Vísir


Vísir - 30.09.1980, Qupperneq 14

Vísir - 30.09.1980, Qupperneq 14
VÍSIR Þriðjudagur 30. september 1980 creiðar samgöngur a landi undlrstaöa velmegunar Athugasemdir vegna viðtals við Guðmund Einarsson forstjóra Skipaútgerðar ríkisins í Vísi 1 Visi miðvikudaginn 17. sept. sl. er forsiðufrétt um að útboðsgögn hafi verið send til þriggja inn- lendra skipasmiðastöðva um smiði á þremur nýj- um strandferðaskipum og er viðtal við Guðmund Einarsson, forstjóra Skipaútgerðar rikisins af þvi tilefni. Landvari, landsfélag vörubifreiða á flutninga- leiðum hefur gagnrýnt þá stefnu rikisvaldsins að ausa botnlaust fé i Skipaútgerð rikisins án þess að hugsa út i hvaða afleiðingar það hafi i för með sér og fara þvi hér á eftir nokkrar athugasemdir i til- efni af viðtalinu við Guðmund Einarsson. Undirboð A árinu 1979 var heildarrekst- urskostnaöur Skipaútgerðar rlkisins 1348 milljónir, en tekjur einungis 532 milljónir. Tekjurn- ar voru þannig aðeins 40% af reksturskostnaöinum og mis- munurinn 816 milljónir er halli, sem greiddur er úr rikissjóöi. Þrátt fyrir það, að Skipaútgerð- in innheimtir aðeins hjá flutn- ingskaupendum 40% kostnaðar- ins við flutninginn, þá hefurorö- iö lltil aukning I flutningum og hafa flutningskaupendur nýtt sér hraöa og lipra þjónustu bif- reiða I eigu Landvaramanna. Forstjóra Skipaútgerðarinnar likar þetta að vonum illa og þar sem hann hefur ekki ennþá fengið yfirvöld til þess að banna flutning á vörum meö bifreiöum eftir þjóövegum landsins, þá hefur hann gripiö til þess úrræð- is aö undirbjóða sjálfan sig. Hann hefur i stórum stil tekið að sér flutninga sem gefa útgerð- inni ekkert i aðra hönd og gerir greiöslan fyrir þá flutninga rétt aö greiða aðkeypta þjónustu. Meö þessu uppátæki er liklegt, aðforstjóranum takist að drepa þá niöur, sem annast vöruflutn- inga á landi til þeirra staöa, sem Skipaútgerðin siglir til og að flutningamir færist þannig af vegum yfir á sjó. Methalli Forstjóri Skipaútgerðarinnar heldur því mjög á lofti, að áriö 1980 veröi metár I sögu Skipaút- geröarinnar og á hann þar viö flutningsmagn. Hins vegar heldur hann þvf ekki á lofti, að áriö 1980 verður ábyggilega metár hvað varðar halla á rekstri Skipaútgerðarinnar. 1 áöurnefndu viötali I Vísi kemur fram, að á fyrstu 6 mánuöum þessa árs hafi Skipaútgerðin flutt 42.015 tonn og aö styrkur rikissjóös með þessum flutning- um hafinumið 15.100 kr. á tonn. Samtals hefur þvi hallinn á rekstri útgeröarinnar verið 634 milljónir á fyrstu 6 mánuðum þessa árs. Þetta eru yfir 100 milljónir á mánuöi eöa 3,5 milljónir á dag! Hallinn allt áriö I fyrra var 816 milljónir og ætlar áriö 1980 þvi sannarlega aö verða metár I sögu félagsins. Það er annars athugunarefni í þessu sambandi fyrir hvaöa fé eigi að reka Skipaútgerð rikisins siöari hluta ársins þvi samkvæmt fjárlögum ársins 1980, sem samþykkt voru i vor, er gert ráð fyrir þvi, aö rlkissjóður greiði Skipaútgerö- inni rúmar 1.000 milljónir króna á árinu. A árinu 1979 eyddi Skipaútgerðin 240 milljónum umfram það sem hún fékk úr rikissjóði.