Stúdentablaðið

Árgangur

Stúdentablaðið - 17.04.1980, Blaðsíða 13

Stúdentablaðið - 17.04.1980, Blaðsíða 13
^e^ Stúdentablaðið 113 Haukur: Þetta Kók-mál I Gvatemaia er mjög merkilegt mál i sjálfu sér. Siðan 1965 ef ég man rétt, hefur verið ógnar- stjórn I Gvatemala og Htiö sem ekkert veriö rætt um það hér á Vesturlöndum. Þaö hefur sem sagt enginn lyft fingri til aö vernda þetta fólk, sem hefur þurft að lifa við tortúr og hörmungar i þessi 15 ár. 1975 er svo farið að endurskipuleggja verka- lýðshreyfinguna i Gvatemala og þá kemst svinariið i hámæii utan landsins. Það er fariö að skjóta verkalýðsleiðtoga á fæti á strætum og jafnvel á vinnustöðum eru menn drepnir, eins og hjá þessu Kóka kóla fyrirtæki. Þá tekur verkalýðshreyf- ingin við sér og þaö er ekki fyrr en að hún tekur við sér sem heimssamtök að f arið er að gera eitthvað i málinu. Nú er komið túristaboykott a Gvatemala og bann við afgreiðslu á Kóka kóla á veitingastöðum er komið á i nokkrum löndum. Það má segja að þetta sé kennslubókardæmi um það sem verkalýðshreyfingin getur gert á alþjóðlegum vettvangi, ef hún beitir sér. Og það er ágætt að það komi fram að þetta er á alþjóölegum grundvelli: það eru alþjóðleg samtök starfsfólks I mat- vælaiðnaði og framleiðslu sem standi fyr- ir þessum aögeröum og hafa fengið lið- sinni fleiri samtaka. Það er ágætt að þetta komi fram, þvi reynt hefur verið að telja fólki trú um að þetta séu sænsk mótmæli. Sumir menn hafa ákveðna tilhenigingu til þess hér að stimpla þá sænskættaða kommúnista sem mótmæla einhverju. En þaö eru hins vegar kratar, starfandi I Genf, sem að þessu standa. Þetta er leiðin fyrir hreyfinguna. Ég veit ekki hvort hún getur hindraö að svona atburðir eigi sér stað nema þá ef þetta verður einhvers konar lexia fyrir eigend- ur atvinnutækja I framtiðinni. En það er þó allavega hægt að stoppa það og ég hygg að Kóka kóla fyrirtækið i Bandarlkjunum sé að gera sér grein fyrir þvl að það er al- vara á bak viö þetta: aö þetta er ekki bara orðagjálfur. Þeir eru sestir að samninga- borðinu og það er verið aö reyna að leysa þetta mál og koma vitinu fyrir þennan lögfræðingsfasista sem á verksmiðjuna I Gvatemala. Með þvl að beita alþjóðlegu afli verkalýsðhreyfingarinnar, er kannski hægt að koma I veg fyrir að svona atburð- ir eigi sér staö, en til þess þarf gifurlega samstöðu. Þetta hefði ekki heppnast eins vel og raun bar vitni með Kóka kóla nema af þvi aö samstaðan hefur verið mjög góð. Stúdbl.: Nú hefur þetta Kóka kóla mál bæöi verift til umræftu innan alþjóftlegu verkakýsðhreyfingarinnar og I fjölmiOl- um á Islandi. Hefur ASt eoa verkalýOs- hreyfingin hér leitaft uppi önnur mál, svipaðs eðlis til að koma á framfæri I fjöl- miðlum, sem mætti sjalfsagt finna yfir alla Suður-Ameriku, Afrlku og Asfu? Haukur: Nei, satt að segja get ég ekki sagt að ASÍ hafi beitt sér neitt i þessu máli né heldur þau verkalýðsfélög sem ættu að skipta sér af þessu máli I Guatemala. Það eina sem hefur komið frá hreyfingunni hefur komið frá mér per- sónulega þ.e.a.s. þessar ritdeilur mínar viö Pétur Björnsson. Það er það eina og er nánast frá mér persónulega frekar en samtökunum. Viö höfum fengið alveg gff- urlegt efni um þetta mál, m.a. skýrslur frá Amnesty International og fleiri stofn- unum. Það er nánast það sem hefur komið fram I mlnum skrifum, og ég veit ekki til þess að neitt frekara sé I bígerð hjá peim félögum sem ættu í raun og veru að fjalla um þessi mál. Stúdentablaftift: A undanförnum árum hafa