Morgunblaðið - 28.10.2006, Blaðsíða 2

2 LAUGARDAGUR 28. OKTÓBER 2006 MORGUNBLAÐIÐ
FRÉTTIR
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík. Sími 5691100 Fréttir frett@mbl.is Fréttastjórar Ágúst Ingi Jónsson, aðstoðarfréttaritstjóri, aij@mbl.is Sigtryggur Sigtryggsson, aðstoðarfréttaritstjóri, sisi@mbl.is Viðskiptablað vidsk@mbl.is Umsjón Björn Jóhann Björns-
son, bjb@mbl.is Daglegt líf Guðbjörg Guðmundsdóttir, gudbjorg@mbl.is Menning menning@mbl.is Fríða Björk Ingvarsdóttir, ritstjórnarfulltrúi, fbi@mbl.is Umræðan | Bréf til blaðsins Guðlaug Sigurðardóttir, ritstjórnarfulltrúi, gudlaug@mbl.is Sveinn Guðjónsson,
svg@mbl.is Minningar minning@mbl.is Hilmar P. Þormóðsson, Stefán Ólafsson Dagbók| Kirkjustarf Ellý H. Gunnarsdóttir, elly@mbl.is Íþróttir sport@mbl.is Sigmundur Ó. Steinarsson, fréttastjóri, sos@mbl.is Útvarp | Sjónvarp Hulda Kristinsdóttir, dagskra@mbl.is mbl.is
netfrett@mbl.is Guðmundur Sv. Hermannsson fréttastjóri gummi@mbl.is
Morgunblaðið í dag
Laugardagur 28. 10. 2006
81. árg.
lesbók
MÚRAR BÓKAÞJÓÐAR
MARKAÐUR MEÐ ERLENDAR BÆKUR VINNUR GEGN
NEYTENDUM, BÓKASÖLUM OG BÓKSÖLUM >> 8-10
Fullkomin plata um ófullkomið fólk» 13
MEISTARAVERK!
Antony Beevor lýsir
hér af nærfærni og list
gangi innrásarinnar í
Þýskaland úr austri og
þeim mannlegu örlögum
og hörmungum sem hún
hafði í för með sér.
FALL BERLÍNAR
1945 - bók sem
þú verður að lesa! Skráning á spara.is & s: 587-2580
Úr mínus í Plús
Á námskeiðinu lærir þú að:
•greiða niður skuldir á skömmum tíma
•hafa gaman af því að eyða peningum
•spara og byggja upp sjóði og eignir
Takmarkað sætaframboð
Verð: 9.000-
Þú átt nóg af peningum og Ingólfur H.


 
   
