Morgunblaðið - 28.11.2001, Side 30

UMRÆÐAN
30 MIÐVIKUDAGUR 28. NÓVEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
Þ
að hefur verið reglu-
lega gaman að fylgj-
ast með framgöngu
„Íslendingaliðsins“
Stoke City í 2. deild
ensku deildakeppninnar í knatt-
spyrnu upp á síðkastið. Þegar
þetta er ritað verma Pottararnir
frá Stoke on Trent toppsæti deild-
arinnar ásamt spörkurum frá
Brighton og virðast eiga raun-
hæfa möguleika á að ná loks því
markmiði íslenskra eigenda sinna
að vinna sér sæti í 1. deild.
Nú eru einmitt ríflega tvö ár
liðin frá því undirritaður fór
ásamt stórum hópi íslenskra fjár-
festa og fjölmiðlamanna til Stoke
on Trent í til-
efni af því að
íslenskir
kaupsýslu-
menn undir
handleiðslu
Kaupþings
höfðu tryggt sér meirihluta hluta-
fjár í hinu fornfræga knatt-
spyrnuliði heimamanna. Eign-
arhaldsfélagið Stoke Holding
hafði þá vikum saman staðið í
samningaþjarki við eigendur liðs-
ins að frumkvæði landsliðsþjálf-
arans Guðjóns Þórðarsonar sem
fengið hafði þá hugmynd að taka
yfir rekstur knattspyrnuliðs á
Englandi, liðs með mikla mögu-
leika, og gera úr því stórveldi. All-
ir þekkja hvernig Íslendingaliðinu
hefur vegnað síðan; tvívegis hefur
orðið hlutskipti þess að bíða lægri
hlut í umspili um þriðja lausa sæt-
ið í 1. deild og í bæði skiptin hefur
það mistekist. Altalað er að rekst-
ur félagsins stendur mjög illa,
skuldirnar eru gífurlegar, og ljóst
að nú á yfirstandandi leiktíð verð-
ur gerð úrslitatilraun til þess að
hrinda í framkvæmd því meg-
inatriði viðskiptahugmyndar Guð-
jóns Þórðarsonar og Stoke Hold-
ing að komast upp um deild, þar
sem í boði eru miklu meiri fjár-
munir, fleiri áhorfendur og aukin
tækifæri.
Þeir eru fáir hér á landi sem
efast um hæfileika Guðjóns Þórð-
arsonar á vettvangi knatt-
spyrnuþjálfunar. Á hinn bóginn
er því ekki að leyna, að fyrstu tvö
árin þurfti „Hr. G“ eins og Guðjón
er kallaður á Englandi að sæta
harðri gagnrýni af stuðnings-
mönnum liðsins og enskum spark-
fræðingum fyrir frammistöðu
liðsins í deildinni. Þess ber að
geta að miklar kröfur eru gerðar
til Stoke City enda þótt liðið hafi
af fáum afrekum að státa á knatt-
spyrnusviðinu hin síðari ár. Því
ræður forn frægð þess, mikill og
stór hópur áhangenda og glæsileg
umgjörð að flestu leyti. Áhorf-
endatölur á heimaleikjum Stoke
City hafa þannig á undanförnum
árum mun frekar verið í ætt við
það sem gerist hvað best í 1.
deildinni fremur en í 2. deild.
Það sem Hr. G var ekki hvað
síst gagnrýndur fyrir var leik-
skipulag liðsins undir stjórn hans.
Enskir sögðu hina gamalkunnu
leikaðferð 4-4-2 árangursríkasta í
þeirri hörku og þeim mikla hraða
sem einkennir knattspyrnuna í
neðri deildunum á Englandi og
svo er að sjá að Guðjón hafi
brugðist að nokkru leyti við þeirri
gagnrýni á þessari leiktíð og upp-
skorið ríkulega, eða tvö stig að
meðaltali úr leikjum sínum til
þess. Það var einmitt það mark-
mið sem Guðjón setti liði sínu fyr-
ir átök vetrarins og á að skila sér í
öðru af tveimur efstu sætum í
deildinni þegar yfir lýkur.
Nú þegar Stoke City hefur leik-
ið 20 leiki af 46 er liðið með 40 stig
líkt og Brighton en litlu óhag-
stæðara markahlutfall. Enn er
auðvitað mikið eftir af leiktíðinni
og því allt of snemmt að slá ein-
hverju föstu um framhaldið, en
því er ekki að leyna að frammi-
staða leikmanna liðsins hingað til
lofar mjög góðu.
