Tíminn - 04.09.1977, Blaðsíða 18

18
Sunnudagur 4. september 1977
menn og málefni
Munurinn á Berlinguer
og Kjartani Ólafssyni
Áminning
Brynjólfs
Brynjólfur Bjarnason birti ný-
lega i Þjóöviljanum afmælisgrein
um niræðan öldung, Helga Jóns-
son.sem vará sinum tima einn af
stofnendum Kommúnistaflokks-
ins. Brynjólfur getur þessm.a. aö
Helgi hafi áöur fyrr verið mikill
stuöningsmaður Þjóöviljans.
Siöan segir hann:
,,0g nú er hann (þ.e. Þjóðvilj-
inn) oröinn meiri stærö en okkur
Helga dreymdi um i fyrstu, þegar
viö vorum sem nákomnastir hon-
um. Og fleira hefur breytzt, sem
okkur óraöi ekki fyrir. Ef Helgi
hefði þá séð i draumi sumar
greinar Þjóöviljans á árinu 1977,
þá heföi hann áreiðanlega ekki
trúaö þvi aö slikt ætti fyrir honum
aö liggja. Hann var mjög virkur
félagi i þeim flokki, sem stofnaöi
Þjóöviljann, og nú er sá flokkur
sagöur hafa verið fáum harm-
dauöi i einni greininni. Nú eru
vissulega aörir timar og önnur
verkefni. En ábyrgö þeirra, sem
skrifa i Þjóðviljann, er engu
minni en fyrr. Helgi var ófeiminn
aö segja okkur til syndanna á sin-
um tima. Nú býst ég við aö hann
segi ekki margt viö ykkur Þjóö-
viljamenn. En hann hugsar
kannski meira. Og htrnn ætlast
áreiöanlega til þess, aö þeir sem
nú hafa tekiö viö Þjóöviljanum,
skrifa hann og móta stefnu hans,
geri sér ljósa grein fyrir þeirri
sögulegu ábyrgö, sem þeir hafa
tekiö á sig og þeim vanda, sem
þvi fylgir.”
Að fela
upprunann
Ljóst er af þessu, aö Brynjólfur
Bjarnason kann þvi illa, aö núv.
leiötogar Alþýöubandalagsins
skuli leggja sérstaka rækt viö aö
reyna aö fela uppruna þess, sem
var Kommúnistaflokkur Islands,
og þá róttæku stefnu, sem þá var
fylgt. En fátt einkennir nú meira
vinnubrögö leiötoga Alþýöu-
bandalagsins. Þeir leggja megin-
kapp á aö afneita bæöi byltingar-
stefnunni og þjóönýtingarstefn-
unni. 1 staö þess er reynt aö eigna
Alþýöubandalaginu svokallaöan
Evrópukommúnisma sem raunar
enginn veit hvaö er, og kannski
sizt áhangendur hans sjálfir. Að-
eins mun til ein enn meiri graut-
argerð, en það er stefnuskrá Al-
þýöubandalagsins sjálfs, en af
henni getur enginn ráðiö hvers
konar flokkur þaö er.
Tilraunir Alþýöubandalags-
manna til að fela þannig uppruna
sinn eru hins vegar næsta skiljan-
legar. Bæöi byltingarstefnan og
þjóönýtingarstefnan hafa beöiö
skipbrot, þar sem þær hafa verið
reyndar. Þess vegna vill Alþýöu-
bandalagiö ekki vera bendlaö viö
þær
Játning
Kjartans
Raunar gekk þessi feluleikur
svo langt um skeiö, aö Alþýöu-
bandalagsmenn afneituðu tengsl-
um viö hvers konar kommún-
isma. Þeir vildu ekki frekar
kannast viö Sameiningarflokk al-
þýöu — Sósialistaflokkinn en
Kommúnistaflokkinn gamla. Það
var fyrst nú i sumar, sem sú
skyndilega breyting geröist, að
Kjartan ölafsson sem er nú helzti
stjórnmálahugsuöur Alþýöu-
bandalagsins, birti itarlega grein,
Kjartan Ólafsson
þar sem þvi var yfirlýst aö Al-
þýöubandalagiö þurfi ekki aö
,,hika viö aö viöurkenna allnáinn
skyldleika viö flokka eins og t.d.
italska kommúnistaflokkinn.”
Kjartan gekk lengra en þetta.
Hann komst aö þeirri niöurstööu,
aö Evrópukommúnisminn reki
rætur sinar til tslands. 1 raun
og veru séu kommúnistaflokkar
Italiu og Frakklands ekki aö gera
annaö en aö fara i slóö Alþýöu-
bandalagsins. Kjartan telur upp
þaö sem hann kallar meginatriði
Evrópukommúnismans, og segir
siöan:
„öll þau atriöi sem hér voru
rakin eru islenzkum sósialistum
gamalkunn. Viö erum sammála
þeim öllum, og um flest þeirra
má segja aö flokkar Evrópu-
kommúnismans séu nú aö þoka
sér meö mjög eindregnum og
ákveönum hætti inn á þá braut
sem stjórnmálasamtök sósialista
á tslandi hafa áöur fetaö.”
