Morgunblaðið - 18.11.2001, Page 29

LISTIR
MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 18. NÓVEMBER 2001 29
Yfir 21 milljón afgreiðslustaða um allan heim
Á allra vörum!
SÝNING Ilmar Stef-ánsdóttur í galleríi-@hlemmur.is, semvar opnuð um síð-
ustu helgi, ber yfirskriftina
„CommonNonsense“, sem ef
til vill gæti útlagst sem heil-
brigð óskynsemi, eða eitthvað
í þá áttina. Þar sýnir Ilmur
skúlptúra, ljósmyndir og
myndbandsverk, sem setja
þann hversdagslega veruleika
sem við umgöngumst frá degi
til dags, í nýtt og óvænt sam-
hengi. Í skúlptúrnum Borð
fyrir tvo – tilvalið í teiti! hefur
gömul eldhússborðplata verið
fest ofan á öryggishjálm, svo
úr verður færanlegt borð, sem
sitjandi gestur, eða barn, get-
ur spennt á sig í mannfagnaði,
og skapað þannig nærstödd-
um ágætis borðaðstöðu. Þá er
einnig að finna á sýningunni
nokkurs konar spilahníf (sem
sker hljóð), þar sem handfang
skurðarhnífs knýr gangverk
gamallar spiladósar. Virkni
Uppörvara I (bjarta framtíð)
og II (kveikir ljós) er öllu há-
leitari, en þar er annars vegar
um að reiða hárþurrkuhjálm
og hins vegar strípuhettu
tengda tindrandi ljósleiður-
um. Tækin gefa að sögn Ilmar
gestum og gangandi tækifæri
til að vinna gegn skammdeg-
isþunglyndi og hækka greind-
arvísitölu sína. „Hárþurrkan
er nokkurs konar ljóshjálmur
sem virkar á sjónina en Upp-
örvari II leiðir ljósið eiginlega
beint inn í hausinn á þér,“ út-
skýrir Ilmur íbyggin.
Sameiginlegur
misskilningur
Ilmur er nú spurð við hvað
hún eigi við með yfirskrift
sýningarinnar, sem snúi hug-
takinu „common sense“ eða
heilbrigð skynsemi eiginlega
á haus. „Hér er ég í raun að
vinna áfram með hugmyndina
sem lá m.a. að baki síðustu
sýningu minni sem hét „Dys-
functionalism“. Þar er ég að
athuga þenslumörk notagildis
hlutanna og mörk skilnings og
misskilnings í meðhöndlun
þeirra. Spurningin er nefni-
lega sú hvort hugsanlega fel-
ist einhver skilningur í því að
misskilja hlutina, og að sá
skilningur sé okkur að ein-
hverju leyti sameiginlegur.
Við þekkjum aðeins notkun og
virkni hlutanna vegna þess að
við höfum lært að tiltekin
notkun sé „eðlileg. En það eru
ekki til nein algild mörk á það
hvenær þú ert farinn að hegða
þér eðlilega og hvenær óeðli-
leg,“ segir Ilmur.
Hún bætir því við að í
myndlistarsköpuninni taki
hún jafnan ýmsa hluti, marga
sem hún fær í Góða hirðinum,
endurvinnslumarkaði Sorpu,
og bæti við þá og breyti virkni
þeirra. Þannig má segja að
Ilmur endurvinni ekki aðeins
hlutina, heldur endurskapi þá,
enda um að ræða hluti sem
„búið er að nota“ í sinni upp-
runalegu mynd, eins og Ilmur
orðar það.
En getur fólk sannreynt
virkni tækjanna sjálft?
Já, hjá mér má alltaf prófa.
Þess vegna hefur ég t.d. skýr-
ingarljósmyndir með verkun-
um, sem sýna hvernig á að
nota hlutina, eða réttar sagt
hverng hægt er að nota hlut-
ina. Skemmtilegast finnst
mér þó þegar fólk misskilur
virknina og finnur upp nýtt
notagildi. Ilmur bendi á verk-
ið parsími og ítrekar að vel er
hægt að misskilja notkun
venjulegra hluta eins og síma
ef maður hefur ekki lært að
nota hann. „Dóttir mín hefur
til dæmis mjög gaman af því
að tala við mig í síma þótt við
séum í sama herbergi. Verkið
vísar kannski líka til þess að
fólk getur misskilið og verið
úr sambandi þó svo að það sé
allaf saman.“
Myndbandið „Dinner
Party“ sýnir sæla manneskju
undirbúa veislumat, og beita
til þess óhefðbundnum að-
ferðum. Kartöflur eru soðnar
í Clairol-fótanuddtæki, rjóm-
inn er þeyttur á hristanlegri
rafsetu og tómatur er skorinn
með stóreflis sög. En eins og
myndbandið gefur til kynna
eru aðferðirnar allar mjög
hentugar, auðveldar og hrein-
legar – og veisluborðið verður
glæsilegt. En var maturinn
virkilega eldaður með þessum
hætti?
„Kannski eru verkin á
mörkum raunverulegrar
virkni, og nokkurs konar
blekkingar eða tálsýnar. Þau
eru í raun útópísk,“ svarar
Ilmur.
Í verkunum mínum býr
nefnilega alvarlegur undir-
tónn, því þær hegðunarreglur
sem kenna okkur að nota hluti
„rétt“ hafa mjög ráðandi áhrif
á líf okkar. Þetta er til dæmis
ákveðin mælistika á hvað er
eðlilegt og hvað óeðlilegt í
hegðun fólks. Síðan eru marg-
ir ákaflega háðir þessum
reglum, og eiga erfitt með að
sjá út fyrir þær.
Áttu þá við að fólk sé haldið
nokkurs konar óheilbrigðri
skynsemi?
„Það getur að minnsta kosti
verið mjög gagnlegt að hugsa
hlutina upp á nýtt. Hverdags-
leiki okkar er til dæmis upp-
fullur af hlutum sem setja má
spurningarmerki við hvort við
þurfum á að halda. Það sama
má reyndar segja um tækin
sem ég bý til, það má stórlega
véfengja hvort tækin eru
nauðsynleg eða ekki,“ segir
Ilmur og brosir breitt.
Sýningin stendur til 2. des-
ember og er Gallerí Hlemmur
opið frá kl. 14 til 18, frá
fimmtudegi til sunnudags.
Heilbrigð óskyn-
semi eða óheil-
brigð skynsemi?
Í galleríi@hlemmur.is er að finna
nokkurs konar furðuveröld heim-
ilistækja og nytjahluta. Heiða
Jóhannsdóttir náði tali af uppfinn-
ingamanninum á bak við tækin, lista-
konunni Ilmi Stefánsdóttur.
Ilmur Stefánsdóttir sýnir notkun verksins „Uppörvari II –
lýsir upp daginn,“ í galleríi@hlemmur.
heida@mbl.is