Fréttablaðið - 13.06.2005, Qupperneq 15

Darfur
ÞJÓÐARFUNDUR YORKIE-EIGENDA
Börn klappa hér einum af nokkur hundruð
Yorkshire Terrier-hundum sem fylgdu
eigendum sínum á þjóðarfund eigenda í
Varsjá í Póllandi í gær.
M
YN
D
/A
P
MÁNUDAGUR 13. júní 2005 15
(SLM/A og JEM), auk sáttasemj-
ara, þar á meðal Rylander fyrir
hönd Evrópusambandsins.
Tvær milljónir flóttamanna
Átökin í Darfur blossuðu upp
árið 2003 er uppreisnarmenn
gripu til vopna gegn því sem
þeir sögðu áralanga mismunun
stjórnvalda gegn súdönskum
blökkumönnum. Ríkisstjórnin í
Khartoum er sökuð um að hafa
brugðist við með því að beita
stjórnarhernum með miskunn-
arlausum hætti (með „sviðinni
jörð“) til að bæla niður upp-
reisnina og nýtt sér við þetta
verk aðstoð arabískra víga-
manna (svonefndra djandjavíd-
sveita). Minnst 180.000 manns
eru sagðir hafa fallið í valinn –
margir úr vosbúð og vannær-
ingu – og um tvær milljónir flú-
ið heimili sín. Flóttafólkið er nú
ýmist á vergangi innan
landamæranna eða í flótta-
mannabúðum handan þeirra, að-
allega í Tsjad.
Fyrir mikinn alþjóðlegan
þrýsting endaði með því í fyrra
að ríkisstjórnin greip til þess
ráðs að fyrirskipa stjórnarhern-
um að ráðast gegn djandjavíd-
sveitunum, sem áður höfðu
reyndar verið innlimaðar í her-
inn, í því skyni að binda enda á
blóðsúthellingarnar í Darfur.
Ríkisstjórnin hét því um mitt ár
í fyrra að afvopna djandjavíd-
sveitirnar, en lítið hefur frést af
því hvernig því heiti hefur verið
fylgt eftir.
Eitt helsta vandamálið við
sáttaviðræðurnar er að sögn
Rylanders að fulltrúar helstu
uppreisnarhreyfinganna í Dar-
fur hafa mjög litla reynslu af
þátttöku í slíkum viðræðum. Því
sé þeim mun mikilvægara að
miðlunaraðilar með góð tengsl,
bæði við uppreisnarmenn sem
og ríkisstjórnina í Khartoum,
komi að viðræðunum. Banda-
ríkjamenn hafi góð tengsl við
uppreisnarmennina og í aðstöðu
til að beita Súdanstjórn þrýst-
ingi, eins séu ýmis ESB-lönd í
góðum tengslum við stjórnina
og jafnframt í aðstöðu til að
beita hana þrýstingi. Vonir
standi til að þetta skili á endan-
um samkomulagi sem tryggi
varanlegan frið á svæðinu og
geri flóttafólkinu kleift að snúa
aftur til síns heima. ■
NORRÆN FRIÐARMIÐLUN Sten Ryland-
er talar á málþinginu „Norrænt frumkvæði
til friðar“ í Norræna húsinu í síðustu viku.
FR
ÉT
TA
B
LA
Ð
IÐ
/P
JE
TU
R
Hæstiréttur komst að þeirri niðurstöðu að nýtt um-
hverfismat yrði að fara fram vegna álversframkvæmd-
anna á Reyðarfirði. Héraðsdómur hafði áður komist að
sömu niðurstöðu í máli Hjörleifs Guttormssonar gegn
íslenska ríkinu, Alcoa og Fjarðaáli. Deilt var um lög-
mæti umhverfismatsins en Skipulagsstofnun komst að
þeirri niðurstöðu að ekki þyrfti að fara fram sér um-
hverfismat fyrir álver Alcoa með 322 þúsund tonna
framleiðslugetu á ári, þar sem mat fyrir fyrirhugað 420
þúsund tonna álver Norsk Hydro hafði þegar farið
fram. Umhverfisráðherra staðfesti niðurstöðu Skipu-
lagsstofnunar og Umhverfisstofnun veitti í kjölfarið
starfsleyfi vegna framkvæmdarinnar. Atli Gíslason var
lögmaður Hjörleifs.
Af hverju dugar gamla umhverfismatið ekki
fyrir nýtt álver Alcoa?
Álver Alcoa mengar þrjú þúsund tonnum meira af
brennisteinsdíoxíði en fyrirhugað álver Norsk Hydro og
fiimmtíu prósentum meira af loftbornu flúoríði.
Brennisteinsflúroríð hefur áhrif á heilsu og veldur súru
regni, sem hefur mikil áhrif á dýralíf. Loftborið flúoríð
hefur meðal annars áhrif á mosa og fléttur. Álver Alcoa
beitir ekki bestu fáanlegu tækni í mengunarvörnum og
mengar þar af leiðandi miklu meira en fyrirhugað ál-
ver Norsk Hydro.
Hverjar verða afleiðingar dóms Hæstaréttar?
Ég vona að íslensk stjórnvöld og Alcoa sjái sóma sinn í
því að fara að lögum og að besta fáanleg tækni verði
notuð, það er vothreinsun og þurrhreinsun saman.
Þannig er íbúum og dýralífi Reyðarfjarðar minnst
hætta búin. Langir hægviðriskaflar inni í firðinum
valda því að mengun berst margsinnis yfir fjörðinn og
á vissum köflum verður svæling yfir Búðareyri. Það
getur haft alvarleg áhrif á heilsu.
Á hverju byggir dómur
Hæstaréttar?
Dómurinn byggir á skýrslum
opinberra aðila, eins og
Skipulagsstofnunar og
Umhverfisstofnun-
ar, en einnig
skýrslum
Alcoa og
Norsk
Hydro.
Sérfræðingar segja:
Stjórnvöld fari a› lögum