 
Námskeið fyrir þá sem vilja
gera meira úr peningunum
Næstu námske
ið
7. & 14. nóvember
Sextíu ár eru liðin síðan fyrsta bók
Elíasar Marar kom út, skáldsagan
Eftir stuttan leik. Bókin þótti marka
ákveðin tímamót í íslenskum bók-
menntum, enda ein af fyrstu al-
reykvísku skáldsögunum sem skrif-
aðar voru og fyrsta nútímasaga
lýðveldisins.
Bókin fjallar um leiða og tómleika
í Reykjavík aðeins einu ári eftir að
þjóðin sameinaðist á heilagri stund á
Þingvöllum til að stofna sjálfstætt
lýðveldi.
Í Grein eftir Hjálmar Sveinsson í
Lesbók í dag segir að næstu skáld-
sögur Elíasar Marar, sem allar eru
Reykjavíkursögur og fjalla allar um
ístöðulítið ungt fólk sem einhverra
hluta vegna finnur ekki taktinn í lýð-
veldinu nýja, hafi ekki síður vakið at-
hygli. Þannig vitnar Elías Mar sjálf-
ur í bréf sem hann fékk frá Jóni úr
Vör um fund í Unuhúsi þar sem
Halldór Laxness segist hafa verið að
skrifa skáldsögu sem gæti verið eftir
Elías Mar. Um var að ræða sam-
tímasögu úr Reykjavík, Atómstöð-
ina, sem Halldór skrifaði 1947.
Elías Mar hætti að skrifa skáld-
sögur eftir að Sóleyjarsaga kom út í
tveimur bindum 1954 og 1959. Þá
var hann 35 ára gamall og álitinn
einn efnilegasti rithöfundur þjóð-
arinnar. Síðan hafa komið út eftir
hann ljóð og smásögur. Í grein
Hjálmars er hugsanlega að finna
ástæðuna fyrir því að Elías Mar gaf
ekki út fleiri skáldsögur.»4
Morgunblaðið/Kristinn Ingvarsson
60 ára útgáfuafmæli
Eftir Eirík Örn Norðdahl
kolbrunarskald@hotmail.com
Þú kaupir þér ekki nagla
til að krossfesta sálir –
þú þarft einúngis
að hnykkja rétt á orðunum.
Ég hafði ekki haldið niðri matarbita í tæpan sólarhring
þegar ég fékk smáskilaboð frá móður minni. Síminn pípti:
„Líttu í Lesbók Mbl!“ Ég tíndi til einhverjar nálægar
spjarir og staulaðist fram í gegnum leifar tveggja daga
gamals matarboðs, niður brakandi tréstiga Öldunnar á
eigin brakandi mjöðmum. Morgunblaðið var komið.
„Ég hef ekki heyrt öðru fleygt en Eiríkur Örn Norð-
dahl sé skýrleiksmaður.“ Ekki get ég sagt grein Þor-
steins frá Hamri hafa byrjað illa, fyrir mig. Ég las mig í
gegnum pistilinn í sótthitakasti og gat einhvern veginn
ekki betur séð en ég hefði, kannski í öðru eins óráði, kall-
að Þorstein frá Hamri „rumpulýð sem aldrei nennir
neinu nema láta kjálkamótorana ganga linnulaust“, að
hann væri haldinn þeim tendens að stunda „einhvers
konar sjálfsfróun sem [á] fyrst og síðast að eiga sér stað
tignarlaust hangandi í sturtuhengjum“ og að hann hafi
árum saman litið svo á að list hans sé fyrir hina fáu, eigi
að vera fjarlæg og hana eigi ekki að vera hægt að nálg-
ast“.
Í veikindum mínum næsta sólarhringinn starði ég út í
þennan dauða sem tveggja daga rúmlega veitir lifandi
mönnum og velti því fyrir mér þessari ægilegu spurn-
ingu: Hvernig svarar maður Þorsteini frá Hamri? Og
fylltist satt best að segja nokkru vonleysi gagnvart verk-
efninu.
Hafandi löngum lagt stund á bægslagang veit ég orðið
vel hversu líklegt er að einhver taki honum illa, og enn
fremur hef ég lært að það er engu ólíklegra að menn taki
honum illa að ósekju. Bægslagangur hefur veraldlega
ókosti, en ljóðræna kosti.
Hvað ég var nákvæmlega að hugsa meðan á þessu við-
tali stóð man ég varla, ég á ekki lengur heildarhugs-
anirnar heldur bara svörin, eins og aðrir lesendur, sem
veitt voru við einhverjar tilteknar aðstæður á tilteknum
tíma. Ég er ekki ósammála sjálfum mér í neinu af því sem
ég segi, en ég inniheld mergðir eins og Whitman og aðrir
menn, og er þó einungis fær um að finnast eitt í einu. Ég
tel enn að Íslendingar séu meira gefnir fyrir að tala en að
framkvæma, ég tel enn að íslensk ljóðskáld séu feimin, og
á stundum hrokafull, í list sinni og ég tel enn að ljóða-
bækur stóru forlaganna séu of dýrar. Á meðan ég hef
ekki efni á þeim eru þær of dýrar.
Löngu eftir að pestin var runnin út í veður og
Hvernig svarar maður
Þorsteini frá Hamri?
Morgunblaðið/Svavar
Eiríkur Örn Norðdahl
– eða vandinn að hafa ekki efni á Meira en mynd og grunur
»3
Yf ir l i t

 

 

 


 
 



  

 

  

 


 


 !

"
# 
$
% 





 & 

 
 

'() *

 +,,,





 






 



  
 Í dag
Sigmund 8 Umræðan 40/49
Staksteinar 8 Minningar 50/56
Ljósvakamiðlar 8 Kirkjustarf 56/57
Úr verinu 14 Skák 59
Viðskipti 18 Brids 61
Erlent 20/22 Menning 62/67
Menning 26 Leikhús 66
Akureyri 28 Myndasögur 68
Árborg 28 Bíó 70/73
Suðurnes 29 Staður og stund 70
Landið 29 Víkverji 72
Daglegt líf 30/37 Velvakandi 72
Forystugrein 38 Veður 74
* * *
Innlent

Eigendur Iceland Express, Fons
eignarhaldsfélag, stefna að stór-
auknum umsvifum í farþegaflugi,
einkum milli Skandinavíu, Íslands
og Norður-Ameríku. Gert er ráð fyr-
ir því að þeir bjóði upp á lággjalda-
flug í samkeppni við stærri flugfélög
á borð við Icelandair og SAS. Fons
kaupir meirihluta hlutabréfa í
breska flugfélaginu Astraeus. »1