Meö öörum oröum: Berlinguer
hinn italski er i raun engu minni
lærisveinn þeirra Brynjólfs
Bjarnasonar og Einars Olgeirs-
sonaren þeir Kjartan Ólafsson og
Svavar Gestsson. Hann hefur aö-
eins veriö seinni til og kann þaö
aö stafa af fjarlægöinni.
Hinn „allnáni
skyldleiki”
Vafalaust á Kjartan Ölafsson
eftir aö rökstyöja þessa sögu-
skoöun sina betur og verður
býsna fróölegt aö fylgjast meö
því.Fróöleguster þó sú yfirlýsing
hans, aö „allnáinn skyldleiki” sé
milli Alþýöubandalagsins og
italska kommúnistaflokksins.
Það er nú takmark Italska
kommúnistaflokksins aö komast i
stjórn meö Kristilega flokknum,
sem er ihaldsflokkur ítallu,og til
þess aö ná þvi marki, veitir hann
minnihlutastjórn Kristilega
flokksins bæöi hlutleysi og óbein-
anstuöning. Eitthvaö svipaö hlýt-
ur aðvaka fyrir Alþýöubandalag-
inu, ef skyldleikinn er eins náinn
og Kjartan vill vera láta. Kjartan
getur meö góöum rétti bent á, aö
hér er italski kommúnista-
flokkurinn aöeins aö feta i fótspor
Alþýöubandalagsins, sem þá hét
aö visu Sameiningarflokkur al-
þýöu — Sósialistaflokkurinn. Slik-
an stuöning veitti þaö minnihluta-
stjórn Sjálfstæöisflokksins 1942 og
komst svo i rikisstjórn meö hon-
um fjórum árum siðar.
Nýr felu-
leikur
Þaö er nú komið á daginn, aö
Kjartan Ólafsson hefur gerzt of
opinskár, þegar hann játaöi
skyldleika Alþýöubandalagsins
og italska kommúnistaflokksins.
Þess vegna er nú hafinn nýr felu-
leikur I Þjóðviljanum.Fyrirfáum
dögum var birt stutt forustugrein
i Timanum, sem hljóðaöi á þessa
leið:
„Þjóöviljinn segir, aö Fram-
sóknarflokkurinn sé hættur aö
vera vinstri flokkur, þvi aö hann
vinni meö Sjálfstæöisflokknum.
Jafnframt segir Þjóöviljinn, aö
Alþýöubandalagiö sé nú eini
vinstri flokkur landsins. Þá hefur
Þjóöviljinn margsinnis itrekaö aö
flest sé likt með Alþýöubandalag-
inu og ftalska kommúnistaflokkn-
um, en megintakmark hans nú er
aö komast i stjórn meö stærsta
ihaldsflokki Italiu. Vakirlika ekki
svipaö fyrir Alþýöubandalaginu?
Fróölegt væri aö fá yfirlýsingu
Kjartans Ólafssonar um þaö,
hvort Alþýöubandalagið Utiioki
samstarf við Sjálfstæöisflokk-
inn.”
Þaö heföi mátt ætla, að Kjartan
brygöist ekki illa viö þessari
fyrirspurn, enda ætti hann lika aö
eiga auövelt meö aö svara henni
eftir yfirlýsinguna um skyldleika
Alþýöubandalagsins og ítalska
kommúnistaflokksins. Sliku var.
þó ekki aö heilsa. 1 staö þess aö
svara fyrirspurn Tlmans mál-
efnalega birti hann I slðasta
sunnudagsblaöi Þjóöviljans ein-
hverja óþverralegustu forustu-
grein, sem sézt hefur i islenzku
blaöi. Meginhluti greinarinnar er
persónulegt nið um Kristin Finn-
bogason, Þórarin Þórarinsson og
Jón Sigurösson, en sneitt fram
hjá allri málefnalegri umræöu
Berlinguer
eins og kostur er. * Tilgangur
Kjartans meö þessu háttalagi er
bersýnilega sá að fela þaö hver
hinn raunverulegi tilgangur Al-
þýöubandalagsins er i þessum
efnum. Enþvi meira sem Kjartan
skrifar af slikum greinum, þvi
augljósara veröur þaö aö Alþýöu-
bandalagiö stefnir að samstarfi
viö Sjálfstæöisflokkinn eftir
næstu þingkosningar, þótt allt
kapp veröi lagt á aö fela þaö fyrir
þær. Spurningin er aöeins sú,
hvort Sjálfstæöisflokkurinn er
reiðubúinn til aö endurnýja ný-
sköpunarævintýriö.
Berlinguer
gengur hreint
til verks
Ljóst er af þessum viöbrögöum
Kjartans Ólafssonar, aö þrátt
fyrir allar yfirlýsingar hans um
skyldleika Alþýðubandalagsins
og ítalska kommúnistaflokksins,
er þó aö einu leyti munur á þeim,
en sá munur er meira persónu-
legs eölis málefnalegs. Berlingu-
er hinn ítalski telur heiðarlegast
aö ganga hreint til verks og vera
ekki meö neina feluleiki og
sýndarmennsku. Hann segir
ákveðið að hann stefni aö sam-
starfi viö ihaldsflokk Italiu.
