Vísir - 22.11.1977, Blaðsíða 10

10
Þriðjudagur 22. nóvember 1977 VISIR
VÍSIR
Utgefandi: Reykjaprent hf.
Framkvæmdastjóri: Daviö Guömundsson
Ritstjórar: Þorsteinn Pálsson(ábm)
ólafur Ragnarsson ?
Ritstjórnarfulltrúi: Ðragi Guömundsson. Fréttastjóri erlendra frétta: Gudmund
ur Pétursson. Umsjón meö Helgarblaöi: Árni .Þórarinsson
Blaöamenn: Elias Snæland Jónsson, Guðjón Arngrímsson, Jón Oskar Hafsteins-
son, Kjartan L. Pálsson, Kjartan Stefánsson, Magnús Olafsson, Oli Tynes, Sigur
veig Jónsdóttir, Sæmundur Guðvinsson. Iþróttir: Björn Blöndal, Gylfi
Kristjánsson Ljósmyndir: Jón Einar Guðjónsson, Jens Alexandersson.
Auglýsinga og sölustjóri: Páll Stefánsson
Dreifingarstjóri: Sigurður R. Pétursson.
Auglýsingar og skrifstofur: Síöumúla 8.
Simar 86611 og 82260
Afgreiösla: Stakkholti 2-4, Sími 86611
Ritstjórn: Siðumúla 14. Simi 86611, 7 linur.
Askriftargjald kr. 1500 á mánuöi
innanlands.
Verð i lausasölu kr. 80 eintakiö.
Prentun: Blaöaprent h.f.
Opna dyr til stjórnarsamstarfs
Niöurstaðan af landsfundi Alþýðubandalagsins,
sem haldinn var um síðustu helgi, er sú, að f lokkurinn
sýnist mjög ákveðið vera að opna dyr að ríkisstjórnar-
aðild eftir næstu kosningar. Meðferð varnarmálanna
á lands- og flokksráðsfundum Alþýðubandalagsins
gefur jafnan nokkra vísbendingu um afstöðu flokks-
ins að þessu leyti og mat forystunnar á taf Istöðunni í
pólitíkinni.
Það eru ekki ályktanirnar sjálfar, sem breytast á
þessum fundum. Þær kveða enn sem fyrr mjög
ákveðið á um brottför varnarliðsins. Af meðferð
málsins á fundum flokksins má hins vegar draga
ályktanir. Og að þessu sinni er augljóst, að f lokksfor-
ystan vill opna leiðir til aðildar að rikisstjórn eftir
næstu kosningar.
Þetta má merkja af ýmsu. I fyrsta lagi vék fráfar-
andi formaður ekki að þessu máli, nema í mjög stuttu
máli i upphafsræðu landsfundarins. I öðru lagi er
ekki lögð nein höfuðáhersla á brottför varnarliðsins í
stjórnmálayfirlýsingu fundarins, þó að kröfur þar
um og úrsögn úr Atlantshafsbandalaginu komi fram í
einni setningu.
I þriðja lagi er svo á það að líta í þessu sambandi,
að landsfundurinn samþykkti ekki framkomna tillögu
þess efnis að krafan um brottför varnarliðsins yrði
skilyrði fyrir þátttöku í nýrri ríkisstjórn. Tillögu
þessari var vísað til miðstjórnar, og í framhaldi af
þeirri ákvörðun hét nýkjörinn formaður því, að ekki
yrði gengið til stjórnarmyndunar án samþykkis
flokksráðs, ef verulegur ágreiningur kæmi upp í mið-
stjórninni þar um.
Ef núverandi stjórnarflokkar slíta samstarfi sínu
eftir kosningar, sýnast litlar líkur vera á, að gamla
vinstri stjórnin verði endurvakin með þátttöku Al-
þýðuflokksins. Nýr þingf lokkur Alþýðuflokksins með
Vilmund Gylfason innanborðs getur fyrir siðferði-
legar sakir tæpast stutt núverandi forystu Fram-
sóknarflokksins til rikisstjórnarsetu. Það væri í
hróplegu ósamræmi við allt það sem á undan er
gengið, þó að kjósendur séu í sjálfu sér ekki óvanir kú-
vendingum af því tagi.
