Tíminn - 30.04.1972, Blaðsíða 9

Tíminn - 30.04.1972, Blaðsíða 9
Sunnudagur 30. april 1972 TÍMINN Utgefandi; Frawio.kttÁrfJofcfcurfnn TtrimkywiwJajtiiir^ Krisf fán eanftdfMssött, Ptjntjorar:: tóraítoö ::-j»<krárinsson íafjj, Andrés Krísfíánsson, Jón Höfoaiön, (ntfrÍSí ::^:;::t>orsí€iníson og Tóma* Ksriwon. Atfo.tÝs}nst3ítiórt: SteJn- ffrífrtor Oisj.ason. TtHsfiérnarskrifstofur i €dd«^úsinu, símar Ú20Ö — 18306. Skrifstofur fjan.k*stræfi. 7. — Af3rejSslyíftiru;... 1U23. Ausjtýsítigasínij : 1*í43h ASrar skrifstofyr siniJ T8300, éÁtkt\M*ýiate kr, :52S,0Q á mánufti. tnnanlands, í laUsas»1<jt: fcr. lívOfr «JM*k». — BJiSabrent h.f. (ÖfUfttf vaa Baráttumálið 1. maí Það er ánægjulegt, að verkalýðssamtökin hafa ákveðið að gera útfærslu landhelginnar að aleina baráttumáli sinu 1. mai. öllum öðrum baráttumálum verður þokað til hliðar að þessu sinni. Um þetta er enginn ágreiningur i verka- lýðssamtökunum. Þetta er glæsileg staðfesting á þeirri þjóðareiningu, sem kom fram á Al- þingi, þegar þingmenn allir samþykktu að færa fiskveiðilögsöguna út i 50 milur ekki siðar en 1. september næstkomandi. Siðan lýðveldið var stofnað 1944 hefur ekki orðið meiri þjóðareining um annað mál en út- færslu fiskveiðilandhelginnar nú. Þetta sýnir, að þjóðin litur ekki aðeins á útfærslu fiskveiði- landhelginnar sem. mesta hagsmunamál sitt heldur sé hún jafnframt að berjast fyrir rétt- lætismáli. Hún _ sé ekki að gera annað en að taka það, sem hún hefur átt og á. Það er að verða ráðandi stefna i heiminum, að strandriki eigi rétt til hagnýtingar á hafs- botninum allt að 200 milum frá ströndum þess. Hvert rikið á fætur öðru, sem fram til þessa hefur haldið i gömul sjónarmið eru að viður- kenna þetta. Spánverjar gerðu þetta i hafs- botnsnefnd S.Þ. i fyrra, Frakkar gerðu þetta i hafsbotnsnefndinni i siðastliðnum mánuði. Jafnvel Bretar búa sig undir að hagnýta oliu- námur á hafsbotni, sem eru langt utan við 12 milna fjarlægð. Þeir telja þessar námur sina löglegu eign. Það er vitanlega fjarstæða að gera hér greinarmun á auðæfum hafsbotnsins og auðæf- um i sjónum yfir honum. Ástæðan til þess, að ýmis riki vilja ekki viðurkenna þessa einföldu og augljósu reglu, er sú, að stórveldin notuðu aðstöðu sina áður fyrr til að stunda fiskveiðar alveg upp i landsteina hjá hinum máttarminni strandrikjum. Vitanlega var hér ekki um ann- að en yfirgang að ræða, sem byggðist á alveg sama rétti og þegar sömu stórveldi voru að leggja undir sig nýlendur i f jarlægum heims- álfum. Það er alveg rétt, sem haft er eftir Jó- hanni Hafstein, að Bretar eiga ekki meiri rétt til að stunda fiskveiðar á íslandsmiðum en Is- lendingar til að vinna kolanámur i Bretlandi. Nýlendustefnan á hafinu, er lika hvarvetna á undanhaldi. Sakir gamallar og nýrrar vináttu við Breta og Vestur-Þjóðverja eru íslendingar samt reiðubúnir til að veita fiskiskipum þeirra vissar undanþágur á Islandsmiðum um tak- markað skeið. Vonandi næst samkomulag á þeim grundvelli. En það væri mikill misskiln- ingur, ef einhverjir halda, að íslendingar láti hótanir eða ofbeldi beygja sig i þessu máli. Um það er samstaðan 1. mai ótviræður vitnisburð- ur. 1 landhelgismálinu sækja Islendingar ein- huga fram til sigurs. Sá sigur mun vinnast, þótt hann kunni að kosta einhverjar fórnir og bar- áttu, þvi að réttarþróunin i heiminum er öll 'með íslendingum. Þ.