Kjartan ólafsson og Lúövik
Jósefsson vilja hins vegar fela
þaö fram yfir kosningar að hið
sama vaki fyrir Alþýöubandalag-
inu. Þannig er nú allt starf Al-
þýöubandalagsins einn alls-
herjarfeluleikur. Þaö reynir aö
fela stefnu sina og það reynir aö
fela óskadraum sinn um samstarf
viö Sjálfstæöisflokkinn. Munurinn
á Berlinguer og Kjartani er sá, aö
Berlinguer gengur hreint til verks
en Kjartan er I felum.
Aðgerdalaus
meirihluti
Yfirlýsingar borgarstjórnar-
meirihlutans i Reykjavik um aö
nú skuli hafizt handa um endur-
reisn miðbæjarins og eflingu at-
vinnulifsins er ótviræð játning
hans sjálfs um það, aö hann hafi
um áratuga skeið haldiö aö sér
höndum varðandi mörg stærstu
hagsmunamál Reykjavikur-
borgar. Þæreru staðfesting á þvi,
sem andstæöingar meirihlutans
hafa haldiö fram um aögeröaleysi
hans og sinnuleysi á fjölmörgum
sviöum borgarmálanna. Miöbær-
inn væri ekki kominn i slika
niöurniöslu og siöustu skýrslur
borgarinnar sýna ef málum hans
heföi verið nægilega sinnt á und-
anförnum áratugum. Undirstööu-
atvinnuvegunum, sem Reykjavik
byggöi lengi velgengni og vöxt
sinn <$, feins og útgerð og fisk-
vinnslu^ieföi ekki fariö hnignandi
áratugum saman, ef hér heföi
verið dugandiog vakandi borgar-
stjórnarmeirihluti. Þó hefur ekki
vantað að borgarstjómarmeiri-
hlutinn hafi fengið um þetta
áminningar frá andstæöingum
sinum i borgarstjórn. Þær eru
orönarbýsna margartillögurnar,
sem minnihlutamenn hafa flutt i
borgarstjórninni um eflingu út-
geröar og fiskvinnslu i bænum,
um .bætta aðstöðu iönaðarins
o.s.frv.^en meirihlutinn hefur
jafnan stungiö þeim undir stól.
Þaö er lika vonlaust verk fyrir
meirihlutann aö ætla aö kenna
Byggöasjóöi um hrömun sjávar-
útvegsogfiskvinnslui Reykjavik,
þvl aö hún var löngu hafin fyrir
tiö hans.
Byggðasjóöur hefur að sönnu
stuttaö eflingu atvinnulifs úti um
land. Mestan gæfumuninn hefur
það þó gert I þessum efnum, aö
þar hafa viöast veriö vakandi og
dugandi bæjar- . og sveitar-
stjórnir, sem hafa beitt sér af
kappi fyrir eflingu atvinnulifsins.
Gömul
grýla \
Mbl. finnur að illt er aö verja
aðgeröaleysi borgarstjórnar-
memhlutans. Þvi erþaö byrjaö á
gamla grýlusöngnum um, aöekk-
ert annað en hreinn voöi blasi
framundan i Reykjavik ef Sjálf-
stæðisflokkurinn missir meiri-
hlutann. Þá taki viö vinstri stjórn
og glundroöi. Til þess aö sýna
Mbl. hversu fjarstæöur þessi
grýlusöngur þess er , þarf ekki
annaö en aö visa tilnágrannabæj-
anna. Er nokkur glundroöi rikj-
andi i Kópavogi, i Hafnarfiröi, i
Keflavik eöa á Akranesi, þótt
Sjálfstæöisflokkurinn sé ekki i
meirihluta þar? Hafa ekki
myndazt þar starfshæfir meiri-
hlutar, myndaðir á breiöum
gmndvelli? Benda mætti á fleiri
staði þessu til sönnunar. Sann-
leikurinn er sá, aö i sveitar-
stjórnarmálum ber oftast ekki
það mikið á milli flokka aö þeir
geti ekki unniö saman aö fram-
faramálum viökomandi staöar.
Samstarf þeirra á breiöum
grundvelli hefur þar oftast reynzt
æskilegasta lausnin. Og hvaö
Sjálfstæöismenn snertir ber aö
viöurkenna þaö aö þeir reynast
yfirleitt betur, þegar þeir vinna
meö öörum, en þegar þeir ráöa
einir og kyrrstööustefna þeirra
fær aö ráöa rikjum.
Reynslan frá sveitarfélögum og
bæjarfélögum viös vegar um land
er ótviræö sönnun þess, aö hér
myndi ekki skapast neinn glund-
roöi eöa vandræöi, þótt Sjálf-
stæöisflokkurinn missti meiri-
hlutann I borgarstjórninni. Þvert
ámótier meiri von þeirrar nauö-
synlegu stefnubreytingar, aö
hafizt veröi rösklega handa i at-
vinnumálum borgarinnar.
Þ.Þ.