Sjómannablaðið Víkingur - 01.02.1956, Blaðsíða 11

Nautilus
Án tillits til þéss, að fyrsta skipið, sem knúið er
kjarnorku, er hernaðartæki, markar það merk tíma-
mót í sögu siglinganna, því að sjálfsögðu verður þetta
afl fyrr eða síðar að mestu notað til friðsamlegra og
eðlilegra nota, eða til að knýja áfram allskonai' farar-
tæki, ekki sízt á sjónum.
Snemma morguns dag einn í janúarmánuÖi
s.l. stóð skipstjórinn Eugene P. Wilkinson á
stjórnpalli hins nýja og óvenjulega skips, til-
búinn til að láta úr höfn í reynsluferð skips,
sem kostað hafði um 55 milljónir dala eða
tæpan 1 milljarð ísl. króna.
Eftirfarandi kafli er hinn fyrri af tveimur,
er birtist í blaðinu um fyrstu reynsluferð þessa
nýstárlega skips.
Loksins hefur tekizt að nota ,,heita“ kjarn-
orku til að knýja áfram farartæki. f kafbátn-
um ,,Nautilus“ framleiðir „beizluð kjarnorku-
sprengja“ aflið. Skipstjórinn lýsir hinum eftir-
væntingarfullu fyrstu tímum reynslufararinn-
ar, og hvernig brugðist var við, er ýmsir
ófyrirsjáanlegir gallar komu fram.
Við stóðum í brúnni á ,,Nautilus“ kaldan
janúarmorgun. „Þrjátíu sekúndur“, sagði
varðstjórinn. Eftir hálfa mínútu mundi ég
gefa skipunina um að færa fyrsta kjarnorku-
knúna kafbát heimsins úr stað.
Af festartaugum þeim, sem bundu skipið
við bryggjuna, var aðeins ein óleyst að fram-
an. Augu hins gervalla heims beindust að okk-
ur þennan 17. dag janúarmánaðar, því gert
var ráð fyrir, að þessi fyrsta reynsluferð
,,Nautilus“ myndi marka fyrsta sporið í notk-
un kjarnorku til vélanotkunar. Burtfarartím-
inn hafði verið ákveðinn kl. 11.00. „Almátt-
ugur“, hugsaði ég, „vonandi gengur allt vel“.
„20 sekúndur!“ tilkynnti varðstjórinn. Við
hlið mér á stjórnpallinum stóð undirflotafor-
ingi H. H. Rickover, í bandaríska sjóhernum,
maðurinn, sem bar ábyrgðina á þessu 55
milljóna tæki, hinu tæknilegu viðundri, er
bar nafnið „Nautilus". „Tíu sekúndur!" sagði
varðstjórinn Lyle B. Rayl. Sem unglingur
hafði Rayl siglt á orustuskipinu „California",
en Japanir kveiktu í því og sökktu við Pearl
Harbour 7. des. 1941. Það gat því talizt tákn-
rænt, að hann skyldi standa á stjórnpalli
„Nautilus“ þennan sögufræga mánudags^
morgun.
„Níu, átta, sjö, sex, fimm, fjórar, þrjár*
tvær, ein sekúnda — núll“, sagði Rayl. Klukk-
an var 11.00.
„Losið landfesti nr. 1“, sagði ég. „Stýri
miðskipa, vélar aftur á Blásið var stutt
hljóð í flautuna.
Fram á þilfarinu stóð sjóliðsforinginn
Kenneth M. Carr, er bar meðal annars ábyrgð
á akkerum og festum. Hann var við öllu bú-
inn, og hafði mann með reidda exi til taks til
þess að höggva á festina, ef nauðsyn krefði,
en festin var losuð á eðlilegan hátt.
Tveimur þilförum neðar í bátnum var „rór-
maðurinn“ og varðstjórinn og snéru hjólinu,
er stjórnaði hinni rafmagnsolíudrifnu stýringu
skipsins, eftir skipunum ofan frá. „Það er
hægt að stýra bátnum með litla fingrinum",
segir - „rórmaðurinn“.
Fyrirskipanir um vélstjórn skipsins fá vél-
stjórarnir á þrennan hátt samtímis. í fyrsta
lagi um hátalarakerfi beint frá stjórnpalli, í
öðru lagi um síma og í þriðja lagi um venju-
legan vélsíma frá varðstjóranum í stýrisrúmi,
eftir tilkynningu um hátalarakerfið frá stjórn-
pallinum. í vélarrúmi var opnað fyrir gufu-
ventla og gufan fer u.n „hraðaniðurfærslu-
gear“, er hreyfir hinar tvær skrúfur skipsins.
Gufan myndast af hita frá úraníumatómum
í kafbátnum, — aflgjafa, sem ekki þarf end-
urnýjunar við, þótt „Nautilus“ fari nokkrum
sinnum í kringum hnöttinn. Þar, sem ég stóð
á stjórnpalli, fann ég titringinn, er aflið
hreyfði báðar skrúfurnar, og hinn 300 feta
langi grái skipsskrokkur seig hægt aftur á frá
bryggjuveggnum, þar sem skipið hafði verið
bundið meðan á fullnaðarsmíði þess stóð.
Þegar skipið hljóp af stokkunum 21. janúar
1954 hafði forsetafrú Mamie Eisenhower gef-
ið því nafn. Ég minntist orða Trumans þáver-
andi forseta, er hann lagði kjölinn að bátnum
14. júní 1952: „Dagurinn, er skrúfur þessa
skips fyrst taka að snúast í sjó til að knýja
það áfram, verður hinn mikilsverðasti í sögu
V í K 1 N G U R
n