Þ Nixon ERLENT YFIRLIT Leysir Nixon Vítnamdeiluna fyrir forsetakosningarnar? Fátt myndi styrkja hann betur í kosningabaráttunni Þótt undarlegt kunni a6 viröast, hafa hinar nýju loft- árásir Bandarikjamanna á; Noröur-Vietnam enn ekki vakiö jafnmikla andstö6u innan Bandarikjanna e&a utan og i fljótu bragöi hef&i mátt vænta. Viöbrögö almennings i Bandarikjunum hafa hvergi nærri veriö eins hörö og þau voru á si6asta stjórnarári Johnson forseta, en þau áttu þá mikinn þátt I þvi aö ney6a hann til aö breyta um stefnu. Aö vlsu hefur þingi6 brugöizt öllu haröara vi6 en áöur. Þannig hefur utanrikismála- nefnd öldungadeildarinnar lagt til, a6 öllum fjárfram- lögum til herna&ara6ger6a I Víetnam veröi hætt um næstu áramót, ef bandarlsku fangar- nír I Nor6ur-VIetnam hef6u veriö látnir lausir fyrir þann tima. Mikill meirihluti þing- manna demókrata í fulltrúa- deildinni hafa samþykkt aö beita sér fyrir hliöstæöri ályktun deildarinnar eöa yfirlýsingu um, að hernaðar- aðgeröum ver&i hætt frá og með ákveðnum degi, ef fangarnir hefðu verið látnir lausir fyrir þann tíma. Þegar frá er skilin þessi afstaöa þingmanna, hafa loftárásir- nar á Vietnam ekki vakið neinn meiriháttar styrr I Bandarikjunum. Jafnvel frambjóðendur demokrata meö sjálfan McGovern I fararbroddi hafa ekki gert loftárásirnar aö teljandi ádeiluefni I prófkjörsbarátt- unni eða Víetnamstyrjöldina yfirleitt. Þeir hafa I vaxandi mæli snuið sér að heimamál- unum. SENNILEGA er það tvennt, sem veldur mest um þessa af- stöðu I Bandarfkjunum. Annað er það, að hin nýja innrás Norður-VIetnama I Suður- Vfetnam mæltist þar illa fyrir og hefur því þótt afsakanlegra en ella, að Bandarikjamenn gripu til loft- árásanria, sem mótaögeröa. Hitt er það, að mörgum hefur fundizt það liggja I loftinu, að Nixon stefndi að þvl að reyna að ná samkomulagi I Vletnam nokkru fyrir forsetakosn- ingarnar í Bandaríkjunum og skapa sér þannig bætta aðstöðu til a& sigra I þeim. A.m.k. bendir margt til, aö Nixon haldi þessum mó'gu- leika opnum og hafi veruleg skilyröi til að notfæra sér hann. Þetta á sennilega meginþáttinn I þvl, að forseta- efnidemókrata hafa fariö var- lega I þvi aö gera Vietnam- styrjöldina að aðalmáli I kosn- ingabaráttunni og að McGovern hefur lagt mikið kapp á að sýna, að það sé engan veginn eina kosninga- mál hans, að styrjöldinni I Víetnam verði hætt, en mál- flutningur hans á sl&astlíönu ári bar mikinn keim af þvl. ÞAÐ hefur ýtt undir þessa skoöun, a& bæ&i Rússar og Kinverjar hafa mótmælt loft- árásunum á Noröur-Vietnam miklu hófsamlegar en flestir áttu von á. Viö þetta bættist svo hin leynilega fer& Kissingers til Moskvu, þar sem hann ræddi meöal annars við Breshneff og Gromyko. Eftir heimkomu Kissingers er það svo tilkynnt, að viðræöur- nar á Vletnamráöstefnunni I Paris veröi hafnar aö nýju, en þær höföu legiö niöri nokkrar vikur vegna þess, a& Banda- rlkin höföu lýst yfir þvl, aö þau teldu þýöingarlaust a& halda þeim áfram a& óbreyttum ástæ&um. Þessu lýstu Banda- rlkjamenn yfir nokkru áöur en inrirás Nor&ur-Vietnama hófst. Slöar bættu þeir þvi viö, að þeir myndu ekkí hefja vi6- ræöur fyrr en Noröur-Víet- namar hef&u hætt innrásinni. Nor&ur-VIetnamar lýstu hins-, vegar yfir því, aö þeir