þannig aöbeint fram- lag úr rikissjóði vegna reksturs þessa árs hefur verið áætlaö 760 milljónir. Þar sem Skipaútgerð- inni hefur nú tekist að eyða 634 milljónum af þessari fjárhæð fyrstu 6 mánuði ársins þá hefur hún 126 milljónir eftir upp i hall- ann siðari hluta ársins. „Ónákvæmlega farið með tölur” Forstjóri Skipaútgeröarinnar kvartar undan þvi i viðtalinu við Vfsi, að Landvaramenn fari ónákvæmlega með tölur. For- stjóranum má vera fullkunnugt um það hve skortur Landvara á upplýsingum um rekstur út- gerðarinnar háir nákvæmri um- fjöllun. Þótt Skipaútgeröin sé rikisfyrirtæki og meöferð fyrir- tækisins á fjármunum almenn- ings eigi að vera öllum opin neitaði forstjórinn Landvara- mönnum um aö fá reksturs- og efnahagsreikning útgeröarinn- ar fyrir áriö 1979. Taldi hann ekki rétt að „samkeppnisaöili” fengi slikar upplýsingar um rekstur annars samkeppnisað- ila. Aðurnefnt viðtal við for- stjórann er fyrst og fremst i framhaldi af nýrri fjárfesting- aráætlun, sem Skipaútgerð rikisins hefur gert og lagt fyrir rikisstjórnina. Landvari hefur fariðþessá leit viö Skipaútgerð- ina, að fá þetta plagg, en þvi hefur verið neitað. Sömuleiðis neitaði rikisstjórnin Landvara um að sjá þetta skjal. óskalisti Ef að likum lætur, þá er ofan- nefnt leyniplagg óskalisti Skipa- útgerðarinnar um þær gjafir, sem hún vill að rikisstjórnin gefi sér i afmælisgjöf á 50 ára af- mælinu. Ekki er beðið um eitt skip eins og litlu börnin gera, heldur vill Skipaútgerðin þrjú ný skip. Hvert skip kostar jú ekki nema um 3 milljarða króna. Þá vill útgerðin lika vöruafgreiðslu, en svoleiðis kostar nú ekki nema 500-700 milljónir króna. Af þvi aö nýju skipin eru svo flott og tæknileg og hægt aö aka inn og út úr þeim, þá þarf aö sjálfsögðu tæki til þess. T.d. einn lyftara sem staðsettur verður i hverju skipi, en svoleiöis tæki kostar nú ekki nema um 50 milljónir króna stykkið. Þá þarf tölvur á skrif- stofuna, gáma og ýmsa aðra hluti svo eitthvert gagn sé að nýju skipunum og siöast en ekki sist má ríkissjóöur láta hafnarsjoð breyta eins og 20 höfnum úti á landi fyrir kr. 50 milljónir á staö til þess að hægt sé aö nota skutopiö á nýju skip- unum. Galdrar 1 ofannefndu leyniplaggi hlýt- ur aö vera einhver töfraformúla fyrir þvi hvernig eigi að reka fyrirtæki á íslandi. Hvernig I ó- sköpunum getur nokkur maður látiösérdetta ihug, að fyrirtæki sem tapar 60% af veltu, þrátt fyrir það að vaxtakostnaöur var aðeins 1,7 milljónir á siöastliðnu ári geti staðið undir f járfestingu upp á 10 milljaröa króna? Það er kannske skiljanlegt að Skipa- útgeröin sé ekkert áfjáð I að opinbera leyniplaggið „fjárfest- ingaáætlun”. Skipaútgerðin vansköttuð I viðtalinu kemur forstjórinn inn á það, að rekstur vöruflutn- ingabifreiða sé niöurgreiddur af rlkissjóði þar sem fram hafi komið i skýrslu sem unnin var 1968 og 1969 aö þrefalda þyrfti neðamnóls //Það er fásinna að benda á sjóflutninga og strand- ferðir, sem lausn á slæmu ástandi vega víða um land. Eina raunhæfa lausnin er að takast á við vandann og ganga þannig frá vegunum, að þeir séu færir alltáriðog þoli aðra umferð, en akstur fólks- bifreiða", segir Stefán Pálsson, framkvæmda- stjóri Landvara m.a. í til- efni af viðtali við Guð- mund Einarsson, for- stjóra Skipaútgerðar, í Visi nýverið. skattlagningu á flutningabilum til að þeir stæðu undir útgjöld- um rikisins vegna þeirra. Þetta er gömul og úrelt tugga og a!