Fréttablaðið - 29.08.2005, Side 74

LEIKLIST Akureyringurinn og sósí-
alistinn Þráinn Karlsson er að
hefja sitt fimmtugasta leikár hjá
Leikfélagi Akureyrar. Hann hef-
ur ekki nákvæma tölu á þeim
hlutverkum sem hann hefur leik-
ið en segir þau komin á annað
hundrað, auk þess sem hann hef-
ur leikstýrt á annan tug leiksýn-
inga. Fyrsta hlutverkið er Þráni
enn í fersku minni, sem og
martröðin sem hann upplifði á
leiksviði fyrir rúmum áratug.
Þráinn er fæddur árið 1939 í
gamla barnaskólanum á Akur-
eyri; í húsinu við hliðina á Sam-
komuhúsinu þar sem Leikfélag
Akureyrar er með aðsetur. Hann
kynntist eiginkonu sinni, Rögnu
Garðarsdóttur, á Akureyri og
saman eiga þau tvær dætur:
Rebekku sem er rússneskufræð-
ingur og þroskaþjálfi, og Hildig-
unni en hún er bókmenntafræð-
ingur og leikari. Auk þess á Þrá-
inn eina stjúpdóttur, Kristínu
Konráðsdóttur, en hún starfar á
bókasafni Háskólans á Akureyri.
Þráinn er ekki menntaður leik-
ari en hefur komist í fremstu röð
íslenkra leikara með því að vinna
sjálfur úr þeim hæfileikum sem
hann fékk í vöggugjöf og læra af
góðu samstarfsfólki. Hann var
fyrsti fastráðni starfsmaður
Leikfélags Akureyrar árið 1971,
tveimur árum áður en leikfélagið
varð að atvinnuleikhúsi, og starf-
aði þá við leikmyndagerð ásamt
því að leika. „Ég er lærður járn-
smiður og vann hjá Slippstöðinni
á Akureyri allt þar til ég réði mig
til Leikfélagsins, að undanskyld-
um þremur árum þegar ég var til
sjós.“
Þráinn segir margt hafa
breyst í starfi og aðbúnaði leikara
á þeirri hálfu öld sem hann hefur
staðið á leiksviði. „Lengst af var
maður á sultarlaunum og neydd-
ist til að taka aukavinnu á sumrin,
auk þess sem oft var æft á kvöld-
in. Nú æfum við í sex tíma á dag
og tvær stundir eru ætlaðar til
heimavinnu en fyrir hverja frum-
sýningu eru 10 kvöldæfingar. Eft-
ir að Samkomuhúsið var tekið í
gegn hefur aðbúnaður leikara
batnað til muna og yfirbragð sýn-
inga er allt annað í dag og tæknin
mun fullkomnari,“ segir Þráinn.
Eitt af því sem ekki hefur
breyst er líðan Þráins fyrir leik-
sýningar. „Ég steig í fyrsta sinn á
leiksvið í mars 1956 og eflaust
hef ég verið nokkuð taugatrekkt-
ur. Enn þann dag í dag finn ég
fyrir kvíða þegar líða tekur á sýn-
ingardag en losna yfirleitt við
hann fljótlega eftir að sýning
hefst. Fyrir kemur að mér líður
illa frá upphafi til enda sýningar
en aðeins þegar sýning er illa
heppnuð.“
Árið 1994 upplifði Þráinn sína
verstu martröð á sviði. „Þá lék ég
leikriti sem hét Óvænt heimsókn
og var í góðu formi. Þegar ég
horfi í ljósin á frumsýningu greip
mig einhver hræðilegur ótti og ég
vissi ekki til hvers ég var staddur
á sviðinu eða hvað ég átti að
segja. Þetta var skelfileg reynsla
og mér leið illa alla sýninguna.
Dóttir mín, sem stödd var í saln-
um, hélt ég væri veikur og vinur
minn Arnar Jónsson kom til mín
að sýningu lokinni og sagði að nú
væri kominn tími til að ég tæki
mér frí. Svo vel vildi til að þá um
vorið var ég útnefndur bæjar-
listamaður á Akureyri og gat tek-
ið mér frí í ár og komið svo tví-
efldur til baka.“
Helstu áhugamál Þráins eru
ferðalög og veiðar á Akureyrar-
polli á litlum báti sem hann á. „Ef
ég er ekki hryggbrotinn, rifbrot-
inn eða rúmliggjandi af öðrum
ástæðum þá nota ég sumarfríið til
að ferðast með tjaldið mitt eða
róa á bátnum og veiða í soðið. Sjó-
bleikjan er besti fengurinn en
ýsan svíkur heldur engan. Þegar
maður er búinn að nota veturinn í
að troða misgóðum textum inn í
hausinn á sér þá þarf maður ekki
nema einn ljúfan sólskinsdag út á
Pollinum til að gleyma því öllu og
koma endurnærður að landi.“
kk@frettabladid.is
18 29. ágúst 2005 MÁNUDAGUR
INGRID BERGMAN (1915-1982)
lést þannan dag.
„Koss er yndisleg leið náttúrunnar til
þess að stöðva tal þegar orð verða óþörf.“
Ingrid Bergman var sænsk leikkona sem hlaut heimsfrægð fyrir
leik sinn í myndinni Casablanca þar sem hún lék á móti Hump-
hrey Bogart.
timamot@frettabladid.is
Atahualpa, síðasti frjálsi konungur
Inka í Perú, var þennan dag árið
1533 tekinn af lífi að skipun
spænska landvinningamannsins
Francisco Pizarro.
