Tíminn - 15.09.1976, Blaðsíða 10

Tíminn - 15.09.1976, Blaðsíða 10
10. TÍMINN Miðvikudagur 15. september 1976. íþróttir ei Mæðgurnar Margarethe og Britt-Marie me6 auglýsingabækling frá ólympluleikum fatlaöra. Britt-Marie, tuttugu og eins árs gömul stúlka frá Angered, smábæ rétt utan viö Gautaborg i Sviþjóð, var ein af 1300 keppendum á Ólympiuleikum fatlaöra, er háöir voru i Toronto i Kanada i Kanada i sumar. Þar keppti hún i fjórum greinum, 100 metra bringusundi, baksundi, skriðsundi og frjálsri aðferð. Við, sem eigum að kallast heil- brigð, erum haldin þeirri firru, að iþróttir og fatlaöir fari engan veginn saman, og verðum ætið hvumsa viö, er það ber á góma. — En iþróttir eru fyrir alla, ekki bara ákveöinn hóp af fólki, — segir Britt-Marie. Það hefur hjálpað mér við aö sætta mig við fötlun mina. — Þaö var i april 1967, stuttu áður en hún varð 12 ára, að i ljós kom, að hún var haldin beinkrabba, — sams konar og Edward Kennedy yngri á við að striða, — sem olli þvi að taka varð af henni hægri fótlegginn fyrir neðan mjöðm. Það má nærri geta hvilikt áfall það er að verða fyrir sliku, en Britt-Marie lét ekki bugast, heldur tókst að yfirvinna alla örðugleika með fádæma vilja- þreki. — Missið ekki kjarkinn, þótt útlitið sýnist svart, það er um að gera að berjast og byggja upp sjálfstraust, sem ekki brestur, er á móti blæs, — er ráð, sem hún gefur þeim, sem orðið hafa fyrir þvi sama og hún, eða eiga það eftir. Britt-Marie býr með móður sinni, Margarethe Samuelsson og . yngri systur, en tveir eldri bræður hennar eru fluttir að heiman. Hún hefur að undanförnu verið i starfsþjálfun sem aðstoðarmaður á rannsóknar- stofu og lýkur henni i haust. Reyndar segir hún, að hún hefði fremur kosið að verða hjúkrunar- kona, en af þvi gat ekki orðið, þar sem hún orkar ekki að lyfta sjúk- lingunum. — Það er svo erfitt, þegar engir vöðvar eru á hægra fæti til aö spyrna á móti. — Móðir hennar man það alla ek ákveoinn eins og það hefði gerzt i gær, hvernig sjúkdóm- urinn byrjaði, og hiin segir svo frá: — Þaö var i vetrarfriinu, að stelpan fór að kvarta yfir verk i hægra fæti. Verkurinn ágerðist og versnaði, svo að ég sagði henni að fara til skólalæknisins, þegar skólinn byrjaði aftur, sem hún gerði. Þetta er bara vaxtar- verkur, maður vex svo hratt á þessum aldri, sagði læknirinn og skrifaöi upp á b-vitamin fyrir hana. Vika leið án þess að nokkur breyting yrði nema til hins verra. Mér fannst þetta ekki geta verið eðlilegt, en i þann tið vann ég á sjúkrahusi, og sneri mér þvi sjálf til læknisins. t það skiptið skrifaði hann upp á verkjatöflur. Það var auðvitað vita gagnslaust, svo ég hringdi aftur og kvað þetta ekki vera einleikið, það yrði að senda stelpuna i röntgenmyndatöku og það strax. Myndirnar voru teknar og þegar barnadeildin á Sahl- grenska sjúkrahúsinu bárust þær voru liðnar sex vikur frá þvi að Britt-Marie fór fyrst til læknisins út af verknum. Við fengum til- kynningu um, að hún yrði sam- stundis að leggjast á spitala og fara i uppskurð. Þetta var á mánudegi og daginn eftir var Britt-Marie lögð inn." Mér hafði verið sagt, að það ætti að skera mig upp, segir Britt, annað ekki. Siðdegis sama dag eftir að margs konar rannsóknir og prófanir höfðu farið fram, kom læknirinn inn og undir fjögur augu tjáði hann mér að það þyrfti að taka af henni hægri fótlegginn daginn eftir. — Ég hugsaði ekki svo mikið út i það þá, hvað það eiginlega þýddi. Verkurinn var svo hroðalegur, að ég átti mér ekki aðra ósk heitari en að hann hyrfi. — Aðgerðin heppnaðist vel og það fyrsta sem Britt-Marie fann er hún vaknaði upp af svæf- ingunni var, að' verkurinn var horfinn. Hún lá aðeins einn dag i rúminu, en fór siðan á fætur. Þótt hún hefði fótavist, fékk hún ekki að fara heim strax, en hún var ekkert hnuggin yfir þvi, þvi að reynsla hennar af sjúkrahús- vistinni var góð, allir . voru vingjarnlegir og uppörvandi segir hún. Fjölskyldan fékk leið- beiningar um hvernig hún skyldi haga sér gagnvart Britt, þegar hún kæmi heim, og var brýnt fyrir henni að íáta hana ekki finna, að hún væri neitt frá- Yfirlitssýning Halldórs Féturssonar