Sjómannablaðið Víkingur - 01.05.1969, Page 33

inu úr Lek og Hollands íjssel. Þá
held ég að ég hafi skissað upp
eins og hægt er í fljótu bragði
Rínar/Maas þríhyrnuna.
Árið 1283 var þar sem Rotter-
dam nú stendur lífleg útgerð og
myndarlegt fiskimannaþorp. —
Margir halda að nafnið á bænum
hafi komið af því að rottur væru
einkennandi fyrir staðinn á þess-
um tíma og dammur sá er mynd-
aði höfnina hafi gefið bænum
þetta mjög svo vafasama nafn, en
svo mun þó ekki vera, því að áin
Rotte og Maas mætast þarna og
sköpuðu upphaflega þessa ágætu
hafnaraðstöðu, eða ,,dam in de
Rotte," sem svo hefur breytzt til
styttingar í Rotterdam, hið nú-
verandi nafn borgarinnar.
Hvaða öfl og aðstæður svo sem
því hafa ráðið, forsjónin eða
framþróunin, þá óx þetta um-
komulausa og fámenna fiskiþorp
það ört, að árið 1328 fékk það
bæjarréttindi. Kannske á síldin
einhvern þátt í þessum viðgangi
borgarinnar og sjávarafli. Þá vit-
um við að vöxtur Amsterdam og
Rotterdam stendur í sambandi
við hina auðugu nágranna, hið
volduga (,,hinterland“) Rínar-
löndin og hið auðuga Þýzkaland
og Belgíu.
Borgin Brille var mikil um-
skipunarhöfn, en með árunum
hafði Maas-áin borið fram leir og
framburð í höfnina, svo mikinn,
að ekki var hægt að komast þang-
að á stærri skipum og höfnin varð
of grunn og á endanum ónothæf.
Það varð nægileg ástæða til að
Brille lagðist af sem hafnar- og
fiskibær og allt færðist og flutt-
ist þetta til Rotterdam, sem hafði
stærri og dýpri höfn, og bærinn
Rotterdam tók að vaxa.
„Nieuwe Waterweg" (nýja
siglingaleiðin) varð til þegar rétt
S------------------------------ö
Myndiu efst lil viiistri er af vélknúðuni
háti, seni ýtir á undan sér stóruin prainmu.
I’annip flytja Hollendingar vörurnar eftir
fljótuin landgins i stöiYugt vaxandi niæli.
Að neðan lil hægri sést liluti af Rotterdam-
liöfn ineft' margskonar skipagerftum.
VÍKINGUR
var úr króknum á ánni og hún
dýpkuð á árunum 1866 til 1872 og
segja má að þá hafi skipulega
hafist framkvæmdir til sköpunar
stærstu hafnar Evrópu, Rotter-
dam.
Hollendingar eru þekktir um
alla veröld fyrir hæfileika sína og
þekkingu í byggingu stíflugarða,
sýkja og hafna. Þeir grundvöll-
uðu Gautaborg á dögum Gústafs
Adolfs 1621, og Oliver Cromwell
fékk Hollendinga til að þurrka
fenjalönd í Englandi um 1600.
Hann hafði þá orðið lirifinn af
hinum drjúgu landvinningum
Hollendinga, sem höfðu í meir en
hálfa öld byggt sér hind úr haf-
inu, því að fyrstu þurrkarnir hóf-
ust þar um árið 1000 og um 1200
eru margir staðir er bera vitni
þessu brautryðjendastarfi, svo
sem Amsterdam, Rotterdam,
Volendam, Edams Gravendijk og
Monnikendam.
Þá voru þurrkaðar innvíkur og
innsjóar í Norður-Hollandi og
landið gert meira samfellt á
strandlengjuna. — Þá urðu til
(Polders), eins og Wormer, Bees-
mster, Schermer og svo framveg-
is og Zeelensku eyjarnar. Þetta
voru landvinningar sem gengu
friðsamlega fyrir sig, en voru
drjúgir í þéttbýlu landi. Polders
kalla Hollendingar svæði sem eru
þurrkuð, með skurðum og varnar-
görðum, venjulega lægra en yfir-
borð sjávar. Dijk er varnargarð-
ur á slíkum stöðum, fyrir vatni
eða sjó framborið (Dejk). Áveit-
ur þeirra, skipaskurðir og þurrk-
anir, eru afrek sem verðskulda
athygli, en eru kapituli útaf fyrir
sig í þeirra þjóðsögu. 40% lands-
ins liggur undir sjávarmáli, og
Schiphold flugvöllurinn er 13 fet-
um lægri en sjávaryfirborð.
40% þeirra 15.450 fermílna
sem kallast Holland hafa Hollend-
ingar byggt sér, eða tekið upp úr
hafinu, síðan um 1700 hafa yfir
Á
SL0ÐUM
HOLLANDS
167