Sjómannablaðið Víkingur - 01.02.1956, Blaðsíða 16

Kaprasíus Jónsson.
Kaprasíus hét maður, Jónsson, eyfirzkur að ætt, og
mun hann hafa lifað fram yfir miðja 19. öld. Hann var
lengi víðsvegar um Skagafjörð og kallaður kvensamur
mjög og illmenni. Kaprasíus var grunaður um að hafa
orðið unglingspilti að bana í Sléttuhlíð. Þeir voru þar
báðir við slátt tveir einir eina nótt, sinn á hvorum bæ,
og skammt á milli, en skömmu áður höfðu þeir verið
saman á sjó og hafði þeim þá borið á milli. Morguninn
eftir fannst pilturinn hengdur í útihúsi, en hattur hans
stóð á hlandkollu á felhellunni.
Nokkru eftir þetta var Kaprasíus á verferð suður
með fleiri mönnum, og svaf einn þeirra hjá honum á
bæ einum. Sá hafði á sér talsvert af peningum. Um
nóttina dreymdi hann, að unglingspiltur kom til hans
og mælti: „Varaðu þig í guðs nafni á honum Kaprasí-
usi. Líttu á hvernig hann fór með mig“. Því næst fletti
maður þessi frá sér fötunum og sýndi vermanninum
sting mikinn undir annarri hendi, og stóð þar úr blóð-
bogi. Maðurinn vaknaði við draum þennan og gat ekki
sofnað aftur um nóttina vegna hræðslu.
Húnvetningasaga Gísla Konráðssonar.
Hestaraun.
Hestaraun heitir í Þorvaldsdal, sem liggur milli
Hörgárdals og Árskógsstrandar. Þar er stórgrýtt mjög
og allmikið um sig. Á 17. öld bjuggu þau Jón Eggerts-
son frá Ökrum og Sigríður Magnúsdóttir stórráða um
hríð á Auðbrekku í Möðruvallasókn og áttu jörðina.
1874 og næstu ár voru fornar vindskeiðar á Auðbrekku-
þili, og var tegld karlmannsmynd á aðra, en kvenmanns-
mynd á hina. Sagt var, að myndir þessar væru af Jóni
og Sigríði. Þær eru nú liðnar undir lok fyrir nokkrum
árum. f tíð þeirra hjóna lá Þorvaldsdalur undir Auð-
brekku og lengi síðan, en nú hafa Arnarneshreppsbúar
keypt jörðina fyrir nokkrum árum til afréttarlands.
Þau Sigríður og Jón áttu 30 tryppi, og gengu þau á
dalnum. Karl einn margfróður bjó á koti í grennd við
Auðbrekku. Hann átti eitt tryppi og bað Sigi'íði um
hagagöngu fyrir það sumarlangt í dalnum, en hún neit-
aði honum með frekju mikilli. Varð karl þá reiður,
gekk upp á dalbrúnina og spyrnti í fjallið, en svo brá
við, að hraunið féll, og urðu öll tryppi Jóns og Sigríðar
undir því. Þar heitir síðan Hestaraun. 1898 fann ég
(Ól. D.) þar talsvert af ákaflega gömlum hestabeinum.
ísl. Þjóðsögur Ól. D.
Tófudrápið.
Þegar ég var á Felli hjá séra Bjarna mínum (dó
1842), var mjög mikill dýrbítur í Hrolleifshöfða. Tóf-
urnar voru þá miklu stærri og ólmari en nú og mjög
illt að vinna þær. Einu sinni um vorið, þegar við vor-
um á stekknum, kom smalamaður og sagðist hafa fund-
ið greni í Votabergi. Ég brá við þegar í stað og hljóp
heim að Felli til að sækja byssuna mína, en þegar ég
kom heim mundi ég eftir því, að byssan var í aðgerð.
Mér varð nú ráðafátt, en samt mundi ég eftir því, að
kirkjan átti æfagamlan byssuræfil, sem konungur hafði
eitt sinn sent henni fyrir lifandi löngu sinni. Byssan
hafði ekki verið notuð langalengi og var orðin kolryðg-
uð bæði utan og innan. Ég reif af henni mesta ryðið,
A FRÍVA
hlóð hana og hljóp af stað. Prestur vildi láta mig hafa
með mér nesti, en ég neitaði því. Þegar ég kom ofan
á Melkor aftur, var fólkið að ganga heim af stekknum.
Ég hljóp ofan eftir og er ekki að orðlengja það, að ég
skaut bæði dýrin jafnskjótt og ég kom að greninu. Það
var rétt svo að ég hafði tíma til að hlaða, þegar seinna
dýrið kom. Ég náði svo öllum hvolpunum, en þeir voru
sjö að tölu, og varð ég að láta þá í buxurnar mínar,
því það var svo mikill asi á mér, þegar ég fór af stað,
að ég hafði gleymt að taka með mér poka. Ég tók skott-
in af dýrunum og hljóp svo heimleiðis. Stóð það heima, <
að þegar ég kom heim voru allir háttaðir nema Lilja
mín. Hún var að klæða sig úr yilsinu. Ég sagði henni
tíðindin, og sagði hún þá: „Mikill hamur ertu, Jón“.
Byssuna fékk ég síðan presti, og er það sú bezta byssa,
sem ég hef átt. Ég skaut með henni margan selinn“.
Sögur Jóns á Hrauni.
Gálgagil.
Það er forn sögn, að þjófar nokkrir legðust í fjall
það, er heitir Glóðafeykir, fyrir ofan Flugumýri í
Skagafirði, en norðan Djúpadals. Þeir tóku smalann í
Djúpadal og ætluðu að drepa hann, en hann vann sér
til lífs að vinna eið að því, að hann skyldi ekki geta um
þá. Auk þess skyldi hann fá þeim nokkra sauði á hverju
ári af fé því, er hann geymdi, og segja að það hafi far-
izt með ýmsum hætti. Smalamanninum þótti nauðung
þessi ill og tók hann það ráð, að hann stagaðist oft á
þessum orðum: „Mikið er um í Feykinum. Mikið er um
í Feykinum". Síðan hefur þetta verið haft að orðtæki.
Smalamaður var oft spurður, hvað hann ætti við, en
hann svaraði alltaf hinu sama. Loksins tóku Blönduhlíð-
ingar sig saman og leituðu í Feykinum og fundu þeir
þá þjófana og gripu þá.
Milli Flugumýrar og Flugumýrarhvamms rennur ár-
spræna eftir gili, ofan af Hvammsdal, og er hún nefnd
Hvammsá, en áður var hún nefnd Glóðafeykisá. Þjóf-
arnir voru færðir út í gil þetta og voru þeir hengdir
þar allir. Síðan heitir það Gálgagil.
Gráskinna Gísla Konráðssonar.
Hin dimma rödd hljóðvitans.
Hinn sænski vitavörður, er „fann upp“ hljóðvitann,
komst af tilviljun að því, að dimmt hljóð heyrðist bezt,
á þann hátt, að eitt sinn, er hann í þoku var á leið heim
til sín frá vitanum, sem lá allfjarri íbúðarhúsinu, og
heyrði að ung dóttir hans var að spila á orgel, og tók
þá eftir því, að bassinn heyrðist greinilega, er hærri
raddirnar heyrðust alls ekki.
Verndarengill sjómanna.
St. Clemens, er var eitt sinn páfi í Róm undir nafn-
16
VIKINGUR