Stúdentablaðið

Árgangur

Stúdentablaðið - 17.04.1980, Blaðsíða 9

Stúdentablaðið - 17.04.1980, Blaðsíða 9
Stúdentablaðið 9 þáttur i þvl aö byggja upp trúnaöar- mannakerfiB i landinu. Sannleikurinn er sá aö trúnaöarmannakerfiö hefur veriö allt i molum. Ef við hins vegar getum sett nógu mikinn kraft i þetta, þá eigum viö Hka aö geta stuölaB aB þvi aB byggja trún- aBarmannakerfiB upp. En gott trúnaBar- mannakerfi er alveg grundvallaratriBi fyrir trausta innviBi verkalýBshreyf- ingarinnar. Stúdbl.: Telurðu ao verkalýðshreyfingin eigi ao sitja áhrifalaus viö hliBina á skóla- kerfinu i staft þess uft reyna að tryggja að hagsmunir verkafólks verði ekki fyrir borð bornir i menntakerfinu. Stefán: 1 fyrsta lagi er þaB grundvallar sjónarmiB MFA aB vera algerlega sjálf- stæB hvaB varBar uppbyggingu eigin fræBslukerfis. ViB höfum alltaf gert þá kröfu aB fjármagniB sem viB fáum frá hinu opinbera sé veitt án nokkurra skil- yrBa og fáum ráBiB námsefninu sjálfir, þvi strax og fjármagninu eru farin aB fylgja slik skilyrBi þá værum viB komin undir áhrif og vald ráBandi afla. I öBru lagi þyrfti verkalýöshreyfingin aö reyna aö hafa áhrif á námsefni skólanna, aB þar yrBi f jallaB um verka- lýBssögu og ýmsa þætti félagsmála. Ég állt aB þaB sé ein af vanrækslusyndum verkalýöshreyfingarinnar aB hafa ekki hafiB sókn á þessu sviBi. MaBur sér þaB til dæmis þegar ungt fólk kemur út á vinnu- marka&inn þá veit þetta fóik bókstaflega ekkert um þaB, hvaB verkalýBsfélag er. Stúdbl.: l'aö má sem sagt segja að þið séuð að sinna verkefnum sem skólarnir ættu að sjá um, kenna fólki á kerfið, fræða það um réttindi sln o.sfrv. Stefán: Já, þetta ætti að ver á námsskrá þegar i efri bekkjum barnaskóla, fræBsla um helstu samtök samfélagsins, ennfremur hver séu markmiB verkalýBs- hreyfingarinnar og hver séu markmiB at- vinnurekenda. Þetta eiga börn aB fá aB vita. Ekki siBur ættu þau aB fá aB vita hvaBa gildi þaB hefur fyrir ungt fólk sem eraBkomaiitá vinnumarkaBinn aBveral vérkalýösfélagi. Til dæmis hvaBa réttindi þaB hefur samkvæmt lögum félagsins og hins vegar hvaBa réttindi þaB hefur samkvæmt landslögum. Þaö hefur viljaB brenna viB aB þau réttindi sem hafa veriB samþykkt á Alþingi eru eiginlega falin fyrir fólki aB meira eBa minna leyti. Stúdbl.: Hvaða skilyrði þurfa að vera fyrir hendi til þess að unnt sé að rækja öflugt fræðslustarf innan verkalýðshreyf- ingarinnar? Stefán: ViB eigum aB játa þaB hreinskilningslega aft um margra ára bil höfðu og hafa islensku verkalýBsfélögin að stórum hluta sofiB á verBinum hvaB fræBslumálin varBar. Þau hafa ekki neytt aBstöBu sinnar til aft afla felagsfölki sinu þeirrar þekkingar og smiBa þau tæki sem nægt hefBu til aB sporna viB nýjum aBferB- um sem notaBar eru til skerBingar á kjörum þess. En þar á aB margra dómi stærsta sök: vanmatiB á fristundinni, efta hin hóflausa yfirvinna sem varaB hefur nær óslitiB frá upphafi sIBari heims- styrjaldarinnar. Yfirvinnuþrældómurinn hefur meira en nokkuB annaB lamaB þrek okkar og vit, til baráttunnar fyrir bættum stjórnarháttum og betri llfskjörum. Og þetta glórulausa strit hefur lika svæft vitundina um þaB þekkingin er beittasta vopn