Tíminn Sunnudagsblað - 28.06.1964, Blaðsíða 20

Tíminn Sunnudagsblað - 28.06.1964, Blaðsíða 20
runnin, og örfá nafnorð önnur er líklegt, að séu af íslenzkum uppruna: Hvönn — hvann, hnýsa — nisa, hnúk- ur — nóúk. Enn fremur vitnar Tryggvi í nöfn tveggja manna á Baffinslandi, er á bækur hafa verið skráð af útlendum ferðalöngum, Koodlowetto og Eyeey- volwalow, er verið geti að uppruna íslenzk eiginnöfn — Guðleifur og Eyjólfur. Skoðanir Tryggva verða ekki rakt- ar frpkar hér. Hann vill ekki ljá því eyra, að Grænlendingar hinir fornu hafi dáið út, og heldur því fast fram, að þeir hafi borizt um öll heimskauts- löndin vestan Grænlands, valdið þar aldahvörfum í lífsháttum — og orðið forfeður þeirra þjóðflokka, sem nefn ast Eskimóar, með kynblöndun við Dorsetfólk. Þetta lætur fýsilega í ís- lenzkum eyrum, en að sjálfsögðu er ekki á færi annarra en sérfróðra manna að kveða upp úr með það, hvað sennilegt er eða sannanlegt. Það verður að hlíta þeir úrskurði, er fornleifafræðin fellir, þegar næg kurl eru til grafar komin. Oddviti Grímseyinga — Framhald af 590. sjðu. frammi í bænum, og örstundu síðar kemur ung stúlka, dóttir Alfreðs, inn í herbergið, þar sem við sitjum, og segir, að Reykjavík sé að biðja um oddvitann. Alfreð stendur á fæt- ur og segist þá verða að yfirgefa mig, því að enn sé tæknin ekki orð- Sn svo mikil f Qrímsey, að menn geti talað í landsíma heiman frá sér. Ég geng með honum út, og við höld um suður flugvöllinn til Sandvikur. Ég fer að spyrja hann um simasam- bandið. — Það er yfirleitt slæmt. Héðan er firðtal til Húsavíkur, en talstöB- in er lítil og truflanir algengar. En þetta stendur tíl bóta, því að þegar sjálfvirki síminn verður kominn tll Siglufjarðar, á að setja hér upp nýja stöð f sambandi við símann þar. ÞaB er gert ráð fyrir, að þetta verði í haust, og þá þarf ekki lengur að hlaupa út á símstöð til að tala út fyrir eyjuna. Við erum komnir að símstöðinni. Þar kveð ég Alf reð og held til skips, en hann gengur inn til að tala við Reykjavík. Það eru sjálfsagt einhver enbættiserindi, því að þó að Grims- ey sé ekki fjölmennt sveitarfélag, er þar ýmislegt aðhafzt og í mörgu að snúast hjá oddvitanum. K.B. Árni Ketilbjarnar: Ólöfríka óSkarii Olöf ríka var dóttir Lofts riddara Guttormssonar á Skarði og Ingi- bjargar Pálsdóttur, hirðstjóra á Eið- um. Loftur riddari var dubbaður til aðalsmanns af Margréti drottningu, og er aðalsskírteini hans frá 1403, hvítur fálki með útbreidda vængi á bláum feldi. Ólöf ríka ólst upp hjá föður sín- um, hinum auðuga riddara á Skarði, og hefur hún því snemma vanizt auði, wldum og taumlausu eftir- læti. Á þessum árum, um 1401, bar það við, að drengir höfðu prikaleik á gólfi í baðstofunni á Skarði, hvar Loftur bóndi gekk um gólf. Einn þeirra pilta hét Illugi, og sló hann óviljandi priki sínu á fót Lofti, svo að honum varð dátt við og mælti. „Þú slærð ógætilega, piltur minn. Það er eigi úti með það — þú munt gera mér meira til mótþróa, áður en lýkur". Faðir piltsins reyndi að afsaka klaufaskap drengsins eftir megni, en Loftur strauk fót sinn og var þrámálugur um atburðinn. Ummæli Lofts þóttu rætast, því að síðar varð piltur þessi hinn efnilegasti maður, sem lagðist á hugi við Ólöfu Lofts- dóttur og átti með henni börn — stúlku, sem Ástríður hét, og son, sem Sigvaldi var nefndur. Siðar