sprottið upp svokölluð frjáls verka- lýftsfélög I Austur-Evröpu m.a. eitt stofn- að 1978 I Sovétrlkjunum ttf námuverka- manninum V. Klebanov og annaft I sama landi ári sfðar og i flestum löndum Aust- ur-Evróöu hafa verift stofnuft frjáls verkakýðsfélög. Stofnendur þessara verkalýsftfélaga hafa sent frá sér yfirlýs- ingar, þar sem farift er fram á stuftning alþjóðlegu verkalýðshreyfingarinnar i baráttu verkafólks gegn skrifstofualdhöf- um. Hvaft hefur tslenska verkalýðshreyf- ingin gert til aO styöja stéttarbræOur sfna I Austur-Evrópu? Haukur: Það er nú þaö'. Stéttarbræður okkar I Austur-Evrópu eru I alþýðusam- böndum viðkomandi landa og Alþýðu- samband Islands hefur ekki fengið slik er- indi frá þessum félögum. Ég las um þetta mál Klebanovs I Observer einhvern tim- ann og þaö er eiginlega þaö aleinasta sem Framhald á 19. siðu. UM HAGSMUNI VENNUAFLSKAUPENDA Viðtal við Þorstein Pálsson hjá VSI StúdentablaOið: Hvernig telur þtl hags- munum vinnuaflskaupenda best gætt I skólakerfinu? Þorsteinn: Ég geri ráð fyrir að þið eigið við vinnuveitendur og svar mitt við spurningunni er þetta: fig tel að skóla- kerfið eigi ekki að miða við hagsmuni ein- stakra hópa I samfélaginu, hvorki vinnu- veitenda né launþega. Skólakerfiö á að byggja upp miöað við hagsmuni nemend- anna og engra annarra. Ég er sannfærður um að niðurstaðan verður. sú að við fáum skólakerfi sem þjónar heildinni best, ef það grundvallaratriði er haft að leiðar- ljósi. StúdentablaOiO: Nú eru þaO hagsmunir vinnuaflskaupenda aO fá menntaO vinnu- afl út á vinnumarkaOinn sem getur full- nægt þeim sérhæfðu störfum sem þjóð- félagið krefst. Telið þið ykkur ekki eiga hagsmuna að gæta, aO fá tit á vinnu- markaOinn þaO vinnuafl sem þjónar ykkur best? Þorsteinn: Já, þií notar enn þá orðið vinnuaflskaupandi. Mér fyndist mjög annkanalegt ef maður þyrfti að fara að tala um viðmælendur sina sem hreyfingu vinnuaflsseljenda, mér finnst miklu eðli legra að nota oröiö verkalýðshreyfing. Þess vegna held ég mig við hin gömlu og hefðbundnu heiti þó að brattsæknir menn eins Og-þiö verðið að nota ný hugtök. Min skoðuner sú að þaö séu hagsmunir þjóð- félagsins að I landinu sé vel menntað fólk og það eru hagsmunir einstaklinganna sem ganga i gegnum skólakerfið og þeir öðlist góða menntun og góöa starfs- þjálfun. Þeir geta þannig tryggt sér betri Hfsafkomu og auðvitað vitum við, að at- vinnuvegirnir skila meiri árangri og meiri verömætumef þar starfar fólk sem er vel menntað og vel þjálfað. Gott skóla- kerfi að þessu leyti er beggja hagur. En auðvitað er það svo, að okkar skólakerfi er i ýmsu ábótavant að þvi er varðar fræöslu um atvinnu og efnahagsmál. Sti fræðsla á aö sjálfsögðu að miðast við hagsmuni einstaklinganna. Min skoðun er sú, að um leið og gætt er að þeirra hags- munum, komi það atvinnuvegunum til góða. Stúdentablaðið: Það má segja að samt sem áðursé þetta spurningum hagsmuni, einhversstaðar koma hagsmunir vinnu- aflskaupenda inn f myndina. Þorsteinn: Skólakerfiö hlýtur aö miðast viðhagsmuni nemendanna. Ég er þeirrar skoðunar að hagsmunir atvinnufyrirtækj- anna og starfsmanna fari saman, f þessum efnum eins og ýmsum öörum. Stúdentablaðið: Þti hefur verið talsmaður valdreifingar i skólakerfinu. Er ekki Hk- legt að með aukinni valddreifingu verði erfiOara aO framfylgja hinni opinberu hugmyndafræOi i skólakerfinu og hvernig getur skortur á námseftirliti þjónaO hags- munum vinnuaflskaupenda? Þorsteinn: Þetta eru eiginlega tvær spurningar. Aö þvi er fyrri