Heimilistíminn - 20.09.1979, Side 16

FORNBÍLAR seldjr a
ÚHEYRILEGU VERÐI
Einhver sjaldgæfasti og verðmætasti bill i stærsta
fornbilasafni á Norðurlöndum, Aalhom Automobil-
museum i Nysted i Danmörku, er sex sýlindra Packard,
árgerð 1913. Bil þennan fundu tveir ungir piltar í skúr
rétt utan við Þrándheim i Noregi.
Núverandi eigandi bilsins er baróninn Raben-Levent
zau. Hann segir, að piltarnir hafi fundið bilinn fjarri al-
fara leið, og til sönnunar um fund sinn tóku þeir með sér
svolitið af hnotuviðarpanelnum, sem i bilnum var.
Baróninn frétti af bilfundinum, en það gerðu lika margir
aðrir, og mikið kapphlaup hófst um að eignast hann, en
Raben-Leventzau fór með sigur af hólmi.
— Sagan segir, aö eitt sinn
hafi rlkur kaupmaöur i Þránd-
heimi keypt bllinn til þess aö Vilhjálmur
II keisari gæti ekið um á sómasamlegan
hátt, er hann heimsótti bælnn, segir
baróninn. —Vilhjálmur II kom á hverju
ári I heimsókn I norsku firöina I keisara-
snekkju sinni Hohenzollern. Kaupmaöur-
inn taldi, aö keisarinn þyrfti ekki siöur
merkilegan og glæstan fararskjóta á landi
en á legi, er hann æki um Þrændalög.
Þvi miöur hefur ekki verið hægt að fá
staðfestingu á þessari sögu. Billinn hefur
nú verið lagfæröur, og búiö er aö mála á
hann merki keisarans. Keisarabill þessi
frá Þrándheimi mun vera sá eini sinnar
tegundar, sem enn er til I heiminum,
Packard árgerö 1913. Þaö var ekki fyrr en
upp úr 1920, sem fariö var aö framleiöa
Packard-bilana i storum stil. 1913-árgerö-
in er sú fyrsta, sem er búin rafmagnsljós-
um. Bilar, sem framleiddir höföu veriö
fyrir þann tima voru búnir gasljósum.
Rafmagniö Ibilnum, lagnir og annaö líkj-
ast einna mest raflögnum i gömlu húsi, og
þar er meira aö segja aö finna kassa meö
öryggjum eða varatöppum, eins og þaö
heitir vist á góöri Islenzku. 1 bílnum er
þess vegna „startari” eins og I bilum I
dag, en þegar kalt var I veöri varö þó aö
snúa hann I gang.
16
A Aalholm Automobil-safninu eru
einnig aörir fornbilar sem fundizt hafa I
Noregi. Annars eru þar bllar vlöa aö úr
heiminum. Elzta Ford-árgeröin, sem
þarna er fannst I hlööu I Wisconsin I
Bandarlkjunum. Safniö hefur á liðnum
árum komið sér upp eins konar leyniþjón-
ustu, sem aflar upplýsinga um, hvar
gamla blla er aö finna, og lætur þegar I
stað vita, ef einhvers staöar er á boöstól-
um einn þessara dýrgripa.
Þaö er oröiö dýrt tómstundagaman aö
safna fornbllum. Safniö á Aalholm, sem
opnaö var áriö 1964, hafði tryggt sér all-
marga fornbíla, áöur en veröiö rauk upp
úr öllu valdi, og áöur en menn fóru fyrir
alvöru aö safna þessum gömlu bllum. Ný-
lega var fornblll seldur á uppboöi hjá
Sotheby I London fyrir 400 þúsund Banda-
rlkja-dali.
— Upphæöir sem þessi eiga ekki heima
I raunveruleikanum segir Raben-Levent-
zau barón. —Það er ekki til sá blll, sem er
svona mikils viröi, og tæpast viröi eins
tíunda af þessari upphæö. Menn hafa þó
talið, aö gott sé að fjárfesta I fornbllum, I
þeirri von, aö einn góðan veöurdag birtist
auðmaður, sem þarf aö leggja peningana
slna I eitthvað, og vilji kaupa.
A bllasafninu I Aalholm-höll eru margir
verömætir bflar, sem á frjálsum markáöi
myndi áreiöanlega fást fyrir stjarnháar
peningaupphæöir. Raben-Leventzau
barón selur hins vegar ekki bllana slna
—en hann heldur stööugt áfram aö kaupa
bfla. Hann veit ekki nákvæmlega hversu
marga bila hann er meö á safninu. Hann á
lika safn hestvagna, og smá jarnbrautar-
safn. Uppi undir lofti hangir svo ein af
flugvélum Wright-bræöranna frá
1905—10.
Rolls Royce bak við vegg
Saga safnsins hófst meö þvl, aö einn
góðan veðurdag átti aö rlfa niöur múr-
vegg I vagnahúsinu. Bak viö vegginn stóö
gamall, viröulegur Rolls Royce, sem allir
voru fyrir löngu búnir aö gleyma, aö
geymdur var þarna.
Einhvern tlma upp úr 1920 vildi einn af
aðalsmönnum Aalholm selja Rolls
Royce-inn sinn, sem var þá kominn úr
tlzku. A þeim tlma höföu menn ekki tekiö
upp á þvi aö safna gömlum bflum, og
herramaðurinn fékk ekki nema 15 þúsund
króna tilboö I bflinn. Það fannst honum til
háborinnar skammar, fyrir jafn ágætan
bil ogþennan„og I staöþess aöselja hann,
kom hann honum fyrir innst í vagnahús-
inu, þar semeinnig var geymt alls konar
annaödrasl. Svo kom aö þvl, aö fariö var
að breyta húsinu, og settur var upp skil-
veggur, sem hldi allt þetta gamla drasl,
sem þarna var, og þar meö gleymdist allt,
sem þarna var geymt.
Þegar svo bfllinn og dótiö fannst vakti
þaö áhuga barónsins á Aalholm á gömlum
bílum. Siöan var bflasafniö sett á fót. I
byrjun var þetta einvöröungu fristunda-
gaman barónsins, en eftir þvl sem hann
rakst á fleiri merkilega og sjaldgæfa bíla
víöa um lönd, fór hann aö hugsa um aö
stofna bflasafn. Nú er safniö sjálfs-
eigagnarstofnun. Hagnaöurinn af rekstr-
inumer notaöurtilþessaöviöhaldasafninu
og safngripunum og til margra annarra
gagnlegra hluta. Baróninn segist ekki
hafa gert safniö aö sjálfseignarstofnum I
þeim tilgangi aö losna viö að borga af þvi
skatta, heldur til þess aö þaö líöi ekki und-
ir lok, þótt hann hrökkvi upp af einn góöan
veöurdag.