Íslendingaþættir Tímans - 27.01.1979, Side 3

Ágúst Júlíusson
frá Laugum
Þegar mér barst andlátsfregn Agilstar
vinar mlns frá Laugum f Hvammssveit
rifjaðist upp sögukorn er hann sjálfur
greindi mér frá á góðri stund.
Um siðustu aldamót bar svo við I Ljár-
skógum i Laxárdal aö fótæk vinnukona
fæddisveinbarnþará bæ. Aðmánuði liön-
um kom svo móðursystir barnsins að
Ljárskógum og reiddi þaö i poka til næstu
sveitar. Þar var því búiö fóstur hjá góöu
fólki. Þann dag er ferðalag sveinsins stóð
yfir, var norðan hörkuveður og stóö
veðriö i' fang konunnar með barniö. Ekki
fylgdi þó sögunni að barniö hefði i neinu
sakaö. Barn þetta var raunar sögumaöur
sjálfur. Þaðeitt er vfet að sveinninn ungi
átti mikiö erindi og gott I si'na fóstursveit
og góöar hafa þulur þær verið er disir
. kváðu viö vöggu hans i Ljárskógabaö-
stofu.
Agúst Júliusson var fæddur 22. janúar
1900.Móðir hans var Jóhanna Eiriksdóttir
frá Hafursstöðum á Fellsströnd. Faöir
Agústs sál. var Július Guðbrandur Vig-
fússon siðar sjómaður og verkamaður I
Bolungavik.
Barnungur var Ágúst tekinn i fóstur að
Gerði i Hvammssveit. Þar bjuggu þá
hjónin Ólöf Loptsdóttir og Andrés
hana vart hafa grunað hve margir þeir
vorusem gerðu sér erindi aö Björgum, af
þvi að illa lá á þeim eða eitthvað amaöi
að. Hiö raunveruiega erindi mun ærið oft
hafa verið að leita hugarléttis og sækja
góða von og gleöi til Lóru. Með hinni
djúpu samkennd sem hún lýsti einatt meö
gleði og uppörvun hins jákvæöa og bjart-
sýna lifsskilnings tókst henni að breyta
bótt i dag. Og hún lét alls ekki á sér
merkja að hún væri aö græöa og hugga.
Þann leyndardóm geymdi hún i þeim
kærleika sem skilur allt. Aö baki hinnar
•éttu, mildu gleði var alvarlegt innsæi f lif
annarra hagi þeirra og vandamál svo
djúpt að hún lét aldrei eftir sér aö birta
innilegan samhuga sinn i trega og tárum.
Svo heikteypt og sterk var hún aö veik-
indi og áföll nánasta skylduliðs og hennar
sjálfrar breýttu þar engu um. Þvi til
staöfestu skal þess aö lokum minnst er
fúndum hennarog nákomins vinar heim-
án úr Hörgórdal bar eitt sinn saman á
sjúkrahúsi syðra og höfðu þau þá ekki sést
1 nokkur misseri. Voru bæði illa komin
hún hafði misst annan fótinn eftir lang-
Magnússon. Atti Agúst þar ástrfki aö
fagna. Þegar Ágúst var sextán óra
andaöist Ólöf fóstra hans i Geröi. Fór þá
Jóhanna móðir hans sem bústýra að
Gerði ogátti Ágúst heimili þar allt til full-
orðinsára.
Fósturforeldrar Agústs voruum margt
merk hjón. Sérstaklega var Andrés i
Geröi bókelskur maður,fylgdist vel með
almennum málum og var vel aö sér aö
þeirrar tiðar hætti. ólöf Loptsdóttir var
samar kvalir sem þó ekki linnti en hann
alls ófær til gangs. Ekki urðu séð nokkur
geöbrigöi á Láru þótt milda ástúðuga
hjartað fyndi til ogslæi örar. Hún stafaði
llkngeislum gleöinnar úr veikum og
þjóðum likamanum rétt eins og fyrr þeg-
ar allt lék ílyndi á sumri hinna góðu ár-
anna. Þessa endurfundi sem vist voru
næsta dapurlegir gerði hún að bjartri
minningastund, sem aldrei gleymdist hin-
um sjúktingnum. Eins og svo margar
samverustundir með hinni fágætu grann-
konu og góða vini hins langa sumars
starfsáranna varð þessi fundur á stað
dapurleikans ljós á veginum. Þau vissu
bæði að það var komiö haust, en Lára leit
til baka á sumarveginn. Ekki af iþrótt
sem hún kunni vel. Heldur af þvi aö hún
var i sannleika sumarsál.
