Tíminn - 08.08.1982, Blaðsíða 9

Tíminn - 08.08.1982, Blaðsíða 9
í«f-c<yfVSi 8 SUNNUDAGUR 8. ÁGÚST 1982 menn og málefni Enn ættar Sjálf stæðisflokk- urinn að tala tungum tveim Hrærigrautur Stjórnmálayfirlýsingin, sem sam- þykkt var á landsfundi Sjálfstæðis- flokksins síðastliðið haust, er mesti hrærigrautur, sem borinn hefur verið á borð fyrir kjósendur. Bersýnilegt er, að hún er byggð á málamiðlun milli ólíkra afla og skoðana. Niðurstaðan er því sú, að menn verða engu nær um hvers konar flokkur Sjálfstæðisflokkurinn er eftir að hafa lesið stefnuyfirlýsinguna. Það er hægt að lesa út úr henni, að Sjálfstæðisflokkurinn sé hægri flokk- ur, miðjuflokkur eða vinstri flokkur, eftir því hvaða setningar menn velja úr henni. Fyrir þá, sem fylgzt hafa með stjórnmálasögu síðari áratuga, kemur þetta ekki neitt á óvart. Sjálfstæðis- flokkurinn hefur verið og er hægri flokkur, sem fyrst og fremst stendur vörð um þá, sem bezt mega sín í þjóðfélaginu. Hann vill halda í þá stjórnarhætti, sem hafa skapað þess- um aðilum sérréttindi. Þess vegna valdi Jón Þoriáksson honum rétt nafn á sínum tíma, íhaldsflokkur. Pólitískir arftakar Jóns Þorláksson- ar komu hins vegar auga á, að þetta var ekki vænlegt til fylgis. Þess vegna hefur stöðugt síðan verið leikinn eins konar grímuleikur af forkólfum Sjálf- stæðisflokksins. Hann hefur verið að setja upp ýmiss konar andlit, sem áttu að sýna að hann væri ekki íhaldsflokk- ur og auðvaldsflokkur, heldur væri stefna hans „víðsýn, frjálslynd og þjóðleg umbótastefna," eins og segir í stefnuyfirlýsingunni nú. Með þessum hætti hefur snjöllum áróðursmeisturum í Sjálfstæðisflokkn- um tekizt að halda saman ólíkum öflum og mönnum með gerólíkar skoðanir. Að því hlaut þó að koma, að fleiri og fleiri sæju í gegnum þennan blekkingavef. í tvennum síðustu þing- kosningum hafa kjósendur yfirgefið flokkinn af þessum ástæðum. Það er ofmælt hjá Gunnari Thor- oddsen, að tap Sjálfstæðisflokksins hafi verið sök Geirs Hallgrímssonar eins, heldur stafaði þetta ekki síður af því, að menn voru að uppgötva hvers konar flokkur Sjálfstæðisflokkurinn er. Leiftursóknin hjálpaði líka til þess, því að þá sýndi flokkurinn sitt rétta andlit. Breitt yfir nafn og númer Nú er reynt að fela leiftursóknina og breitt yfir nafn og númer. Það er boðið upp á eitthvað fyrir alla. Stefnuyfirlýs- inginverðurþvíóskiljanlegursamsetn- ingur, ef menn ætla að finna út hver er stefna flokksins í raun og veru. Þannig á að breiða yfir hinn stórfellda ágreining og hinar miklu mótsetningar, sem ríkja innan Sjálf- stæðisflokksins. Þannig á að fela íhaldsstefnuna og leiftursóknina. Þetta mistókst fullkomlega á lands- fundinum, þegar hann tók afstöðu til ríkisstjórnarinnar. Þá kom bezt í ljós, að flokkurinn er klofinn í íhaldsmenn og frjálslynda. Þá voru raunverulega greidd atkvæði um, hvort flokkurinn væri fylgjandi leiftursókn eða umbóta- stefnu. Eins og vænta mátti, gengu íhaldsöflin með sigur frá borði, þar sem þau ráða í flestum stofnunum flokksins. Það er þessi ályktun landsfundarins, sem sker úr um það, að Sjálfstæðis- flokkurinn er enn gamli leiftursóknar- flokkurinn. Eftir landsfundinn er forusta flokksins enn meira í höndum leiftursóknarmanna en áður. Þess ¦ JónSólnes vegna vita menn hvar þeir hafa flokkinn, þrátt fyrir orðaleik stefnu- yfirlýsingarinnar. Leiftursókn kæmi, ef forusta Sjálfstæðisflokksins fengi að ráða. Bæði með og móti ríkisstjórninni Sjálfstæðisflokknum heppnaðist það vel