Tíminn - 25.08.1972, Blaðsíða 12

Tíminn - 25.08.1972, Blaðsíða 12
12 TÍMINN Föstudagur 25. ágúst 1972 Hann verður að vinna 5000 og 10.000 m. hlaupin I Mlinchen, aö öðrum kosti hefur hann svikiö loforö þau, er hann gaf hinum kröfu- hörou finnsku áhorfendum. Hafiö meöaumkun með manninum, sem aö nokkrum dögum liönum, veröur að sanna ao hann er nýr Paavo Nurmi, finnska stórhlauparanumi og Evrópumeistaranum í 5000« og 10.000 m. hlaupi, Juha VBBtSinen. Annar frábær hlaupari getur meö stolti hugsað aftur til ársins 1971, þegar hann tók þátt I 29 hlaupum, sigraöi i 22 og varö annar í tveim, fyrir utan það að setja 3 landsmet og tvö Evrópu- met. En á Evrópumeistaramót- inu I Helsingfors i fyrra, og i þvl hlaupi, sem bafði hvao mesta þýðingu fyrir hann, varö hann aö láta sér nægja sjötta sæti. Allir hlaupararnir, sem komu á undan honum í mark, voru minnst 5 árum eldri en hann. Sigurvegar- inn varö „erkióvinur" hans, hinn þá þritugi Vaatainen. 1 MUnchen hefur David Bedford heitiö að hefna sin grimmilega. Einvlgið milli Vaatainen og Bedford gæti orðiö hápUnktur hinna ólympisku leika. Hinn „æfingasjúki" Bedford frá Eng- landi gegn hinu finnska „enda- sprettsundri" Váát'áinen, hvillkt hlaup gæti þao oroio. Vaatainen er fremur Htill maöur og vegur ekki nema 58 kilo. Honum hefur verið lýst sem mjög ákveðnum, einbeittum og um leið sjálfsöruggum manni. í fari hans finnast einnig aörir eiginleikar, sem svo tillitssemi, hjálpfýsi og gáfur. Hann hefur mjög ákveöinn viljaogmikinnstyrk,sem kemur bezt fram i þvl, aö hann hefur æft og þrælað á ströndum Portúgals undanfarna mánuði, i þeim eina tilgangi að vinna gullverðlaunin I 5000 og 10.000 m. hlaupunum á Olympiuleikunum I Mlinchen. Enski hlauparinn Mike Tagg, sem oftast hefur þurft að horfa á eftir Bedford I markið á undan sér, hefur sagt. — Bedford er ekki mannlegur — En það eru öfugmæli, þótt svo megi virðast á stundum. Bedford plskar sjálfan sig áfram eins langt og auðiö er, en ómannlegur er hann ekki. Viku eftir viku hleypur hann allt að 30 milur á dag, og setur svo Evrópumet með blöðrur undir iljunum á lélegum hlaupa brautum, eða hættir llfi slnu yfir hindrunum, iþvieina augnamiöi að bæta brezka metiö I hind- runarhlaupi. En utan iþróttavall- arins er Bedford glaðlyndur og hreinskilinn náungi sem þykir 'bjór góður, og fær ekkert betra að borða en kjötbollur móöur sinnar. Kvenfólk hefur hann aldrei flUið. Fyrir keppni vil ég heldur vera I glöðum hópi félaga minna, en að sitja einn sér og naga á mér handabökin af ótta við að eitthvað mistakist I hlauplnu, - segir hann. Va'átá'inen hefur sagt. — Ég blæs á heimsmetin, aðalatriðið er að sigra, vinna gullverðlaunin, þau getur enginn frá mér tekið. — Fyrir nokkrum árum var Juha VSatainen, eins og svo margir aðrir finnskir Iþróttamenn, efni- legur, en ekkert meir. Engum datt það þá i hug, að hann ætti eftir að setja allt á annan endann I Finnlandi, þegar þjóðin fylltist sigurvímu yfir frábærum sigrum hans á hlaupabrautinni. Hann hefur verið kallaður „hinn nýi Nurmi" en að einu leyti er hann þó frábrugðinn þessum fræga landa sinum. Vaátáinen hleypur til þess aö sigra og bara sigra, en ekki að setja met. A dagskrá iþróttamóts I Ports- mouth I fyrra, var 10.000 m. hlaup. Meðal þátttakenda var David Bedford. Hann hafði eytt kvöldinu fyrir keppnina i góðum félagsskap, en þó farið snemma að sofa. Um morguninn daginn sem hlaupið átti að fara fram, fór hann á búðarráp með vinkonu sinni. Það hafði verið sagt að hlaupabrautin væri léleg og litið betri en venjuleg sandfjara. Þar fyrir utan var kæfandi hiti. Annan hringinn I hlaupinu hljóp hann á 59 sek, en þaö var of hæg ferð að hans dómi. Þakkaði hann hinum keppendunum fyrir fylgdina og hljóp frá þeim. Það, sem vakt mesta aðdáun áhorfenda var hinn óhemju mikla þrautseigja og stálvilji mannsins. Hring eftir hring hélt hann hraða slnum, þráttfyrirþaðaðfæturhans urðu blóörisa og þaktir blöðrum. Keppendur hans boru búnir að vera og nálægt þvi að drepa sig, þegar hlaupið var unnið? — spurðu áhorfendur. Timi Bed- fords var stórkostlegur 27.47,0 nýtt Evrópumet og 27 sek. betra en fyrrverandi met JUrgens Haases. A Evrópumeistaramótinu i Helslngfors var Váátáinen ekki sáttur með neitt annað en sigur. 