Hvenær sem vér minnumst hennar birt-
ir umhverfis eins og á veturnóttum þegar
hún kvaddi og fór. Þá var það sumar-
kveðja mild og hlý. Kveðja hinnar reyndu
og þroskuðu sálar i b jörtu ljósi mannkær-
leikans. Agúst Sigurðsson
á Mælifelli
greind og oröhög og mælti stundum fram
bundið mál sem óbundið. Fjórar dætur
þeirra hjóna — nokkru eldri að árum en
Agúst voru fósturdrengnum allar sem
góðar systur. Bóklestur ásamt umræðum
áeftir um lestrarefnið gerði vetrarkvöld-
in aö bókmenntanámskeiöum. Jóna ein
Geröissystra orti ljóð og lausavisur.
Sjálfur var Agúst skarpgreindur maöur
og má telja aö þessi skóli baöstofunnar
hafi reynst honum notadrjúgur er hann
siöar gerðist fræöari ungs fólks. Þegar
hann hefur skólagöngu er hann full-
þroska. Hann gekk ungur i ungmenna-
félag sveitarinnar og starfaði þar um
langt skeið. Agúst dvaldi i unglinga-
skólanum i' Hjarðarholti 1923 og aö Hesti I
Borgarfirði 1925-1926.
Aöloknu námi gerðist hann barnakenn-
ariiHvammssveit. Hannkenndi flest árin
fró 1928-1935. A þeim árum réöi form far-
kennslunnar viöast I sveitum og svo var I
Dölum. Haustið 1944 er Agúst formaður
skólanefndar Hvammshrepps. Aö tillögu
hans og frumkvæði er þá samþykkt aö
stofna fastan skóla að Laugum i
Hvammssveit. Þrautreyndur skólamaður
sr. Pétur T. Oddsson er þá nýkominn til
prestsstarfa I sóknina. Hann gerist svo
fyrsti skólastjóri Laugaskóla er siöan
hefur starfað á staönum. Sjálfur kenndi
Agúst við skólann 1946-’47 og var skóla-
stjóri 1949-’52.
Ariö 1932 3. des. gekk Agúst að eiga
Láru Jóhannsdóttur, Jenssonar hreppstj.
á Mjóabóti og Hliöarenda i Haukadal sem
lifir nú mann sinn ásamt fjórum börnum
þeirra hjóna
Þau hófu búskap I Sælingsdal I
Hvammssveit og bjuggu þar i tvö ár en
siöar á Hafursstööum á Fellsströnd til
1939.Þá fluttuþauhjónin aöLaugum. Þar
bjuggu þau til ársins 1955, er þau hættu
búskap og fluttu ásamt börnum sinum til
Reykjavlkur. Þar geröist Agúst starfs-
maöur Afengisverslunar rikisins. Þar
vann hann svo meðan aldur og heilsa
leyföu.
Þau sextán ár er Agúst og Lára voru ó
Laugum, var Laugaskóli að byrja aö mót-
ast sem framtiðarskólasetur. Mörgu
þurfti að sinna. Auk kennslustarfa sinnti
hann ýmsum félagsstörfum fyrir sveit
sina. Þau hjónin veittu mörgum gestum
móttöku á staönum. — I gamla torfbæn-
um á Laugum rikti ávallt andi hlýrrar
gestrisni sem mörgum verður ógleyman-
legur. Ágúst á Laugum var ekki borinn til
veraldlegs auös. Heimili hans var þó
3
'slencfingaþættir