Í því sambandi er kannski vert
að geta þess að nú um stundir
státar Stoke City í fyrsta sinn frá
því Guðjón tók við liðinu af leik-
mönnum sem hann sjálfur hefur
valið að mestu leyti. Nú þarf þessi
snjalli þjálfari ekki lengur að tefla
fram úrvali leikmanna sem ein-
hverjir allt aðrir knattspyrnu-
stjórar fengu til liðsins (og þeir
voru margir á stuttum tíma) held-
ur nýtur hann þess að velja úr
hópi leikmanna sem hann hefur
fengið til liðsins á þeim 25 mán-
uðum sem liðnir eru frá því hann
tók við stjórnartaumunum. Vita-
skuld eru nokkrir leikmenn enn í
herbúðum liðsins sem voru þar
áður en Íslendingarnir komu til
sögunnar, en það er þá vegna þess
að Guðjón Þórðarson telji sig
þurfa þá í liðið. Aðrir leikmenn
eru farnir sína leið, þekktir leik-
menn á borð við fyrirliðann Nicky
Mohan, miðvallarleikmanninn
Graham Kavanagh og framherj-
ann Kyle Lightbourne. Í staðinn
hafa komið snjallir leikmenn, þar
af nokkrir íslenskir. Einna mest
áhrif á frammistöðu liðsins upp á
síðkastið hafa þó haft tveir leik-
menn, Hvít-Rússinn Shathnuk og
Hollendingurinn Hoekstra. Allir
þessir leikmenn hafa styrkt liðið
mikið.
Einn hængur er þó á. Guðjón
Þórðarson hefur ítrekað látið hafa
það eftir sér að leikmannahóp-
urinn sé of lítill. Það er því brýnt
fyrir hina íslensku eigendur
knattspyrnuliðsins að skapa
knattspyrnustjóra sínum nægi-
lega fjármuni til þess að takast á
við álag deildakeppninnar svo hið
upphaflega takmark náist; að
komast upp um deild.
Segja má að fjárfestarnir hafi
litlu að tapa en allt að vinna. Það
er ljóst að þeir hafa með engu
móti efni á því að Stoke City kom-
ist ekki upp um deild næsta vor.
Takist það ekki er næsta víst að
reynt verði að selja félagið til
heimamanna og þá er ólíklegt að
náist til baka það fé sem nú þegar
hefur verið lagt til liðsins. Þess
vegna er ekki óeðlilegt, heldur
beinlínis skynsamlegt að farin
verði sú leið að styrkja liðið og
það verulega fyrir þau átök sem
framundan eru svo takmarkið ná-
ist og Stoke City komist að nýju í
það umhverfi sem skilar reglu-
legum tekjum og möguleikum til
frekari metorða. Hér gildir hið
fornkveðna, að hika er sama og
tapa.
Sóknin
í Stoke
Það er því brýnt fyrir hina íslensku eig-
endur knattspyrnuliðsins að skapa
knattspyrnustjóra sínum nægilega fjár-
muni til þess að takast á við álag
deildakeppninnar svo hið upphaflega
takmark náist; að komast upp um deild.
VIÐHORF
Eftir Björn Inga
Hrafnsson
bingi@mbl.is
LANDSFUNDUR
Samfylkingarinnar sem
haldinn var 16.–18. nóv-
ember sl. tók til um-
fjöllunar og úrlausnar
flest þau mál sem knýj-
andi eru í íslensku sam-
félagi. Þar á meðal voru
þær áherslur sem skil-
greinast sem byggða-
mál, en fundurinn lýsir
því yfir í stjórnmála-
ályktun sinni ,,að afleið-
ingar byggðaþróunar
síðustu ára er eitt brýn-
asta úrlausnarefni ís-
lenskra stjórnmála. Of
lengi hafa úrræði
stjórnvalda einkennst
af samþykktum án aðgerða og nú er
svo komið að þessi þjóðarvandi kall-
ar í senn á aðgerðir sem verða að
koma strax til framkvæmda, auk
vandaðrar langtíma stefnumótun-
ar.“
Ríkisstjórnin hefst ekki að
Það kemur ítrekað í ljós að sú
byggðaáætlun sem unnið er eftir, og
þar með stefna ríkisstjórnarinnar,
reynist í ýmsum atriðum bara sam-
þykktir. Þegar kallað er eftir að-
gerðum firra byggðaráðherrar sig
ábyrgð með því að vísa til valdaleys-
is síns eða leggja á flótta. Nú síðast
byggða- og viðskiptaráðherrann
varðandi skerta þjónustu Lands-
bankans víða um landið. Sú skerð-
ing er víst í andstöðu við stefnu rík-
isstjórnarinnar, en ráðherra á bara
engin ráð. Því miður. Og seint
gleymast góð orð þáverandi byggða-
ráðherra Davíðs Oddssonar um
fjarvinnslu til Ólafsfjarðar. Orðin
tóm.