Landssamband smábátaeigenda
hefur fengið umboð aðalfundar til að
leita eftir samningum um kaup og
kjör á smábátum fyrir hönd fé-
lagsmanna sinna. Samingarnir yrðu
lagðir fyrir aðildarfélög til af-
greiðslu. Engir kjarasamningar hafa
verið í gildi á smábátunum. »76

Ragnar Arnalds, fyrrverandi al-
þingismaður og ráðherra, hefur
fengið afhent gögn um hleranir á
símum hans á árunum 1963 og 1968.
Ragnar segir skýringar Þjóð-
skjalasafnsins á því að það hefur
fjarlægt númer annarra en hans af
afritunum, sem hann fékk, vera „lé-
legan brandara“. Safnið hafi tekið að
sér ritskoðun. »4
Erlent

Franska lögreglan sendi 4.000
manna liðsauka í úthverfi Parísar í
gærkvöldi til að koma í veg fyrir
óeirðir í tengslum við athafnir í til-
efni af því að ár er liðið frá margra
vikna óeirðum í hverfunum. Tals-
verð spenna hefur verið í hverfum
innflytjenda í París síðustu daga og
kveikt var í tveimur strætisvögnum í
gærkvöldi. »20

Þúsundir hermanna frá Eþíópíu
og Erítreu eru nú í Sómalíu og eyk-
ur það líkurnar á styrjöld í þessum
heimshluta, að því er fram kemur í
skýrslu Sameinuðu þjóðanna. »1