spurninguna varöar, þá er ég á mdti opinberri hug- myndafræðiískólakerfinu.Ef aukin vald- dreifing verður til þess að draga Ur eða koma i veg fyrir að skólakerfiö byggist upp á opinberri hugmyndafræði, þá er það rökstuðningur fyrir mlnum hugmyndum. Varðandi seinni spurninguna, hvort skortur á námseftirliti þjóni hagsmunum vinnuveitenda, þá er ég i raun og veru búinn að svara þvl með fyrri spurning- unni. Ég tel aö skólakerfið eigi aö miða við hagsmuni nemendanna og hagsmunir þeirra i þessu efni fara saman viö hags- rnuni atvinnufyrirtækjanna. Stúdentablaðið: Með opinberri hug- myndafræði eigum viö ekki sist viö þaö ákveðnapensúm Sem er allsstaðar. Þessu mætti snúa á alla enda og kanta i vald- dreifðum skólum. Það mundu eflaust rfsa upp skólar sem byggðu á allskyns hug- myndafræði. Þorsteinn: Já, já, þá geta menn valiö og hafnað.Égóttastþað ekki,nema slður sé. Egheldað viö ættum aö fá betur menntaö fólk. StúdentablaOið: Er þetta ekki lfka til að búa ihaginn fyrir allskyns gagnrýna hópa sem mundu viija koma upp sérstökum skólum fyrir sig? Þorsteinn: Ég er þeirrar skoöunar að fólkið eða nemendurnir leiti I þá skóla þar sem þeirtryggja si'na hagsmuni best, þar sem þeir fá þá menntun sem þeir telja sjalfir að muni þjóna þeim best i þeirra starfi þegar út I lifsbaráttuna kemur eftir skólagöngu. StúdentablaOiO: Þannig telur þti hags- muni nemenda fara saman viO hagsmuni vinnuaflskaupenda. StyöjiO þiO þá kröfur námsmanna ntína t.d. um 100% brtiun lánsfjárþarfar? Þorsteinn: Við höfum enga afstööu tekið til þess. Það er i sjálfu sér ekki okkar hlutverk að taka afstöðu til slikra mála. Þar er um að ræða pólitiskar ákvaröanir sem ekki koma til umfjöllunar innan þessa sambands. StúdentablaðiO: A hvern hátt hefur áróöurstækni VSl breytt meö tilkomu þinni i embætti framkvæmdastjóra VSt? Þorsteinn: Ég efast nú um að þar hafi oröiö á nokkur breyting, og nokkuö stórt orð að tala um aróðurstækni. Ég held aö við risum ekki undir þvi hér, að geta talist búa yfir ákveðinni áróöurstækni. Viö komum okkar sjónarmiöum á framfæri á ákaflega heföbundinn hátt með yfir- lýsingum þegar þurfa þykir. Það er leitað eftir afstöðu okkar til ýmissa mála sem snerta ákvarðanir á vinnumarkaðnum. Það er sá farvegur sem við komum skoðunum okkar helst á framfæri I, auk þess sem viö tökum að sjálfsögöu þátt f aö senda Alþingi og ráðuneytum umsagnir um ýmiss mál sem þar eru til meðferöar og snerta okkar starf, en það verður ekki sagt að viö ráðum yfir neinni tækni I áróðursmálum. StúdentablaðiO: Nú er talað um fjölmiOla- striO og þaO er talaO um aO verkalýOs- hreyfingin hafi sigraO i fjölmiOlastrfftinu kringum sólstöftusamningana 1977. Eins er taiaO um að þið hafið sigraO f sams- konar striOinúna. Þetta eru hugtök sem er'i i.oiuð samt sem áður. Þorsteinn: Mln skoðun er síi að það sé útúrsnúningur að tala up tap eða sigra f einhverjum f jölmiðlastyrjöldum. Arangur af þvi sem menn gera byggist á þeim málefnum sem þeir eru málssvarar fyrir. Það sem sköpum skiptir er auðvitað hver málefnastaöan er og hvernig mál- flutningurinn sjálfur er, af hálfu þeirra sem hann annast. Það eru þessi atriðiö sem ráöa úrslitum um árangur í þessu efni, en ekki einhver tækniatriði. Stúdentablaðið: Stétt manna hefur verið virk i pólitiskri baráttu undanfarinna ára á Vesturlöndum, sem nefna mætti auglýsingasálfræOinga. Gæti VSl hugsaO sér aO taka sllka menn I þjónustu sina og telur þú slik fræöi vera áhrifarlkt vopn i hagsmunabaráttu almennt? Þorsteinn: Um þetta get ég ekki sagt annað en það, að það hefur aldrei komið til tals aö ráða hingað sálfræðinga. Þetta segi ég ekki af fordómum gegn þeirri vísu stétt manna. Það má vel vera án þess aö ég geti um það dæmt, að sá mikli fjöldi sálfræðinga sem ntlna kemur á færi- böndum út vlr hásktílum á Vesturlöndum, geti hagnýtt menntun sina i störfum af þessu tagi. En það væri réttara að spyrja forstjóra I auglýsingaskrifstofu um þá möguleika. Stúdentablaðið: Þetta kom nti upp I slð- ustu kosningum i Bretlandi. l'ar sem báðir stóru þingflokkarnir ihaldsflokk- urinn og Verkamannaflokkurinn töku sér auglýsingaskrifstofur á leigu. Er þetta stefnan i þessum málum og getur maður átt von á þessu hér? Þorsteinn: Sjálfsagt gerist það með auk- inni verkaskiptingu og með þvi að fleiri menn hljöta menntun á þessu sviði, að menn hagnyti sér þá sérþekkingu. En eftir sem áður stendur, að það eru mál- efnin og málflutningur þeirra sem standa . fyrir ákveðnum samtökum sem skiptir sköpum, en ekki tæknileg eða sálfræðileg útfærsla á þeim hlutum. Undirstaöan er málefnin og málflutningurinn. En ég efa ekki að sálfræðingar geti lagt ýmislegt gott til mála varðandi utfærslu á þessum grundvallaratriðum, en þau hljóta alltaf að ráða úrslitum um árangur. Stúdentablaðið: Vinnumálalöggjöfin hefur verið nokkuð til umfjöllunar að undanförnu og þú hefur verið talsmaður fyrir þá sem vilja endurskoöa þessa lög- gjöf og aO manni skilst helst I þá veru aO takmarka samningsrétt verkalýOsfélaga. Hvernig hef ur þú hugsaft þér breytingar á vinnumálalöggjöfinni? Þorsteinn: Nei ég hef aldrei verið tals- maður fyrir þvi að takmarka samnings- rétt verkalýðsfélaga. Ég lit svo á aö það sé grundvallaratriði að aðilarnir á vinnu- markaðnum, geri sjálfir samninga sína sin a milli. Hitt er annaö að ég hef talið að það þyrfti að setja nýjar reglur um vinnu- stöðvanir, bæöi af hálfu launþega og vinnuveitenda, en i' lögunum er núna gert ráö fyrir gagnkvæmum rétti þessara aðilja til þess aö knýja fram kröfur sinar með vinnustöðvunum. Ég hef talið að þennan rétt ætti að takmarka á þann veg t.d. að það yröu settir lengri frestir varðandi boðanir á slfkum vinnustöðv- unum. Hugsanlega að sáttasemjari fengi frestunarvald, ef hann teldi möguleika á aö koma á samningum eða frestun á vinnustöðvun, sem þjónaöi þeim tilgangi. Þaðeru ýmsar hugmyndir af þessu tagi, sem leiða fyrst og fremst af þvi aö þjóð- félagið hefur tekið gifurlegum breytingum frá þvi þessi vinnulöggjöf var sett. Atvinnustarfsemin er miklu við- kvæmari fyrir svona stöðvunum heldur en fyrir þeim rúmu fjóru átatugum sem liönir eru slðan löggjöfin var sett. Og við verðum að hafa i huga að þetta er nú orðið eina sviðið þar sem hnefarétturinn er viöurkenndur sem lögmæt aöferð til þess að Ieysa úr ágreiningsefnum. Grund- vallaratriðið stendur eftir sem áöur, að hér séum að ræða frjálsan samning milli aðilja, er hafi jafna stöðu á vinnumark- aðnum. Stúdentablaftift: t bók einni sem heitir „Uppreisn frjálshyggjunnar" sem kom út á slðasta ári (Þorsteinn grlpur fram I og telur bókina merka) skrifar þú grein sem heitir „Hvað vildum við — Hvað gerðum við?" 1 þessari grein setur þú fram stefnuskrá efta sjö daga áætlun um endur- reisn i anda frjálshyggju. Þessi stefnu- skrá er sláandi lik þeirri leiftursóknar- Framhald á 19. siðu.

x

Stúdentablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Stúdentablaðið
https://timarit.is/publication/350

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.