Flest bendir til þess, að ný ríkisstjórn yrði með ný-
sköpunarsniði, ef til þess kæmi að Sjálfstæðisf lokkur-
inn og Framsóknarf lokkurinn hættu samstarf inu eftir
kosningar. Eins og sakir standa hefur þó ekkert komið
fram, er bendir til annars en forystumenn rikisstjórn-
arflokkanna hafi áhuga á áframhaldandi samstarfi.
En greinilegt er, að flokkarnir, bæði stjórnar- og
stjórnarandstöðumegin vilja halda öllum leiðum
opnum i þessum efnum.
Hin nýja atvinnumálastefna Alþýðubandalagsins
opnar einnig leiðir fyrir f lokkinn að þessu leyti. Þar er
i aðalatriðum um að ræða smáatvinnurekstursstefnu,
sem fellur ágætlega að borgaralegum hugmyndum,
og er til marks um marxískt fráhvarf og aukna
áherslu á hefðbundin sósíaldemókratísk viðhorf.
Hin eindregna andstaða Lúðviks Jósepssonar gegn
raunhæfri vaxtastefnu gæti á hinn bóginn verið
þrándur i götu nýsköpunarsamstarfs til endurreisnar
efnahagslífsins. En þar á móti kemur, að í stjórn-
málayfirlýsingunni er talið nauðsynlegt að bregðast
við skipulagslausri útþenslu rikisbúskaparins. Það á-
kvæði fellur ágætlega að þeirri innri gagnrýni, sem
gætt hefur innan Sjálfstæðisf lokksins að undanförnu.
I Alþýðubandalaginu gætir oft verulegs skoðana-
ágreinings milli raunsæisstjórnmálamanna og trú-
fastra kennisetningamanna, sem ekki vilja fallast á
málamiðlanir innan hins borgaralega þingræðis-
kerfis. Þóað ýmsar ástæður hafi valdið því, að Lúðvík
Jósepsson tók að sér formennsku í Alþýðubandalaginu
sýnir það eitt með öðru, að raunsæismennirnir eru
ráðandi í flokknum um þessar mundir.
Tryggingabœtur
hœkka um 250 milljónir
króna í desember
Veruleg hækkun veröur á böt-
um almannatrygginga á
fimmtudaginn kemur, 1. des-
ember. Allar bætur trygging-
anna svo og hámark tekjutrygg-
ingar (uppbót á ellillfeyri)
hækka um 20% frá þvf sem þær
eru nú i nóvembermánuöi.
Matthias Bjarnason, heil-
brigöis og tryggingamálaráö-
herra setti i gær reglugerö um
þessa hækkun bóta almanna-
trygginga og tekur hún gildi um
næstu mánaöamót, eins og fyrr
sagöi.
Þessi hækkun bótanna nemur
I desembermánuöi einum 250
milljónum króna og á öllu næsta
ári er hækkunin samtals um
3000 milljónir króna.
Samkvæmt upplýsingum heil-
brigöis og tryggingamálaráöu-
neytisins veröa upphæöir helstu
bóta þessar eftir hækkunina 1.
desember:
1. Grunnlifeyrir (elli-eöa örorku) einstaklings 36.596.-
Tekjutr. einstaklings 32.118,-
Hámarksbætur einstaklings 68.714.-
2. Grunnlífeyrir hjóna 65.873.-
Tekjutr. hjóna 54.295,-
Hámarksbætur hjóna 119.168.-
3. Barnalifeyrir 18.726.-
4. Mæöralaun
1. barn 3.210.-
2börn 17.426.-
3. börn 34.850.-
5. 8 ára bætur slysatr. 45.853.-
6. Ekkjubætur 6 mán. 45.853.-
Ekkjubætur 12mán. 34.384.-
7. Heimilisuppbót 12.000.-
Kostnaöur vegna þeirra hækkana sem hér hafa veriö nefndar
veröur i desembermánuöi um 250 miilj. króna, en á öllu árinu 1978
um 3 milijaröar króna.