Fóstureyðingar hafa verið bann-
aðar í Mið-Ameríkuríkinu Ník-
aragva og skiptir þá engu þótt við-
komandi konu hafi verið nauðgað
eða líf hennar teljist í hættu. »22
PRÓFKJÖRI sjálfstæðismanna í Reykjavík lýkur
klukkan 18 í kvöld og fljótlega eftir það er von á fyrstu
tölum. Hægt verður að fylgjast með úrslitunum á
Fréttavef Morgunblaðsins, www.mbl.is.
Í gær var eingöngu kosið í Valhöll og þegar kjörstað
var lokað klukkan 21 í gærkvöldi höfðu 2.054 greitt þar
atkvæði. Að auki höfðu 680 greitt atkvæði utan kjör-
fundar og samtals voru því 2.734 atkvæði komin í hús.
Á kjörskrá eru um 21.200 manns. Í síðasta prófkjöri
Sjálfstæðisflokksins, fyrir borgarstjórnarkosningarnar
í vor, tóku 12.453 þátt og var það stærsta prófkjörið til
þessa. Búast má við miklum straumi á kjörstaði í dag en
kosið er á sjö stöðum og í átta kjörhverfum. Kjörstaðir
eru opnir frá klukkan 10–18. Upplýsingar um kjörstaði
má finna á heimasíðu Sjálfstæðisflokksins, www.xd.is.
Prófkjör Samfylkingarinnar í NV-kjördæmi
Prófkjör Samfylkingarinnar í Norðvesturkjördæmi
stendur yfir í dag og á morgun. Kosið er í 16 kjör-
deildum og verða þær opnar frá klukkan 12–18 í dag og
frá 10–12 á morgun, sunnudag. Upplýsingar um kjör-
staði má nálgast á heimasíðu flokksins, www.xs.is.
Morgunblaðið/Ómar
Fyrstu tölur birtar klukkan 18
HÉRAÐSDÓMUR Reykjavíkur
hefur sýknað íslenska ríkið af kröf-
um Öryrkjabandalags Íslands um að
viðurkennt yrði með dómi að sam-
komulag ÖBÍ og heilbrigðisráðherra
frá 25. mars 2003 væri bindandi með
þeim hætti sem ÖBÍ hélt fram.
Aðalkröfu ÖBÍ í málinu var vísað
frá dómi 10. maí sl. en að þessu sinni
var dæmt um varakröfu.
Í niðurstöðu dómsins segir að ÖBÍ
hafi vitað að þær breytingar sem
samkomulag aðila fjallaði um köll-
uðu á lagabreytingu. Jafnframt hafi
ÖBÍ vitað að ráðherra hefði ekki
vald til að ákveða hækkun bóta eða
til að stofna nýjan bótaflokk til
greiðslu úr ríkissjóði. Því gæti ÖBÍ
ekki byggt á því að ríkissjóður væri
skuldbundinn til að greiða bætur í
samræmi við kröfugerð hans í sam-
ræmi við almennar reglur um skuld-
bindingargildi loforða.
ÖBÍ hafi því mátt vera ljóst að yf-
irlýsingar ráðherra, hvort sem í
þeim fælist loforð, fyrirheit eða ann-
að, gæti ekki skuldbundið ríkissjóð
nema um væri að ræða ráðstöfun
sem ráðherrann hefði vald til að
framkvæma. Af sömu ástæðu gætu
yfirlýsingar ráðherra eða fréttir af
þeim ekki orðið grundvöllur rétt-
mætra væntinga þannig að þær
hefðu réttaráhrif. Þau dómafordæmi
sem ÖBÍ vísi til í málflutningi sínum
varði öll þá aðstöðu að lögum sé
breytt eftir að aðili stofnar til fjár-
skuldbindinga, þannig að forsendur
fyrir þeim bresta.
Ráðherrar gefa oft fyrirheit
Dómurinn segir að ráðherrar og
ríkisstjórn hafi oft gefið fyrirheit um
tilteknar lagabreytingar, oftast til að
stuðla að gerð kjarasamninga. Iðu-
lega hafi frumvörp verið samþykkt á
Alþingi fljótlega eftir að slík fyrir-
heit hafi verið gefin. Aldrei hefði
reynt á það fyrir dómi fyrr hvort slík
fyrirheit væru skuldbindandi.
Jón Finnbjörnsson héraðsdómari
dæmdi. Sigríður Rut Júlíusdóttir
hdl. flutti málið fyrir ÖBÍ og Einar
K. Hallvarðsson hrl. fyrir ríkið.
Samkomulag við ráð-
herra ekki talið bindandi
Í HNOTSKURN
» Lögmaður ÖBÍ, SigríðurRut Júlíusdóttir, segir
mögulega áfrýjun dóms hér-
aðsdóms verða rædda í næstu
viku með fulltrúum ÖBÍ. Að
dóminum verði áfrýjað er lík-
legra en hitt telur hún.
» Í fjárlagafrumvarpi semlagt var fram haustið 2003
var gert ráð fyrir 1 milljarði
króna til viðbótarlífeyris ör-
yrkja.
» ÖBÍ taldi kostnaðinn viðsamkomulagið hafa verið
um 1,4 milljarða króna.
Þorsteinn Ó. Thor-
arensen, bókaútgef-
andi og þýðandi, lést
á heimili sínu hinn
26. október síðastlið-
inn, áttræður að
aldri. Hann fæddist
að Móeiðarhvoli í
Rangárvallasýslu, 26.
ágúst 1926. Hann var
sonur hjónanna Ósk-
ars Thorarensen
bónda og síðar for-
stjóra BSR í Reykja-
vík og konu hans,
Ingunnar Eggerts-
dóttur Thorarensen.
Þorsteinn ólst upp
í Reykjavík, varð stúdent frá MR
1946 og lauk lagaprófi frá Háskóla
Íslands 1952. Hann starfaði sem
blaðamaður á Morgunblaðinu á ár-
unum 1947 til 1961 og
var fréttastjóri á dag-
blaðinu Vísi frá 1961
til 1966. Hann var
fréttaritari Reuters
fréttastofunnar 1951–
1986 og kom sjónar-
miðum Íslendinga á
framfæri á alþjóða-
vettvangi í þorska-
stríðunum. Árið 1966
stofnaði hann Fjölva-
útgáfuna og sá um út-
gáfu á, frumsamdi og
þýddi um 500 bækur.
Eftirlifandi eiginkona
Þorsteins er Sigur-
laug Bjarnadóttir frá
Vigur, fyrrverandi alþingismaður
og menntaskólakennari. Börn
þeirra eru þrjú: Ingunn, Björn og
Björg.
Andlát
Þorsteinn Thorarensen
STARFSMAÐUR Sláturfélags
Suðurlands á Selfossi slasaðist í
vinnuslysi þegar hann fékk yfir sig
500 kílóa hlass um kl. 23.30 á
fimmtudagskvöld. Að sögn lögregl-
unnar á Selfossi var verið að flytja
frosið lambakjöt á pallettu með
gaffallyftara þegar slysið átti sér
stað. Plastkassi sem lambakjötið
var í mun hafa rifnað þeim afleið-
ingum að innihald hans steyptist
ofan á starfsmanninn sem missti
meðvitund. Hann komst þó síðar
aftur til sjálfs sín en hafði hlotið
höfuðmeiðsl m.a. Hann var fluttur
með sjúkrabifreið á slysadeild
Landspítala – háskólasjúkrahúss í
Fossvogi en samkvæmt upplýsing-
um frá spítalanum í gær var ekki
þörf á innlögn á gjörgæsludeild.
Tildrög vinnuslyssins eru til
rannsóknar hjá lögreglunni á Sel-
fossi.
Fékk 500 kg
hlass á sig