Kjarvalsstöðum Dagana 16. til 26. september verður haldin á Kjarvalsstöðum sýning á myndlistarverkum eft- ir Halldór Pétursson, listmál- ara, en sá vlðkunni teiknari og myndlistarmaður heldur ekki oft sýningar, mun seinast hafa sýnt fyrir heilum áratug ef átt er við einkasýningar. Samt þekkjum við inyndir hans, þær ber fyrir augu I bókum, blöðum og á heimilum manna, en eink- um er Halldór þó þekktur fyrir karikutúriuyiidir sinar, er þykja oft f rábærar. Þar I taldar myndir af óskyldum uppákom- um eins og skákeinvlgjum og óperum. Sá sem þessar linur ritar átti þess þvl miður ekki kost að sjá sýningu Halldórs á Kjarvals- stöðum, vegna erinda úr bæn- um. A hinn bóginn átti ég þess kost aö sjá myndirnar, flestar að ég held, í vinnustofu lista- mannsins aö Drápuhlið 11, en þá voru þó nokkrar myndir ókómn- ar frá innrömmunarverkstæð- Byrjaði aö teikna þriggja ára. Myndlist Halldórs Pétursson- ar má skipta i fjölmarga flokka, et það kynni að skipta máli. Elztu myndirnar gerði hann fyrir nær sex áratugum, þá að- eins 3 ára að aldri og þær eru ábyggilega ekki verstu myndirnar á sýningunni. Barnamyndir eru ávallt sér á parti, þvi að þá er aö öllu jöfnu ekki búið að byrgja alla sýn með askloki þeirra er „vissu betur" hvernig myndir eiga að vera. Þar næst koma klippimyndir, gerðar I bernsku, en listamaður inn klippti þær út með skærum. Þetta eru dýramyndir og mannamyndir og minna oft á fræghellismálverk, frönsk.sem heillað hafa núlifandi kynslóðir meira en flest annað sem kemur i leitirnar ur forsögu mannsins. Þá koma bókaskreytingar, oft snilldarlega unnar. Mér finnast myndir teiknaðar með pensli, oft með bleki eða vatnslit, bezt- ar. Þá kemur urmull túss- mynda, blýantsteikninga og vatnslitamynda og væri það að æra óstöðugan að telja allt þetta upp. Að lokum koma svo málverk Halldórs Péturssonar. Mér hef- ur ekki til þessa þótt málverkið vera sterkasta hliö þessa mynd- listarmanns, og veldur þar mestu, að tjáningarform, eða tjáningaraðferö listamannsins Haildór Pétursson, lismálari er I rauninni svo fáséð i oliumál- verkum manna, sem vilja láta taka list sina alvarlega. Þessu má lýsa á annan hátt. Mynd af hestum I regni er gott dæmi um vinnubrögð málarans. Holdvotir klárar hima á ber- svæði og bíða uppstyttunnar. Halldór reynir aö gera kjör hrossanna aö myndefni, en leggur minni áherzlu á aö hestarnir seu maleriskir. viöhorf dýravinarins, fremur en myndlistarmannsins. Það sama er aö sjá í fleiri myndum, þjóðsagan, mannllfið og ef til vill það broslega vísar hinni myndlistarlegu alvöru á bug. Þetta er sumum myndun- um greinilega til tjóns, en fer þó snilldarlega saman i sumum. T.d. I „Hestar um vetur", sem er malerisk mynd, þrátt fyrir að hún lýsi bábornum kjörum úti- gangshrossa. Þá eru þarna mjög sterkar, vel byggðar landslagsmyndir, t.d. frá Skarðsheiöi, úr Hnifsdaí og ein blá mynd, sem ég man ekki lengur hvað heitir, er lik- lega úr Grundarfirði. Ef við skoðum önnur mynd- listaverk Halldórs Péturssonar frá þessu ljósi, þá greinum við ávallt bllðan, samúðarfullan undirtón, þrátt fyrir spaug hans og önnur ærsl. Við þekkjum hliöstæður þessa myndlista- manns úr stéttum skálda, Ieik- ara ( gamanleikara) og jafnvel tónlistarmanna. Kimnisagna- höfundurinn vill semja alvar- legra verk, en losnar ekki úr viðjum hlátursefna, gaman- leikarinn, vill leika dramatisk og alvarleg hlutverk, en allir skella upp úr þegar hann birtist og svo haldið sé áfram, hver kannast ekki við danska planó- leikarann og háðfuglinn Victor Borge, sem aldrei kemst eina laglinu til enda án pess að upp úr sjóöi á áheyrendabekknum. Það, sem okkur kemur þvi mest á óvart á sýningu Halldórs Péturssonar, er hvað þjóöin hef- ur I raun og veru fengið ranga mynd af listhæfileikum hans. Auðvitað þekkjum viö öll kátinumyndir hans, en hin al- varlegri verk sjást næstum þvi aldrei. Þvi er nú sérstakt tæki- færi til, þess að kynnast nýrri hlið á þessum ágæta listamanni. Barnabókin fræga. Meöal verka á sýningu Hall- dórs Péturssonar að Kjarvals- stöðum mun verða ný verk úr barnabók, sem Halldór hefur

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.