Samvinnan - 01.02.1958, Blaðsíða 17

ganga nakinn. Þetta stuðlar að frjáls-
leika.
Það er ekki ofsögum sagt, að iþrótta-
kennurum er ærinn vandi á höndum,
þegar þeir semja tímaseðilinn. Leik-
raunir breytast með aldri og þroska
nemenda. Það kostar mikla þekkingu á
sálarlífi yngstu barnanna, þegar velja
á leikraunir þeirra. Þær verða fyrst og
fremst að vera skemmtilegar og leik-
kenndar, jafnframt því, sem þeir veita
styrk, fimi og öryggi. Vegna þessa máls
minnist ég atviks, sem átti sér stað úti
á landi. Iþróttakennarinn í þorpi einu
kenndi börnunum mikið af svonefndum
eftirhermuæfingum, sem eru fólgnar í
því, að börnin líki eftir gangi dýra eða
leika einhvern verknað. Einn faðirinn sá
sýningu barnanna og ofbauð þessi
„skrípalæti“ og átaldi kennarann. Hann
skildi ekki, að kennarinn valdi leikraun-
um barnanna það form, sem hæfði aldri
þeirra. Slíkar táknæfingar eru vinsælar
meðal yngstu nemendanna. Ef nefna
ætti leikraunir, sem eiga sérlega vel við
börn frá 9—11 ára, eru hang og klifur
fremst á lista. Miklu skiptir, að grund-
völlur áhaldaæfinga sé vel lagður og
ýmsai undirbúningsæfingar kenndar í
því skyni. Auk þess má geta þess, að
flestar krefjast töluverðs líkamlegs
styrkleika. Því styrkara, sem barnið er,
því betur gengur því við áhaldaæfingar.
En fimin (hreyfistjórn) hefur líka mikið
að segja.
Líkami og sál eru tengd hvort öðru
föstum böndum. Þau hafa sífelld áhrif
hvort á annað. — Það, sem hefur góð
áhrif á líkamann, verkar á sama hátt á
sálina — og öfugt. Það þarf því engan
að undra, þótt skólaíþróttirnar skilji eft-
ir sig merki í sál nemendanna.
Sálarlegar eigindir barnanna eru fjöl-
breyttar eins og grös vallarins. Ymsar
skuggaplöntur skjóta upp kolli í sál
flestra barna, illgresið virðist stundum
ætla að kæfa nytjagróðurinn. Um akur-
inn næða mörg veður. Ahrif umhverfis-
ins hafa stöðugt áhrif á sál barnsins eins
og sólskin, regn og kuldi á gróður jarð-
ar. Meðfæddar duldir og eiginleikar eru
hér einnig með í verki. Og skólarnir
taka við misjöfnum börnum frá ólíkum
heimilum. En flest eru þessi börn, ,góð“
eftir þeim skilningi, sem lagt er í það
orð, en sum hafa bælzt og brákast á
ýmsan hátt vegna heimilisástæðna og
slæms umhverfis. Og nú streyma börn-
in inn í leikfimisalinn, einn hópur, einn af
öðrum. Árin líða og íþróttirnar verða
eins sjálfsagður þáttur í skólalífinu eins
og aðrar námsgreinar. Hvað gerist —
hvernig móta þær sálir mannanna?
Einn merkasti brautryðjandi íþrótta
hér á landi kvaðst hafa gerzt íþrótta-
kennari, af því að hann vildi gleðja fólk-
ið. Þetta er áreiðanlega einn mikilvæg-
asti þáttur skólaíþróttanna. Þær gleðja.
Barnig gleðst, þegar það nær valdi yfir
einni íþrótt af annari. Hrynjandi æfing-
anna vekur sérstæða nautn. Barnið finn-
ur, að líkami þess styrkist og hreyfingar
fegrast. Þetta vekur öryggi. Boltaleik-
irnir veita fögnuð og kappið ólgar í hita
leiksins.
Ég hef séð mörg börn, sem þorðu varla
að hreyfa sig í fyrsta tímanum hjá mér.
Hreyfingar þeirra voru bundnar og stirð-
ar. Gangan og ldaupið gersneytt fegurð
og liðleika. Smátt og smátt brotnaði ok
feimninnar og að lokum gengu þessi böm
jafn frjálsleg og örugg og hin. Frjálsleiki
í framgöngu og fagrar hreyfingar verða
ekki metnar til fjár, en óhætt er að segja,
að þær eru hverjum einstaklingi dýr-
mætar.
Við höfum flest kynnzt börnum, sem
vilja helzt fara einförum og blanda ekki
geði við aðra. Þessi börn em tíðum
haldin biturleik og einmanakennd. Oft
fer svo, að einangrunin rofnar af sál
þessara barna í skólaleikfiminni. eða í
skíða- og fjallaferðum. Þau gleyma sér
einnig auðveldlega í hita boltaleikjanna.
Þau hrópa og kalla. „Tunguhaftið" slitn-
ar, og svo verða börnin smátt og smátt
félagslyndari og kunna vel að meta sam-
vinnu og samveru með skólasystkinun-
um.
Hvað er að drengnum, sem brýtur all-
ar reglur í leikjum? Ætli það hafi nokk-
ur áhrif á hann að verða að hlýða sett-
um reglum, eða draga allt lið sitt niður
í svaðið að öðrum kosti?
Jú, það er eflaust gott fyrir hvert barn
og ungling að semja sig að reglum skóla-
leikjanna, því þjóðfélagið býður honum
síðar upp á margháttaðar hindranir og
reglur. Leikirnir eru einnig þeim bömum
góð lexía, sem halda, að þau geti gert
allt upp á eigin spýtur án samvinnu við
aðra. Þeir komast brátt að því, að eng-
inn kemur boltanum í mark einsamall,
heldur með hjálp leikbræðranna. Þetta
skapar félagsþroska.
Aður en ég lýk þessari grein vil ég
minnast sundsins. Sundskyldan er ís-
lendingum til mikils sóma. Sundið sam-
einar svo fagurlega nytsemi og þjálfandi
áhrif á líkamann.
Ég get heldur ekki lokið þessum orð-
um án þess að láta í Ijós ósk um, að
hvert barn njóti einhverrar kennslu í
íþróttum. Ég veit vel, að aðstæður eru
erfiðar í sveitunum, en þar verða börn
(Framh. á bls. 27)
SAMVINNAN 21
Þa8 þarí kraft, mýkt og alhliða vald yfir líkam-
anum til þess að leysa þessa hásveiflu vel af hendi.
Jafnvœgisœfingar stuðla að valdi yfir hreyfingun-
um og íþróttakennarar leggja mikla áherzlu á
þcer. Gott leikfimiskerfi byggir upp að jöfnu mýkt,
kraft og fimi. Myndirnar eru teknar í Skógaskóla.