkjuna og hefur þeim sem um vemd menn- ingarminja hafa fjallað, þótt ófært að hún verði rifin. Er kirkjan í reynd friðuð aldurs vegna samkvæmt lögum, og þyrfti því laga- breytingu til að rífa hana. Þjóðminjasafnið hefur boðið að taka hana í húsasafn sitt svonefnt, í sína umsjá, gera við hana og varðveita sem menningarminjar á sama hátt og önnur forn hús, þar á meðal nokkrar kirkjur. Þau hús eru að jafnaði til sýnis almenni'ngi, ferðamönnum og öðrum sem skoða vilja. Kirkjan hrörnar enda lítt um hana hugsað. Er reyndar allsendis ófært að láta hana verða Gamla kirkjan i Reykholti í Borgarfirói. eyðingu að bráð og alls ekki í anda vorra tíma, dæmis íýrir ferðamenn, innlenda og erlenda. þegar mjög er unnið að vemdun hvers kyns Þjóðin virðist munu lifa af ferðamennsku að menningarminja og hlutverk þeirra aukið, til vemlegu leyti í framtíð. 1 4 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS - MENNING/USTIR 14. OKTÓBER 2000

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.