1 huga hans komst ekkert annað að. Allt siðan 1968 hafði hann verið hinn einmana Finni meðal stórhlaupara heims á lengstu vegalengdunum. Að hans áliti varð að breyta þeim hugmyndum heimsbyggðarinnar, að tlmi finnskra stórhlaupara væri liðinn. Hann æfði I hálfgerðri útlegð i Vestur-Þýzkalandi og Frakklandi og lét öll orð góð eða ill, I sinn garð, sem vind um eyrun þjóta. Og hann æfði vel. Hinn 10. ágúst 1971 reyndi hinn sprettharði Austur-Þjóðverji Jurgen Haase að sigra 110.000 m. hlaupinu með miklum endaspretti, en án árangurs, Juha var ennþá sterkari á endasprettinum og sigraði. Fjórum dögum seinna varð það hlutskipti Frakkans Jean Wadoux, að verða þeirrar óvæntu ánægju aðnjótandi að sjá á eftir Vaatáinen i mark á undan sér, I 5000 m. hlaupinu. Þar með hafði Juha gert þaö, sem aðeins 2 menn höfðu leikið, að verða Evrópumeistari I 5 þúsund og 10 þúsund metra hlaupi. Hinir eru Pólverjinn Krzyszkowiak og „tékkneska eimreiöin" Emil Zatopek. Fyrir Bedford er það margt fleira, sem kemur til greina en bara að vinna. Hann á sér sín tak- mörk, bæði til þess að friðþægja sjálfum sér og gleðja fjöldann, Fólk segir að ég sé heimskur, vegna þess að ég slit mér út i þýðingarlausum hlaupum. En ekkert hlaup er þýðingarlaust að minum dómi.— Segir Bedford, — þetta er allt liður I þjálfun minni. — Bedford hittir oft fólk, sem hefur litið álit á honum, og segir að hann sé enginn keppnismaður. Það heldur þvi fram, að hann geti ekki unnið i harðri keppni, og segir að öll met hans séu sett á litlum mótum og þegar ekki var um neina keppni að ræða. Þetta fólk telur hann vera nýjan Ron Clarke, mann sem setur heims- met en sigrar aldrei á stórum mótum. Hann æfir svo stift, að það var talið að hann myndi fá taugaáfall áður en Olympíu- leikarnir hæfust, en Bedford segist ekki þrifast nema hann æfi mikið. — Ég hef lært af reyns- lunni, — segir hann, — og ef ég verð fyrir meiðslum þá mun ég fá læknisaðstoð og rétta meðhönd- lun, þannig að séu meiðslin ekki alvarleg, munu þau ekki há mér. Ég er tilbúinn undir Olymplu- leikana bæði líkamlega og and- lega — Svo mörg voru þau orð. Það er mikilvægast að vinna, og VSatainen mun leggja allt I sölurnar fyrir sigur. Það er reiknað með að um 50 þUs Finnar verði meðal áhorfenda, og aðrar 2 milljónir munu örugglega fylgjast með honum i sjónvarpi og Utvarpi. Finnska þjóðin hefur endurheimt það, sem hUn hefur ávalltþráð, annan Nurmi.Ogum margt svipar þeim saman, hinum þjóðsagnakennda Paavo Nurmi og Juha vaatainen. Þeir hafa ekki mikið álit á þjálfurum, fara sinar eiginn leiðir hvað þvi viðv- íkur. Fréttamenn hafa aldrei átt upp á pallborðið hjá þeim, þó svo aö VSStfiinen notfæri sér góða fréttamennsku þegar hUn býðst. En það er meira i eigin hag en til þess að geðjast fréttaþyrstum að- dáendum. Báðir voru og eru miklir eiginhagsmunamenn, en þo má segja að Juha sé endur- bætt Utgáfa af Nurmi, þvl hann á Brezki „stálmaðurinn" David Bedford i góðum félagsskap. það til að taka við góðum ráð- leggingum sjái hann sér hag af þvi. En sigurviljinn er sá sami, og ekkert getur kastað skugga á siguraugnablikið, þegar laun er- fiðisins er að fullu greitt með