Nýjar raunhæfar áherslur
Samfylkingin ályktaði að vegna
breytinga á atvinnuháttum væri
mikilvægt að stjórnvöld mótuðu og
fylgdu skilvirkri stefnu um hvernig
bregðast skuli við á ákveðnum
svæðum m.a. með því
að veita uppbygginga-
styrki, líkt og í Noregi
og í löndum Evrópu-
sambandsins. Þá er
lögð áhersla á að efla
sveitarstjórnarstigið
með því að stækka og
fækka sveitarfélögum,
auka tekjur þeirra og
flytja verkefni frá ríki
til sveitarfélaga.
Dæmi um slík verk-
efni eru framhalds-
skólar, málefni fatl-
aðra og hluti heil-
brigðisþjónustu.
Framsækin mennt-
astefna er um leið já-
kvæð byggða- og atvinnustefna. Því
er einnig lögð sérstök áhersla á efl-
ingu menntakerfis á landsbyggð-
inni, að uppbyggingu framhalds- og
háskólanáms á landsbyggðinni m.a.
með nýtingu fjarskiptatækni verði
hraðað. Í fjölbreyttu fjarnámi felst
menntabylting fyrir hinar dreifðu
byggðir. Þá er mikilvægt að menn-
ingarlífið njóti jafnræðis á við
menningarlíf á höfuðborgarsvæðinu
og starfsemi Ríkisútvarpsins á
landsbyggðinni verði aukin t.d. með
aukinni þáttagerð og áherslu á
fréttaflutning utan suðvesturhorns-
ins.
Aðrir mikilvægir þættir
Samfylkingin hefur lengi lagt ríka
áherslu að tryggja beri jafnan að-
gang allra að fjarskiptum. Einnig að
ný þekkingarfyrirtæki fái að dafna á
landsbyggðinni t.d. með skattaíviln-
unum til nýrra sprotafyrirtækja og
að nýsköpun, háskóla- og rannsókn-
arstörf á landsbyggðinni verði
styrkt með markvissum hætti. Sam-
fylkingin vill að sértakt átak verði
gert til að nýta tækni og flytja verk-
efni frá ráðuneytum og ríkisstofn-
unum til hinna dreifðu byggða og að
jafnhliða verði skattaívilnunum beitt
til að örva einkafyrirtæki til að láta
fjarvinna um land allt. Þá þarf að
gæta þess af alvöru að opinber störf
og verkefni verði ekki flutt af lands-
byggðinni að óþörfu og að nýjar rík-
isstofnanir og verkefni verði einnig
til þar.
Samfylkingin horfir á mikilvægi
þess að samgöngur tryggi sem best-
an aðgang allra landsmanna að nú-
tímalegri þjónustu m.a. með gerð
jarðganga þar sem það á við. Þann-
ig verða þjónustu- og atvinnusvæði
stækkuð og fjölbreytni eykst. Þá vill
landsfundurinn að ferðakostnaður
þeirra sem þurfa að fara langan veg
til vinnu verði metinn til lækkunar á
skatti og að dregið verði úr áhrifum
staðsetningar á verðlag, til dæmis
með breytingum á þungaskatti eða
með öðrum tiltækum ráðum.
Ný byggðaáætlun
Um marga framangreinda þætti
hefur þingflokkur Samfylkingarinn-
ar flutt þingmál og þannig útfært
þessar hugmyndir. Aðrir verða unn-
ir á næstunni og þannig hnykkt á
áherslum landsfundarins. Í Evrópu-
úttekt flokksins er einnig kafli um
byggðamál sem eðlilegt er að hafa
til hliðsjónar þegar litið er til stjórn-
sýslu og vinnubragða. Aðalatriðið er
að raunhæfar áætlanir og ákvarð-
anir leiði til niðurstöðu eftir fagleg-
um leiðum. Það skilar árangri.
Það verður eftir því gengið þegar
ný byggðaáætlun kemur til kasta
Alþingis að þar verði ekki raðað upp
fyrirheitum eða vaktar væntingar
sem við þekkjum nú af reynslunni
að ríkisstjórnin mun ekki standa
við.
Samfylkingin
vill aðgerðir
Svanfríður
Jónasdóttir
Stjórnmál
Þegar kallað er eftir
aðgerðum, segir
Svanfríður Jónasdóttir,
firra byggðaráðherrar
sig ábyrgð með því að
vísa til valdaleysis síns
eða leggja á flótta.