Bætur almannatrygginga hækka á næsta ári um þrjá milljaröa
króna og ætti þaö aö gera bótaþegum mun auöveldara aö lifa I
dýrtiöinni, en veriö hefur
og ótto borga
Sjötíu
Þau tiöindi voru borin mönn-
um fyrir fáum dögum, aö 78
borgarar heföu stofnaö meö sér
félag um aö standa straum af
kostnaöi og miskabótum, sem
menn veröi dæmdir af dóm-
stólum landsins til aö greiöa i
meiðyröamálum. Segir i ávarpi
borgaranna 78 af þessu tilefni,
aö ætlunin sé, aö stjórn félags-
ins meti, hvort meö einstökum
dómum „séu óeölilega heftar
umræöur um mál, sem hafa al-
menna samfélagslega eöa
menningarlega skirskotun”.
Komist stjórnin aö þeirri niöur-
stööu aö svo sé, mun félagið
greiöa dómskuldirnar.
Lagaprófessor meðal
stofnenda
Viö þessa félagsstofnun er
ýmislegt aö athuga. Mér per-
sónulega þótti þaö aö auki sér-
stakt tiltökumál, aö meöal
stofnendanna er fyrrverandi
lærifaöir minn i lögfræöi, Sig-
urður Lindal, sem auk þess aö
vera starfandi prófessor I þeirri
fræðigrein, er kunnur af staö-
góöri undirstööuþekkingu sinni
um lýöræöislega stjórnarháttu
og aðferöir réttarrikisins viö aö
leysa úr ágreiningi manna um
beitingu lagareglna á mann-
legri breytni. Til flestra hinna
er vart hægt aö gera þær kröfur,
að þeir sýni islenskum lagaregl-
um og réttarskipan þá fylgi-
spekt, aö þeir hagi gerbum sin-
um þannig, að sé innan ramma
laganna. Þetta stafar fyrst og
fremst af þvi, aö margir þeirra
hafa látið i þaö skina, aö þeir
vildu umbylta núverandi þjóð-
félagsskipan á íslandi. Viö slik-
um sjónarmiðum er i sjálfu sér
ekkert aö segja. Hafa verður þó
I huga, aö þeir eru jafnbundnir
Jón Steinar Gunn-
laugsson hdl. segir að
hvorki stjórnvöld né al-
menningur geti lagt til
grundvallar að beiting
dómstóla á réttarregl-
um sé röng, en stofnun
Málfrelsissjóðs gangi
þvert gegn þessu grund-
vallaratriði.
og aðrir íslendingar af Is-
lenskum lögum.
Hins vegar hef ég taliö aö
þessar kröfur mætti gera til
prófessorsins. Einfaldlega
vegna þess, að hann hefur fram
aö þessu virtst vera hlynntur
islenskri stjórnskipan I grund-
vallaratriðum. Þaö má þvi lita
þannig á, að oröum mlnum hér
á eftir sé einkum beint til hans,
enda heföi mér vart þótt ástæöa
til þessara skrifa, ef hinir einir
heföu staðið að frumhlaupi
þessu.
Dómstólarnir eiga úr-
skurðarvald
1 stjórnarskrá okkar er fé-
lagafrelsi variö meö þeim hætti,
að menn skuli eiga rétt á aö
stofna félög i sérhverjum lög-
legum tilgangi. Hvort tilgangur
félags er löglegur ræðst siöan af
gildandi lagareglum I landinu á
hverjum tima. Oft getur veriö
álitamál, hvort tiltekin háttsemi
sé lögleg eöa ólögleg. Þá mælir
stjórnskipan okkar fyrir um aö-
ferö til að skera úr þvi, meö þvi
aö dómstólunum er fengiö það
verkefni. Þeirra hlutverk er að
gefa lagareglunum efnisinni-
hald miöaö viö hin margvfslegu
tilvik mannlegrar breytni. Þeir
gæða þannig lagareglurnar lifi
með þvi aö segja til um hvort
tiltekin háttsemi fari i bága viö
lög. Og þeir eiga endanlegt úr-
skurðarvald um þetta efni.
Hvorki stjórnvöld né almenn-
ingur getur lagt til grundvallar
að beiting dómstólanna á
réttarreglum sé röng. Þessi
atriði, sem hér eru rakin, eru
grundvallaratriði i lýðræöislegu
þjóðskipulagi, eins og okkar.
Enda er sjálfstæði dómstóla vel
tryggt hér á landi, þó að sjálf-
sagt megi þar eitthvað betur
fara sem á öörum sviöum.
Félagið hvetur til lög-
brota
Tilgangur félags borgaranna
78 gengur þvert gegn framan-
greindu grundvallaratriði, þar