alþýBunnar til sóknar og varnar. fog held aB þaB sé vaxandi skilningur á þvl innan verkalýBshreyfingarinnar, hversu mikilvæg þessi mál eru, þaB er til dæmis til samþykkt frá sIBasta AlþýBu- sambandsþingi þess efnis aB þaB sé vart hægt að rækja fræBslustarf af nokkru viti nema aB þessum vinnuþrældómi verBi aflétt. Stúdbl.: Nú komum við inn á það hérna áðan að uiikið af þessari fræðslustarfsemi sem þið stundið er þekking sem ætti að vera á verkefnaskrá grunnskólanna, þekking á samfélaginu sem við lifum i o.s.frv. En hvernig er með fræðslu i klassiskum fræðum sósialismans? Stefán: Sllk fræBsla hefur veriB frekar takmörkuB hjá MFA, utan auBvitaB fræBslan um verkalýöshreyfinguna. AB vlsu höfum viB veriB meB kennslu I þvi sem viB köllum hagnýta hagfræBi og þar hafa auBvitað pólitisk spursmál koiniB upp. ÞaB er eitt sem er rétt aö taka fram i sambandi við skólann. SkólaformiB hjá okkur er aB þvi leyti frábrugBiB hefbundnu formi — og þetta höfum viB lagt mikla áherslu á — aB viB skiptum þátttakendum námskeiBanna ekki i nemendur og kennara, viB litum svo á hvorir tveggja séu I senn nemendur og kennarar. ViB höfum mikiB notaB hóp- starf, þar sem hóparnir vinna sjálfstætt aB ákveBnum verkefnum eBa skila áliti á tilteknum spurningum. Enn fremur má geta þess aB þarna kemur fólk ails staBar aB af landinu og þetta er frábrugBiB ÖBrum skólum aB þvl leyti aB þarna hittist fólk og ber saman bækur sinar, um kjör sln og aBstæBur, og ræBir málin, ekki aBeins I kennslustundum heldur lika á kvöldin. ViB erum oft spurBir um árangur af skólastarfinu. ÞaB er erfitt aB benda á nokkurn beinan árangur, en viB finnum þaB og vitum aB þaB fólk sem veriB hefur á námsskeiBum hjá okkur er miklu virkara i sinum félögum en á&ur. Stúdbl.: Hver eru áhrif svokailaðra afkastahvetjandi launakerfa á heilsu verkafólks og hvafta áhrif hafa þau á félagsandann meðal verkafólks? Stefán: HvaB sIBarnefnda atriBiB varBar þá er alveg augljóst aB slik kerfi hafa verulega slæm áhrif, gott dæmi um þaB er HrauneyjarfossmáliB og reyndar fjöldinn allur af sambærilegum dæmum. ÞaB segir sig sjálft aB öll slik kerfi þar sem fólkiB er fengiB til aB hamast viB vinnu, ganga nærri heilsu fólks. Sama er aB segja um yfirvinnuna. VerkalýBshreyf- ingin hefur gefiB þetta eftir. Hún hafBi i sinum samningum, og hefur enn, aB leyfi félagsins þurfi til að fá aB vinna auka- vinnu. Nú er ástandiB þannig i svo til öll- um greinum aB þaB er unnin stöBug yfir- vinna. Þar á ég viB þaB, aB okkar forysta virBist ekki hafa þorafi aB segja fólkinu sannleikann og banna þvi þaB sem ætti aB vera óleyfilegt, og þaö er aB selja heilsu sina. Stúdbl.: í Norðurlöndunum hinuni hefur það gerst að verkalýðshreyfingin hefur haft frumkvæði um það að námsmenn tækju að sér ýmis verkefni, þeir hafa gert skýrslur um ýmis mál gagngert fyrir verkalýðshreyfinguna, frægar eru skýrsl- ur um aðbúnað I Carlsberg verksmiðjun- um, skýrslur um það hcilsutjóu sem verkafólk sem vinnur við málbik verður fyrir, skýrsla um epoxy-eiturefni og fleira i þeim dúr. Vandamálið hlýtur að vera fyrst og fremst hvernig hægt er að koma af stað samvinnu af þessu tagi. Stefán: Ég vil undirstrika þaB