Höfundur er þingmaður
Samfylkingar.
MIKIL umræða hef-
ur orðið í þjóðfélaginu
vegna áforma Lands-
banka Íslands um að
loka útibúum á lands-
byggðinni eða draga
þar stórlega úr þjón-
ustu. Í þessu sambandi
hafa verið nefnd útibú
á Djúpavogi, Raufar-
höfn, Kópaskeri,
Vopnafirði, Seyðisfirði,
Stokkseyri, Eyrar-
bakka og víðar. Þetta
eru alvarleg tíðindi og
tilefni þess að Jón
Bjarnason þingmaður
Vinstrihreyfingarinnar
– græns framboðs tók
málið upp á Alþingi.
Þegar ríkisbönkunum var breytt
í hlutafélög vöruðu þingmenn
Vinstrihreyfingarinnar – græns
framboðs alvarlega við því í um-
ræðum á Alþingi, að með þessari
breytingu væri verið að innleiða
hugsun sem gengi þvert á þau
þjónustumarkmið sem við töldum
að ættu að vera í fyrirrúmi í banka-
starfsemi. Við bentum á að bankar
væru í senn fjármálastofnanir og
mikilvæg þjónustutæki við einstak-
linga og fyrirtæki. Þar gæti nálægð
skipt máli. Þótt það sé vissulega
rétt sem fram kemur hjá leiðarhöf-
undi Morgunblaðsins sunnudaginn
25. nóvember, að þróunin er á þann
veg að bankaviðskipti eru að fær-
ast yfir á netið, þá fer því fjarri að
allir eigi kost á slíkri þjónustu og
er þeim sem ekki hafa tök á netinu
gert erfitt fyrir þeg-
ar allt er metið á
mælikvarða há-
marksarðsemi. Þar
verða verst úti íbúar
og fyrirtæki í fá-
mennum byggðarlög-
um. Þótti mörgum
stjórnarliðum mál-
flutningur okkar
bera vott um argasta
afturhald og gekk
þar harðast fram
Valgerður Sverris-
dóttir bankamálaráð-
herra.
Nú kveður við
nokkuð annan tón hjá
sama ráðherra. Haft
var eftir Valgerði Sverrisdóttur í
Ríkisútvarpinu að lokun útibúa og
samdráttur í þjónustustarfsemi á
landsbyggðinni gangi þvert á
byggðastefnu ríkisstjórnarinnar en
því miður geti hún engin afskipti
haft af málinu því búið sé að gera
Landsbankann að hlutafélagi.
Við þessar yfirlýsingar hljóta
ýmsar spurningar að vakna. Er
verið að gera grín að landsmönn-
um? Eða getur það virkilega verið
að ráðherrann muni ekki að ein
meginröksemdin í gagnrýninni á
markaðsvæðingu bankanna var ná-
tengd byggðastefnu? Auðvitað man
ráðherrann eftir þeim orðum sem
féllu í þessari umræðu, einnig sín-
um eigin orðum. Ef ekki þá eru þau
geymd í þingtíðindum þar sem þau
eru öllum opin.
Þingmenn VG bentu á að hluta-
félagavæðing Pósts og síma, rík-
isbankanna og annarrar þjónustu-
starfsemi gerði það að verkum að
félagsleg sjónarmið yrðu víkjandi
og jafnan aðeins spurt um há-
marksarðsemi. Við höfum þegar
kynnst þessu í lokunum pósthúsa á
landsbyggðinni, uppsögnum starfs-
fólks í almannaþjónustu og nú er
semsé byrjað að loka útibúum
bankanna.
Því miður er það ekki rétt hjá
Valgerði Sverrisdóttur ráðherra að
þetta gangi þvert á byggðastefnu
ríkisstjórnarinnar. Þetta er einfald-
lega byggðastefna hennar. Hún
gengur út á að hlutafélagavæða og
markaðsvæða á kostnað félagslegra
sjónarmiða. Það hefur síðan bitnað
harkalega á fámennum byggðarlög-
um eins og dæmin sanna. Þetta er
mergurinn málsins. Ríkisstjórnin
og þeir ráðherrar sem þar sitja
innanborðs verða að gangast við
eigin verkum í stað þess að reyna
að skjóta sér undan ábyrgð eins og
bankamálaráðherrann reynir nú að
gera.
Framfylgir byggða-
stefnu ríkisstjórnarinnar
Ögmundur
Jónasson
Landsbankinn
Þetta, segir Ögmundur
Jónasson, er einfaldlega
byggðastefna ríkis-
stjórnarinnar.
Höfundur er þingflokks-
formaður VG.