myndu ekki hefja viöræöurnar að nýju fyrr en Bandarikin hættu loftárásunum. Nil hafa báðir aðilar fallið frá þessum skil- yrðum. Jafnframt kemur svo I kjölfarið orðrómur um það, að hefjast muni leynilegar vi6- ræður milli Bandarikjanna og Noröur-VIetnama. Þá hefur þaö svo aö sjálf- sög&u vakiö athygli, aö eftir Moskvuför Kissingers til- kynnir Nixon, aö haldið veröi áfram heimflutningi Banda- rikjahers frá Vletnam og verði 20 þús. hermenn fluttir heim tvo næstu mánuðina. Sam- kvæmt því verða hinn 1. júll næstkomandi' ekki eftir nema 49 þus. bandarískir hermenn i Víetnam, en þeir voru þar 549 þús., þegar Nixon kom til valda. Hann getur þvi bent hér á ekki svo litinn árangur. EN VORU þær mannfórnir og hörmungar, sem fylgja inn- rás Norður-Víetnama og loft- árásum Bandarikjamanna, nauðsynlegar til þess að skriður kæmist á sáttavið- ræður? Þannig spyrja eðlilega margir. Svörin eru að vonum mismunandi. Margir telja, a6 Norður-Víetnamar hafi gert innrásina vegna þess, aö þeir hafi veriö farnir að óttast, aö Su&ur-VIetnamar kynnu aö veröa nógu sterkir til aö yerja sig, ef þeir fengu mikiö lengri tíma til undirbúnTrigs. Þá hafi þeir treyst á, a& Nixon myndi ekki grlpa til loftárása og innrásin yrði þvl auðveldari en ella. Hún myndi gera Bandarlkjamönnum það ljóst, aö þeir ættu ekki annan kost en aö semja. Ý msir telja, a6 slöustu at- buröir í Vletnam auöveldi Nixon aö semja. Þeir sýni, aö Bandarlkin eigi ekki annan sæmilegan kost en aö semja, þvi annars festist þeir áfram I Vletnam í ótiltekinn tíma. Einkum hafi þetta opnaö augu hægri sinna, sem Nixon á mikiö undir, en jafnvel Wallace segir nú, aö úr þvi, sem komið sé, sé ekki annaö fyrir Bandarikjamenn a& gera en aö flyta sér heim, §f þeir fái fangana lausa. Þá hafi loft- árásirnar líka slna þý&ingu, þvl a& þær valdi Noröur-Víet- nömum margvlslegum vaní ræöum, þótt þeir reyni a6 gera Htiö úr þeim. Loftárásirnar veröi þeim hvatning til a& semja, ef þeir telja sig geta fengiö hagstæ&a 'samninga. En aðstaða Nixons er nú or&in sú, aö hann virðist næstum geta samiö um hvaö sem er, vegna almenningsálitsins I Bandarlkjunum, ef hann fær fangana heim. Nixon gerir sér áreiöanlega vel ljósan þann pólitiska ávinning, sem fylgdi þvi, ef hann fengi bæöi fang- ana og hermennina heim fyrir kosningarnar. Þ.Þ. J Hjálparstofnun kirkjunnar hefur veltt 7 styrki hér 1 tilefni af fórnarvlku kirkjunnar bárustHjálparstofnun kirkjunnar framlög viða aö og eru margvls- leg dæmí um, aö fólk hafi neitað sér um eitt eða annað og látið andviröið I þess stað renna til Hjálparstofnunarinnar. Skólabörn, heilu bekkirnir neituðu sér um sælgæti um lengri eða skemmri tlma, fjölskyldur og einstaklingar neituðu sér um máltiö e6a létu andvir&i máltlöar af hendi rakna, starfshópur I litlu fyrirtæki neita&i sér um kvöld skemmtun, fjölskyldur spöruöu sér laugardagsblltúrinn og hjálpu&ust a& viö þátttöku I teiknisamkeppninni „Bró&ir minn og ég", margir gáfu and- vir&i áfengisflösku. Þannig eru mörg dæmin um beinar fórnir og þa& að fólk setur framlög sln I samband við eitthvaö, sem þaö gæti sparað sér. Þar fyrir utan bárust fjölmargar gjafir, þótt þær væru ekki beinllnis settar I samband við sparnaö, margir sendu j8*> Framhald 's* '

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.