í sveitar- og borgarstjórnar- kosningum á síðastl. vori að leika tveimur skjöldum. Hann var í senn bæði stjórnarflokkur og stjórnarand- stöðuflokkur. Á þennan hátt náði Sjálfstæðisflokk- urinn fylgi fjölmargra stuðningsmanna ríkisstjórnarinnar, sem ekki hefðu kosið hann, ef hann hefði komið til dyranna sem hreinn stjórnarandstæð- ingaflokkur. Þvert á móti var reynt að gera eins lítið úr því og hægt var. Geir Hallgrímsson dvaldist utan- lands meðan kosningahríðin var hörð- ust, en Gunnar Thoroddsen var hampað eftir megni í fjölmiðlum flokksins, þótt það hafi breytzt eftir að búið var að nota nafn hans í kosningabaráttunni. Bersýnilegt er, að ráðamenn Sjálf- stæðisflokksins hyggjast beita svipaðri aðferð í næstu þingkosningum. Flokksforustan hyggst tefla fram mismunandi sjónarmiðum og ná þann- ig fylgi manna, sem hafa gerólíkar skoðanir. Sólnes og Pétur Gleggsta dæmið um þetta er afstaðan til vísitölukerfisins, sem öðrum málum fremur er nú mál málanna. Sunnudaginn 18. júlí birti Morgun- blaðið grein eftir Jón G. Sólnes, þar sem hann lýsir efnahagsaðgerðum, sem eru nauðsynlegar að dómi hans. í sambandi við vísitölukerfið er tillaga Jóns þessi: „Frá og með 1. september nk. verði framkvæmd vísitölu- og verðbótakerf- is afnumin með öllu." Það leið ekki nema einn dagur þangað til einn af þingmönnum Sjálfstæðisflokksins, Pétur Sigurðs- son, kom fram á ritvöllinn til að svara Jóni. Grein eftir hann birtist í Morgunblaðinu á næsta þriðjudag (20. júlí). Pétur Sigurðsson ræðir þar um verkefni næstu ríkisstjórnar og segir á þessa leið: „Henni ber í fyrsta lagi að setja nýja og rétta vísitölu, sem byggð er á nútíma neyzluvenjum og þar sem beinir og óbeinir skattar eru teknir inn sem hluti framfærslukostnaðar. Boðorð númer eitt á að vera skilyrðislaust bann við fölsun hennar." Þannig vill Pétur að verðbætur verði greiddar til fulls samkvæmt vísitölu, sem verði enn víðtækari en núverandi vísitala. Hún á m.a. að ná til beinna skatta. Pétur vill heldur ekki áfellast svo mjög núgildandi vísitölukerfi, heldur spyr líkt og Snorri goði á Þingvöllum forðum: „Ef stórgallað vísitölukerfi hér á landi er einhliða skaðvaldur okkar efnahagslífi og ástæða óðaverðbólgu, hvað er það sem veldur ógnvekjandi verðbólgu hjá þessum sömu nágranna- þjóðum, fjöldaatvinnuleysi og gífur- legum efnahagsvanda?" Pétur Sigurðsson er síður en svo einn Sjálfstæðisflokksmanna um það að vilja fá víðtækara og fljótvirkara vísitölukerfi. 21. júlí tekur Morgunblaðið undir skoðanir hans í forustugrein. Þriðja útgáfan Hér eru komnar fram tvær ólíkar hugmyndir hjá forustumönnum Sjálf- stæðisflokksins um afstöðuna til vísi- tölukerfisins. En þriðju afstöðuna er einnig að finna og það í sjálfri leiftursókninni, sem birtist í Morgun- blaðinu 9. nóvember 1979 sem stefnuskrá Sjálfstæðisflokksins fyrir þingkosningarnar. Þar segir á þessa leið: „Núgildandi lagaákvæði um vísitölu- bindingu launa hafa leitt til óviðunandi víxlhækkana kaupgjalds og verðlags. Rétt er því að fella þessi lagaákvæði úr gildi og opna þannig leið til frjálsra samninga um launakerfið, er leiði síður til víxlhækkana." Hér er túlkað sjónarmið Sólness, en ¦ Pétur Sigurðsson) Morgunblaðið styður nú sjónarmið Péturs. Hver verður svo stefna Sjálfstæðis- flokksins í næstu þingkosningum? Ætli hún verði ekki sú, að hann verði bæði með og móti vísitölukerfinu eins og hann var bæði með og móti ríkisstjórn- inni í bæjarstjórnakosningunum? Aföllin Það