Lesbók Morgunblaðsins - 14.10.2000, Blaðsíða 9

Lesbók Morgunblaðsins - 14.10.2000, Blaðsíða 9
Smáþorpið Lakia er eitt af mörgum fjallaþorpum sem bókstaflega í „Jámhliðinu" ná hamraveggir Samaria-gljúfursins nánast saman. „hanga" utan í snarbröttum fjallshlíðum. Saga, dóttir greinarhöfundar, Þarna eru náttúruleg heimkynni síðustu „kríkrf-villigeitanna. virðir fyrir sér útsýnið. Tllurð og hlutverk hellanna í Matala eru torráðin gáta leggjandi fyrir fullhraust fólk að taka út eins og tveggja daga harðsperrur fyrir það að upp- lifa þetta náttúrufyrirbæri, ekki síst Járnhliðið sem svo er nefnt, en það er sá staður þar sem gljúfrið er þrengst og segja má að veggir þess mætist. Þarna eru heimkynni „kríkrí" villi- geitanna sem nú eru einu íbúar gljúfursins. Fornleifafundir hafa hinsvegar fært heim sanninn um að mannabyggð hafi verið þarna allt frá forsögulegum tíma. Árið 1962 var Sam- aria-glúfrið gert að friðlandi og skógarhöggs- mönnum og búfjárræktendum stuggað þaðan burtu. Síðan hefur umferð ferðamanna aukist þar mjög - svo mjög að segja má að nú sé þar stöðugt gegnumstreymi fólks frá upphafi apr- ílmánaðar til loka september. Matala og Elafonisi Enginn akvegur liggur meðfram vestan- verðri stuðurströnd Krítar - og má segja að þar sé eina ósnortna landsvæðið á allri eynni. Hinsvegar er hægt að komast eftir akvegum þvert yfir eyna og að nokkrum fallegum við- komustöðum sunnan megin. Elafonisi er lítill staður á suðurströnd Krítar sem innfæddir sækja í ríkum mæli, en á seinni árum verður æ meira áberandi að útlendir ferðamenn leggi þangað leið sína. Þarna eru klettóttar, sæbarð- ar strendur með útsýni yfir grænbláar grynn- ingar, háreist fjöll í baksýn með dökkgráum, tignarlegum klettabeltum ofan við skógivaxn- ar hlíðar. Auðséð er að Krítverjar kunna vel að meta þennan stað, sem er nokkurskonar „ást- arbraut" innfæddra þar sem ungt fólk í til- hugalífi er í áberandi meirihluta strandgesta. Nálægt syðsta odda Krítar, skammt suður af hinum merku hallarrústum Festos-borgar, er annar lftill staður sem vert er að heimsækja. Smáþorpið Matala liggur í svolítilli vík um- girtri sendnum klettaveggjum þar sem gefur að líta sérkennilegar hellamyndanir. Víkin myndar náttúrulega höfn þar sem arfsagnir herma að sjálfur Seifur hafi í nautslíki borið á land dóttur Póseidons, Evrópu, og getið henni soninn Mínos. Sá varð konungur á Krít og bjó í þeirri merku borg Knossos. Enginn veit um tilurð eða hlutverk hellanna sem liggja í þétt- um röðum hver ofan við annan í klettaveggn- um norðan megin í víkinni. Hvort þeir voru hí- býli manna ellegar grafhýsi, jafnvel birgðageymslur, er hulin ráðgáta. Hitt er auð- séð að tilhöggnar syllur meðfram veggjum þeirra eru gerðar af mannahöndum í einhverj- um tilgangi. Á sjöunda áratugnum lögðu ferða- langar af hippakynslóð gjarnan leið sína til Matala með bakpoka sína og hasspípur, og höfðust þar við í hellisskútunum, margir hverj- ir til lengri tíma. Skortur á salernum og ann- arri hreinlætisaðstöðu varð þó til þess að inn- fæddum þóttu þetta hvimleiðir búskaparhættir. Um siðir var brugðið á það ráð að takmarka aðgang að hellunum og um- gangast þá sem fornminjar. *íbúar á Krít búa að mikilli sögulegri arfleifð og þar er að Bnna fornminjar sem tvímælalaust em með- aJ merkustu í heimi. Ber þar hæst höll Mínosar kon- ungs á Knossos; og halíarrústirnar í hinni fornu hér- aðshöfuðborg Festos; hvort tveggja mörg þúsund ára gamJar minjar sem bera vitni háreistri fornmenn- ingu. Er það efni í aðra grein -oghúnmun birtast í Lesbók á næstunni. ANNAMARIA ÞÓRISDÓTTIR í UÓSA- LANDI Lindadúnurt er ljúfa nafniðþitt. Bleik opnarðu blómaugu hjá bunulæknum góða. Ljósfjólubláu breiður hrafnaklukkur. Hve glöð ég varð að sjá ykkur komnar í túnið mitt, gömlu vinkonur sem égman svo vel við fjósið hennar Ömmu Stínu. Ég á mér leyndarmál úti í móa: Fyrir mörgum árum Fann égþau uppiífjalli og flutti hingað heim, bleikdröfnótt brönugrös sem blómstra hvert sumar, hjónakorn sem halla höfðum saman. Sóley og fffíll, sólgullin systkin, fyrstu vorboðar blómanna. Enn fara bórnin út að tína ykkur í vendi handa mömmu. Brekkusóley nefndi hann þig vinurinn væni. Stolt berðu þrílitt blóm ágrönnum stöngli, ilmurþinn allri angan betri Lambagras, á dimmgrænum þúfum þúsund bleikar hunangsstjörnur, ljúffengfæða mjúkum lambasnoppum Höfundur er húsmóSir í Reykjavik. GUÐJÓN SVEINSSON BAK VIÐ SÍÐSUMARIÐ Vaktu fram við vötnin blá vaktu út viðkvikan sjá vittu hvaðþú heyrirþá -Sorgina svæfðu mína. Þér ég unni eina stund út við blá oglognvær sund þar við áttum ástafund -Þú sorgina svæfðir mína. Langt er síðan, laufey smá, langt síðan þú hvarfst mér frá vesturyfir víðan sjá. -Svifar ei sorgina mína. Blá og blíðleg augu þín bak við leynast skýjalín þegar stormur sterkur hvín -Sefarhann sorgina mína. Legg við hlust, hlust við legg heyri röddina þína. Höfundurinn er skáld á Breiðdalsvík. \r LESBÓK MORGUNBLAÐSINS - MENNING/LISTIR 14. OKTÓBER 2000 9

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.