fest- ist við hann auknefnið langalíf vegna þess, hversu stór og stæðileg- ur maðurinn var. Þessi börn voru send vestur á FjörBu og ólust þar upp. Ekki máttu börn þessi kalla Ólöfu móður sína, og eignaði hún börnin einnl þernu sinni — þannig var stolt hinnar ríku aðalsmeyjar. Sigvaldi langalíf gerðist smiður mik ill og smíðaði vandaða kirkju f Vatnsfirði með spónþaki. Svo bar til eitt sinn þá Ólöf gekk til skrifta og hafði eftir venju lagt af sér silfur og gullstáss sitt á kistu f framkirkjunni, að karlmenn, er fram hjá gengu, fóru að skoða gull- stássið, og meðal þeirra var Illugi þessi, sem kallaður var hinn svarti, ástmögur Ólafar. Hann mælti. „Haldið þið, piltar, að hann sé ei mikils háttar, sem hefur þessa fyrir fylgikonu?" Þetta frétti Ólöf og reiddist mjög, en þá Illugi varð þess var, flúði hann. Sveinar Ólafar spurðu, hvort hún vildi láta elta hann, en hún hvað nei við og taldi lítilmannlegt væri að elta einstæðingspilt, og komst hann því undan. Einar Þorleifsson hirðstjóri, bróð ir Björns ríka hirðstjóra á Skarði, er síðar var maður Olafar ríku og sagt. verður frá hér síðar, eignaðist laundóttur, sem Þuríður hét, og ólst hún upp á Skarði hjá Ólöfu og Birni ríka. Um þessar mundir kom Sigvaldi langalíf, sonur Ólafar, að Skarði og dvaldist þar um hríð hjá móður sinni. Nam hann þá á burt fyrrnefnda Þuríði Einarsdóttur, sumir segja að ráði Ólafar, flúði með hana austur á Síðu og settist þar að í bili. Faldi hann sig þar öruggan vegna fjarlægðar frá Skarði, og eignuðust þau fjölda barna, meðal þeirra var Einar Sig- valdason, átti Gunnhildi Jónsdótt- ur, þeirra börn Gissur Einarsson Skálholtsbiskup hinn fyrsti eftir siða- skiptin, Þorlákur Einarsson, sýslu- maður í ísafjarðarsýslu, séra Hall- dór í Selárdal, Jón yngri prófastur í Reykholti, Árni Einarsson, klaustur- haldari í Kirkjubæ, séra Jón eldri í Kirkjubæ. Eins og ég hef áður minnzt á, þá giftist Ólöf ríka Birni Þorleifssyní hirðstjóra, en hann var sonur Þor- leifs Árnasonar, sýslumanns í Vatns firði, og Kristínar, dóttur Björns riddara Einarssonar Jórsalafara og Sólveigar Þorsteinsdóttur, lögmanns og hírðstjóra, Eyjólfssonar á Urð- um. Aðalsskírteini Björns hirðstjóra er gefið út f Kaupmannahöfn 16. mai 1457 af Kristjáni konungi fyrsta, og skjaldarmerki Björns hirð stjóra var hvítabjörn á bláum feldi. Börn Bjórns hirðstjóra og Ólafar ríku voru Þorleifur, hirBstjóri á Reykhólum, Sólveíg, sem lengi bjó á Hóli f Bolungarvík og átti mörg börn með Jóni Þorlákssyni, orðlögð um skrifara, en fékk ekki að eiga hann vegna fátæktar hans og var sið ar sótt af foreldrum sínum, flutt vestur að Skarði og gift Páli sýslu- manni Jónssyni, er síðar var veginn að Öndverðareyri í Grundarfirði, Einar Björnsson, Árni Björnsson, var í herferðum með Kristjáni kbnungi og féll að Brúnkabergi í Svíþjóð, ásamt mörgum stórherrum og miklu liði 1471, Jón danur á Hrafnseyri, Þóra Björnsdóttir, átti vestfirzka höfðingjann Guðna sýslu- mann Jónsson, sem var faðir Björns sýslumanns í Ögri, og Þuríður Björnsdóttir, átti Narfa á Narfeyri, Þorvaldsson. Hirðstjórahjónin, Björn og Ólöf, bjuggu að Skarði á Skarðsströnd, og var auður og völd þeirra meiri en 596 T 1 M 1 N N — SUNNUDAGSBLAB

x

Tíminn Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/301

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.