erstaðreynd, sem þjóðin verður að gera sér ljósa, að þjóðarbúið hefur orðið fyrir snöggum og miklum ' áföilum á þessu ári. Staðan í þjóðarbú- skapnum er því allt önnur og verri en hún var um áramótin síðustu. Þá var spáð 1% aukningu á þjóðartekjum á árinu. Nú er því spáð, að þær rýrni um 6%. Það er nú fyrirsjáanlegt, að loðnu- afli verður enginn á árinu. Stórfelldur aflabrestur hefur orðið á þorskveiðum og mun ekki fást bætt úr því á þessu ári. Verðlag hefur lækkað á ýmsum sjávarafurðum erlendis, t.d. mjöli og lýsi. Enn er ekki vitað hvaða verð fæst fyrir skreiðina, ef hún selst, en óvenjulega mikið hefur verið framleitt af henni á þessu ári. Samdráttur hefur orðið í sölu á frystum fiski á Bandaríkjamarkaði og útlit allt annað en' gott, sökum mikils innflutnings og undirboða á fiski frá Kanada. Landbúnaðurinn hefur engu minni raunasögu að segja en sjávarútvegur- inn. Norski markaðurinn fyrir kinda- kjöt hefur lokazt að mestu. Fyrir- sjáanlegt er að fækka verður sauðfé í verulegum mæli. Iðnaðurinn hefur ekki sloppið, heldur býr við óhagstæða verðlagsþró- un og harðnandi samkeppni við erlenda aðila, einnig á heimamarkaði. Sjálf stóriðjan, sem margir hafa trúað á að stæði af sér öll hret, býr við sívaxandi rekstrarhalía. Þórarinn Þórarinsson, ritstjóri, skrifar Falstrúin á verðbólguna Það er ljóst af því, sem rakið er hér á undan, að óhjákvæmilegt er vegna þessara óvæntu og óviðráðanlegu áfalla, sem komið hafa til sögu, aðgera verður róttækar ráðstafanir, sem hljóta að hafa kjaraskerðingu í för með sér. Að öðrum kosti rekur atvinnuvegina upp á sker og stórfellt atvinnuleysi heldur innreið sína. Enginn mun óska eftir slíku, en annað er, hvort menn hafa kjark og vilja til að afstýra því. Það er að sjálfsögðu hægt að fresta hruninu til bráðabrigða, t.d. með gengislækkun, sem engar aðrar ráð- stafanir fylgja. Eftir stuttan tíma myndi slík aðgerð gera aðeins illt verra og atvinnuvegirnir verða staddir í enn meiri vandræðum. Verðbólgan hefði enn magnazt og verða komin í ein 80-100%. Vextirnir myndu fylgja á eftir. Hver trúir því, að hægt yrði að reka atvinnuvegina, þegar svo væri komið? Mesti þrándurinn í vegi raunhæfra aðgerða er nú sem fyrr falstrúin á það, að láglaunafólk tapi ekki á verðbólg- unni og því skipti engu máli fyrir það, þótt verðbólgan fari í 80-100%, ef verðbæt'tr séu greiddar á laun sam- kvæmt núgildandi vísitölukerfi. Mörgum sinnum er þó búið að færa rök að því, að verðbætur samkvæmt framfærsluvísitölu bæta ekki lág- launafólki tapið, sem hlýzt af verð- bólgunni. Því meiri , sem verðbólgan verður, því meira verður tap láglauna- fólks. Ráðstafanir, sem draga úr verð- bólguhraðanum, draga úr tapinu, sem verðbólgan veldur láglaunafólki, og tryggir jafnhliða atvinnuöryggið. Þetta sannaðist greinilega á síðast- liðnu ári, þegar gripið var til nokkurrar niðurtalningar í ársbyrjun. Það sýndi sig þá, að þessar ráðstafanir frekar juku kaupmáttinn hjá láglaunafólki en hið gagnstæða. Jafnframt styrktu þær atvinnufyrirtækin og treystu þannig atvinnuöryggið. Það má vel vera, að þeim stjórn- málaöflum veiti nú betur, sem telja fólki trú um, að það græði á almennum grunnkaupshækkunum, þegar ekkert er til fyrir þeim, og að vaxandi verðbólga sé eiginlega fundið fé fyrir láglaunafólk. Þessi stjórnmálaöfl taka þá á sig ábyrgð þess, sem af því leiðir, en ekki þeir, sem vöruðu við hættunni og reyndu að afstýra henni.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.