Tíminn - 08.08.1982, Blaðsíða 4

Tíminn - 08.08.1982, Blaðsíða 4
SUNNUDAGUR 8. ÁGÚST 1982 ¦ Vestmannaeyingar þekkja sennilega allir Þorstein Víglundsson, skólastjóra, sparísjóðsstjóra, aðalhvatamann að stofhun Byggðasafns Vestmannaeyja og forstöðumann þess um árabii. Þótt ekki sé hann innfæddur Eyjamaður, bjó hann í Vestmannaeyjum á fimmta áratug. Saga byggðarinnar er honum mjðg hugfólgin. Við fengum hann í spjall um Þjóðhátíð, hvað varð til þess að hún var fyrst haldin í Vestmannaeyjum og allt annað sem henni viðkemur. „Árið 1853 skipaði danska stjórnin sýslumann í Vestmannaeyjum. Hann var Dani, scm hét Andreas Agust von Kohl. Hann var lögfræðingur sem lengi hafði starfað í danska hernum. Þegar hann kemur til Eyja og kynnist fólkinu þar, þá ofbauð honum ómenningin í þessarí litlu verstöð. Þar voru þrjár danskar verslanir með brennivínstunnur á stokkunum alla daga. Þegar lítið var að gera, stóðu menn í hópum, kjöftuðu saman allan daginn og drukku brenni- vín. Kohl fór að hugsa sitt mál. Hann vildi umfram allt bæta úr þessu menningar- ástandi. Hann greip til þess ráðs að stofna hina frægu Herfylkingu Vest- mannaeyja, sem sennilega er eini herskólinn sem starfræktur hefur verið á lslandi. Lét búa tíl byssur úr tré Það var ekki tilgangurinn að kenna mönnum að bera vopn og nota þau. Heldur vildi hann aga fólkið, sérstaklega unga menn. Hann lét þá búa til byssur úr tré. Með trébyssurnar, marseruðu ungir Eyjamenn um götur byggðalags- ins. Hann bannaði mönnum að smakka áfengi. Með þessum aðgerðum öllum saman tókst Kohl að laga menningarástandið í Vestmannaeyjum. Menn hættu að standa í búðum og drekka áfengi þegar fátt var við að vera. Unglingarnir gengu —"«——¦11 I I .Jl 1 » .-¦ •» »- . I I...I II IHMII^^——^»^J——«M—- ¦¦ I—¦« Þorsteinn Víglundsson með tilkvnningarnar um fyrstu Þjóðhátíðarnar semj haldnar voru effir aldamót Túnamyndir: GE. „Sýslumanninum of- bauð ómenningin í þessari litlu verstöð" — rætt við Þorstein Víglundsson skólastjóra um þjóðhátið í Vestmannaeyjum í Herfylkinguna og duglegir bændur voru gerðir að deildarstjórum. , Ár frá ári fór ástandið í Vestmanna- eyjum batnandi. Og nokkrum árum eftir að Kohl settist þar að, fann hann upp á því að halda síðsumarsskemmtanir í Herjólfsdal. Þar var talað fyrir minni danska konungsins og jafnvel rætt um íslenskar bókmenntir. Þannig var upp- haf samkomanna í Herjólfsdal. Þjóðhátíðin 1874 Kohl var í Eyjum í ein tólf ár en féll svo frá. Að honuni liðnum fjöruðu þessar síðsumarssamkomur smám sam- an út. Menn reyndu að halda þessu áfram, en greinilegt er að forystu vantaði." - Lagðist þá herskólinn af líka? „Nei, það gerði hann ekki. Um 1870 fékk Herfylkingin sendar einar sjötíu byssur úr vopnabúri danska konungsins. Strákarnir í Vestmannaeyjum höfðu mjög gaman af því að ganga um eins og almennilegir dátar með byssur á öxlum og þeir héldu því lengi áfram eftir að Kohl naut ekki lengur við. Svo leið að Þjóðhátíðinni 1974. Þá ' komust Vestmannaeyingar ekki til lands. Þeir sáu fram á það að taka ekki ' þátt í neinum hátíðahöldum. En nokkrir dugnaðarmenn létu ekki deigan síga. Gripu þeir til þess að reisa stalla inn í Herjólfsdal og koma þar upp veisluborð- um fyrir alla Eyjamenn." - Hefur Þjóðhátíð verið haldin árlega síðan? „Nei. Það er nefnilega útbreiddur misskilningur. Hún var ekki haldin næst ¦-KiSiíífB „Vestmannaeyingar vilja fá heilbrigða gesti á Þjóðhitíð, sem ekki koma í þeim eina tilgangi að drekka sig fulla," segir Þorstcinn Víglundsson í viðtalinu. fyrr en eftir aldamót, árið 1901. Þá datt einhverjum í hug að endurreisa þessa síðsumarsskemmtun og gera hana að stórmerkum árlegum viðburði í verbúð- arlífinu. Að hátíðahaldinu sjálfu stóð svo stúkan og ungmennafélagið og fleiri smá félög. Hreppsnefndin hafði svo frumkvæði í því að koma tilkynningu til fólksins og það vill svo til að ég hef hér eintak af þessari tilkynningu. Hún var gefin út ( fallegu handriti, sem rúmlega áttræður Eyjamaður færði mér fyrir einum fjörutíu árum. Ég skal lesa fyrir ykkur tilkynninguna: „Þjóðhátíðin verður, ef veður leyfir, haldin í Herjólfsdal föstudaginn hinn 16. þ.m. og fer að mestu leyti fram í Herjólfsdal

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.