- röng fullyröing. Staðreyndin er sú, að á árinu 1970 var inn- heimtufyrirkomulagi þunga- skatts brey tt og settir ökumælar i diselbifreiðar yfir 5 tonn. Þessi breyting hafði þau áhrif, að þungaskattur hjá Landvara- mönnum hækkaði um 300-500%. Stjórnvöld hafa siðan sam- viskusamlega séðum að skattur þessiaukist ekki minna en verð- bólgan i landinu og siðasta af- rekið var þaö að hækka skattinn á 13 mánaða timabili, þ.e. frá des. 1978 — jan. 1980 um 271%! Það er alls ekki um neina van- sköttun að ræða á vöruflutning- um á landi. Þvert á möti má ætla, að rikissjóður hafi skatta- lega séö bestu tekjurnar af vöruflutningabifreiðum af þeim tækjum sem flutt eru til lands- ins. Við innflutning bifreiðanna ná aðflutningsgjöld og sölu- skattur næstum að tvöfalda F.O.B. verð bifreiðarinnar. Þungaskattunnn áöurnefndi er siðan greiddur við hvern metra sem bifreiðinni er ekið hvort sem hún er tóm eða fulllestuð. Þá eru há gjöld greidd til rfkis- sjóðs af bræðsluolium og gúmf- gjald . Siðan er greiddur sölu- skattur af varahlutakaupum til bifreiöanna og öllum bifreiða- viðgerðum. Ætli forstjóra Skipaútgeröarinnar brygði ekki ibrún ef hann þyrfti að greiða 2- 3 milljarða króna i aðflutnings- gjöld af hverju hinna nýja skipa og þyrfti siöan að greiða skatta af hverri sigldri milu og sölu- skatt af skipaviðgerðum. Ef einhver tæki eru vansköttuð hér i dag, þá eru það flutningaskip Skipaútgerðar rikisins en ekki bifreiðar „samkeppnisaðil- anna”. Betri vegi Allt tal um það, að fjármagn til vegagerðar á Islandi nýtist betur, ef flutningar Skipaút- geröarinnar aukast er út i hött. Bifreiöará íslandi sem skráöar eru fyrir átta tonna hlassþunga eða meir eru um 2.100 talsins og aö viðbættum fólksflutningabif- reiöum og öðrum bifreiðum sem ná inn f þessa þyngdarflokka miðað við heildarþyngd á vegi, er talan eitthvað um 2.300 bif- reiðar. Þær bifreiöar, sem nú eru i skipulagsbundnum vöruflutn- ingum eru eitthvaö um 100 tals- ins eöa rúm 4,3% af þessum fjölda. Stór hluti þessara bif- reiöa fer til staða, sem Skipaút- gerðin á engan kost á aö sigla til og tækist forstjóra Skipaútgerð- arinnar aö drepa niður vöru- flutninga til þeirra staða, sem skip hans sigla til, má ætla, að bifreiöafækkunin yrði aöeins 1- 2%. Vert er aö benda forstjóran- um á það, að feikna miklir vöru- flutningar eiga sér stað innan héraða svo sem flutningur á mjólk og oliu. Þótt skipulags- bundnir vöruflutningar frá höfuðborgarsvæöinu til hinna ýmsu héraöa landsins féllu niður yröi litil minnkun á þungaflutningum á vegum. Greiðar samgöngur á landi eru undirstaða velmegunar allrar þjóðarinnar. Það er fá- sinna að benda á sjóflutninga og strandferðir, sem lausn á slæmu ástandi vega víða um land. Eina raunhæfa lausnin er að takast á við vandann og ganga þannig frá vegunum, að þeir séu færir allt áriö og þoli aðra umferð, en akstur fólksbifreiða.

x

Vísir

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Vísir
https://timarit.is/publication/54

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.