gullverðlaunum. Fyrir þá stund væru þeir tilbUnir að leggja llfið að veði. Markvisst og mað natni hefur Bedford þjálfað sig, frá þvi aö hann var 13 ára, með það eitt I huga að verða mesti langhlaup- ari heims. Er hann var 15 ára komst hann undir hendur Bob Parker, sem verið hefur þjálfari hans æ siðan. Smátt og smátt var æfingaálagið aukið, og menn fóru að veita þessum renglulega pilti meiri athygli. Arið 1969 setti hann sitt fyrsta met i 10.000 m. hlaupi, hljóp á 29.24.4, aðeins 19 ára gamall. Ari seinna var hann bUinn að koma brezka metinu niður i 28.06,2 og var með þvi kominn i hóp meztu hlaupara' heims. Arið 1971 varð ár sigra og vonbrigða, en um leið lærdóms- rikt. Þá lærði hann það, að hann getur aðeins sigrað, með þvi að halda upp mikilum hraða allt hlaupið, og gefa hinum enda- sprettshörðu andstæðingum sinum litla sem enga möguleika á þvi að hlaupa sig uppi á síðasta hring. En lætur Juha vaatainen skilja sig eftir? A þvi eru harla litlar likur. Þessi einbeitti og skapmikli Finni á sér aðeins eitt takmark, og það er að vinna tvö langhlaup á Ólympiuleikunum. Og hann ber ekki minnstu virðingu fyrir keppinautum sínum, og gerir sig engan veginn ánægðan með hálfnað verk. Hann er svo sjálfs öruggur maður, að það mætti Hkja hpnum við hrokafullan lista- mann sem þekkir eigið ágæti Ut i yztu æsar og lifir samkvæmt þvl. Ilann reynir aldrei að afsaka sjálfan sig né gerðir sinar. Hann er maður sem litur ávallt fram á við, aldrei til baka. Og svo öruggur er hann með sjálfan sig, að hann telur betra að vera sigur- stranglegastur, þvi það leiðir af sér.aðallirfylgjastmeðhonum og Utfæra hlaup sitt eftir þvi hvernig hann hleypur. Einnig Bedford hefur ákveðið markmið I huga, en það er að setja nýtt heimsmet, enda mun það að hans dómi nægja til sigurs. Af sjálfsdáðun hefur hann verið atvinnulaus 19 mánuði, en um leið stundað nám við Twickenham. Allt s.l. ár hefur hann miðað að þvi að vera I toppformi þann 31. ágUst 1972, þegar 10.000 m hlaupið hefst I Munchen. Þjálfari hans hefur látið hafa eftirfarandi eftir sér: — Ég held að þjálfun Dave hafi verið unninn svo samvizku- samlega, að hápunktinum verði náð fyrstu viku Ólympiul. Bedford og Parker hafa unnið saman í 6 ár og þekkja hvor annan mjög, vel, og er þvi engin ástæða til að vanmeta það, sem þeir segja. Og takist þeim að halda Bedford i toppformi á Ólympiuleikunum, má telja öruggt að hann vinni. Þetta þýðir, að Bedford verður að halda vaatainen fyrrir aftan sig Ut allt hlaupið, en það verður erfitt. Juha VSátainen er ekki sU manngerð, sem lætur vel að vera aftarlega i röðinni. Að hlaupa fremst og leiða hlaupið er hans markmið. Hann lærði mikið þegar hann reyndi að ná kjöri til finnska þingsins, og fékk ekki nema 1800 atkvæði. Þá lærðist honum að röðin getur verið löng, og sé maður aftarlega, er næstum ómögulegt að komast i fremstu sætin. 1 Munchen mun Finninn setja á fulla ferð, laminn áfram af þjóðhetjunafnbótinni og þvi, að hann sé Nurmi endurborinn. Það er erfitt að vera uppáhald finnsku þjóðarinnar á Iþróttaleik- vanginum, en ennþá erfiðara er að missa aðdáun hennar og fá i staðinn UtskUfun, þvi að heima I Finnlandi sviður undan þvi, að hafa brugðizt trausti hennar. Þvl stendur gagnfræöaskólakennar- inn Juha Váátainen frammi fyrir ómannlegum kröfum, hann verður að sigra. Fyrir Bedford og Vaatáinen er hin fagra hugsjón, „að vera með* hUmbUkk eitt. Þeir koma til MUnchen með aðeins eitt tak- mark.aðsigra. Enhvort sem það verða þeir eða einhverjir aðrir, sem það gera, mun það engin áhrif hafa á _ gang himintungl- anna, og hnötturinn mun væntan- lega halda áfram að snUast um alla framtið. — f.k.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.