hvaB verkalýöshreyfingunni er mikil þörf á aB fá menntaBa menn til samstarfs viB sig. ViB þurfum aB fá þá sem hafa lært til hlutanna til aB kanna ákveBna hluti, kannanir sem siBan væri hægt aB nota sem röksemdir I baráttunni fyrir betri lifskjörum. Þarna stöndum viB náttúrlega verr að vlgi en atvinnurekendastéttin þar sem viB höfum minna fjármagn. Þess vegna er hættan ennþá meiri á þvi aB viB drögumst aftur úr. Stúdbl.: Hvað vilt þú segja um náms- mannahreyfinguna, um hröfuna um jafn- rétti til náms og fleira I þeim dúr. Hver er afstaða verkalýðshreyfingarinnar til námsmanna? Stefán: AfstaBa okkar flestra I verkalýBs- hreyfingunni fer ekki eftir þvi hvaB menn hafa lært og hve lengi heldur eftir þvi hvernig þeir nota menntun sina. Verka- lýBsstéttin sjálf kostar kapps um aB koma börnum sinum til náms svo þau geti unniÐ vel borguB og nytsamleg störf I þjóBfélag- inu en okkur er ekki sama hver afstaBa þeirra er til þeirrar baráttu og samtaka sem gerBu þeim mögulegt aB læra. Spurn- ingin er þvl sú, læra menn til þess aB bera sannleikanum vitni á skiljanlegu máli og til þess aB fullkomna það þjóBfélag sem viB lifum i meB góöu starfi, eBa er menntun þeirra til sölu og kaups fyrir þá, sem vilja græða á verkaf ólki og arðræna I einni eBa annarri mynd. Þetta held ég aB sé afsta&a all flestra I verkalýBshreyfing- unni. MeB þessu tali vil ég vekja athygli á þvi hve okkur er þaB brýn nauBsyn aB treysta fyrst og fremst á þekkingu og dómgreind okkar sjálfra, það er aB segja, efla fræBslustarfiB I verkalýBshreyfing- unni og verja til þess bæBi tima og fé. ViB skulum horfa á þaB opnum augum aB þaB fer ört vaxandi aB menntun og þekking er notuð til auðsöfnunar og sem valdatæki gegn þeim stéttum sem varbiínar eru og þaB færist slfellt i aukana að hiB rika vald einoki þekkinguna og kaupi til liðs viB sig þá sem hafa sérfræBina á valdi sfnu. ÞaB er orBinn vani aB fá sérfræBinga frá opin- berum stofnunum til aB annast útskýr- ingar og eiga leiBbeiningar þeirra og handleiBsla að koma I sta&inn fyrir gagnrýna og yfirvegaBa könnun og skiln- ing okkar. Stúdbl.: Hvernig verður best komið á samvinnu inilli námsmanna og vcrka- fólks, þannig að hægt verði að nýta sér- þekkingu námsmanna I baráttunni fyrir bættum kjörum? Stefán: Ég lit dálítiö öBruvisi á þetta en þaB viBhorf bendir til, sem felst i spurn- ingunni. ftg álit aðþarna þurfiað vera um gagnkvæmtfrumkvæBia&ræBa.ÞaB er aB segja, frumkvæ&iB á ekki bara a& vera hjá verkalýöshreyfingunni. Mér vir&ist aö námsmannahreyfingin hafi oft gert kröf- ur til verkalýöshreyfingarinnar um stuBning vi& námsmannahreyfinguna, sem i raun er e&Iileg krafa, en án þess a& verkafólk mætti sama skilningi frá henn- ar hálfu i vi&leitni hennar til þess að afla sinu fólki menntunar. Þarna þarf aö skapa gagnkyæman skilning. AuBvitaB þarf aö koma af staft skipulegum umræ&uhópum milli verkalý&shreyfingar námsmanna. Og slík umræ&a má ekki vera neinir svifandi óskadraumar, heldur raunsæ og árangursrik.

x

Stúdentablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Stúdentablaðið
https://timarit.is/publication/350

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.