Þjóðsögur Inka ná aftur til ársins
1200 þegar fyrsti konungurinn
komst til valda. Þegar Spánverjinn
Francisco Pizarro kom til sögunn-
ar árið 1532 náði ríki Inka frá Kól-
umbíu og Ekvador til Chile,
Bólivíu og Argentínu.
Pizarro kom að Inkaþorpinu
Cajamarca árið 1532 og fann þar
fyrir Atahualpa konung sem ný-
lega hafði hrakið bróður sinn frá
völdum.
Pizarro bauð Atahualpa í veislu til
heiðurs honum. Atahualpa hafði
sér til halds og trausts 30 þúsund
manna herlið. Hann taldi því ólík-
legt að hann þyrfti að óttast
þennan hvítskeggjaða mann og
hans 180 menn. Þeg-
ar Atahualpa mætti til
veislunnar sendi Pizar-
ro prest á móti hon-
um til að fá hann til
að lúta stjórn kristinn-
ar kirkju og Spánar-
konungs. Atahualpa
neitaði og Pizarro fyrir-
skipaði um leið árás.
Konungurinn var
handsamaður enda
höfðu menn hans ekk-
ert að segja gegn vopnabúnaði
Spánverja.
Atahualpa bauð Pizarro gríðarlegt
lausnargjald. Pizarro tók boðinu
og um 24 tonn af gulli og silfri
voru borin til Spán-
verja. Pizarro gekk hins
vegar á bak orða sinna
og lét dæma Atahu-
alpa til dauða fyrir
bróðurmorð. Hann
fékk að velja milli þess
að verða brenndur á
báli eða kyrktur. Atahu-
alpa kaus síðari kost-
inn í þeirri von að
varðveita líkama sinn
fyrir smurningu.
PIZARRO HITTIR
ATAHUALPA INKA-
KONUNG
ÞETTA GERÐIST > 29. ÁGÚST 1533 MERKISATBURÐIR
1862 Akureyri fær kaupstaðar-
réttindi. Í bænum bjuggu
þá 286 manns.
1896 Kínverski rétturinn Chop
Suey er fundinn upp af
kokki sendiherra Kínverja í
Bandaríkjunum.
1965 Mannaða geimfarið Gemini
V lendir heilu og höldnu í
Atlantshafi eftir átta daga á
sporbaug um jörðu.
1971 Kirkjan á Breiðabólstað á
Skógarströnd brennur til
kaldra kola. Á sama tíma
kemur upp eldur í bíl
sóknarprestsins sem er á
leið til kirkju.
1981 Útitaflið við Lækjargötu í
Reykjavík er vígt með skák
milli Tómasar Björnssonar
og Þrastar Þórhallssonar.
2000 Fyrsta sólarhringsverslun
10 - 11 er opnuð í Lág-
múla. Það er nýjung á ís-
lenskum matvörumarkaði.
Sí›asti keisari Inka tekinn af lífi
www.steinsmidjan.is FR
ÉT
TA
B
LA
Ð
IÐ
/K
R
IS
TJ
ÁN
ÞRÁINN KARLSSON Gamli barnaskólinn á Akureyri, fæðingarstaður Þráins, og Samkomuhúsið, vinnustaður hans, í baksýn.
Í hálfa öld á leiksviði
ÞRÁINN KARLSSON LEIKARI HJÁ LEIKFÉLAGI AKUREYRAR
ANDLÁT
Steinunn Sigurðardóttir, Ránargrund 3,
Garðabæ, lést þriðjudaginn 16. ágúst.
Útför hefur farið fram í kyrrþey.
Björg Sigurjónsdóttir andaðist á elli-
heimilinu Grund fimmtudaginn 18.
ágúst. Útför hefur farið fram í kyrrþey.
Gísli Guðlaugur Gíslason andaðist á
Hrafnistu, Reykjavík, laugardaginn 20.
ágúst. Útför hefur farið fram í kyrrþey.
Ása Bjarney Ásmundsdóttir, Bjarnar-
völlum 16, Keflavík, lést miðvikudaginn
24. ágúst.
Matthildur Kristjánsdóttir, Sandholti
40, Ólafsvík, andaðist á St. Franciskus-
spítalanum í Stykkishólmi fimmtudaginn
25. ágúst.
Dagbjört Sigurðardóttir frá Stígshúsi,
Stokkseyri, lést á Landspítalanum við
Hringbraut aðfaranótt föstudagsins 26.
ágúst.
Maren Níelsdóttir Kiernan lést á dval-
arheimilinu Hrafnistu, Reykjavík, föstu-
daginn 26. ágúst.
JAR‹ARFARIR
13.00 Alda Sigurvinsdóttir, Barðastöð-
um 11, Reykjavík, verður jarð-
sungin frá Fossvogskirkju.
15.00 Björg Símonardóttir, áður til
heimilis að Víðimel 53, verður
jarðsungin frá Fossvogskirkju.
15.00 Ragnhildur Jónsdóttir, Norður-
brún 1, Reykjavík, verður jarð-
sungin frá Hafnarfjarðarkirkju.
AFMÆLI
Benóný Ægisson
leikritaskáld er 53 ára.
Herdís Hallvarðsdóttir
útgefandi hljóðbóka
er 49 ára
Sigurður Gylfi Magnússon sagnfræð-
ingur er 48 ára
Erpur Eyvindarson
tónlistarmaður
er 28 ára
Manúela Ósk Harð-
ardóttir fyrrverandi
fegurðardrottning er
22 ára
Tilkynningar um merkisatbur›i,
stórafmæli, andlát og jar›arfarir
í smáletursdálkinn hér a› ofan má
senda á netfangi›
timamot@frettabladid.is.