Vikan - 10.05.1962, Side 12

UTANHUSS
UG
INNAN
Allt frá því maðurinn hætti aS búa í hell-
um og gekk menningunni á vald, hefur öðru
livoru komið yfir hann ólgandi þrá að
„hverfa aftur til náttúrunnar". Stundum varð
þessi viðleitni brosleg eins og til dæmis hjá
hirðfólki í Versölum sem lét byggja gervi-
landslag i garða sina með tilbúnum hellum
og jafnvel fjárhirðum.
Annars staðar var þetta ekkert vandamál,
t. d. á íslandi. Moldarkofarnir sem þjóðin
bjó i allt fram lil siðustu aldamóta og jafn-
vel iengur, voru eins nærri sjálfri náttúr-
unni og nokkur lilutur getur verið. En svo
hélt menning tuttugustu aldarinnar innreið
sína; hús voru ekki lengur byggð úr torfi
og grjóti, heldur steinsteypu og gleri og þótti
harla gott.
En hvað gerist svo? Líklega það, að við
höfum fengið okkur fullsadda á steinsteypu,
enda þótt hún hal'i frábæra kosti sem bygg-
ingarefni. Við höfum séð, að það má nota
náttúruefni eins og timbur og grjót til þess
að rjúfa hina köldu og nöktu fleti stein-
steypunnar. Timbur hefur verið notað öllu
meira fram til þessa, en það er mjög dýrt,
enda innflutt og sumt langt að.
Öðru máli gegnir með grjót. Það er inn-
lent byggingarelni, sem víðast hvar er hægt
að ná í án teljandi erfiðleika og það geta
húsbyggjendur jafnvel gert sjálfir. Einlcum
eru það fjórar tegundir sem koma til greina:
Hraunhellur, sæbarið grjót, flögur og hell-
ur. Hraunhellurnar í'ara vel utanhúss, en eru
það grófar, að þær verða tæpasl notaðar
innanhúss. Þær eru í flestum tijfellum dökk-
gráar en stundum nokkuð mosavaxnar og
þá litríkari. Sæbarið grjót er að sjálfsögðu
til af ýmsum gerðum, en mest bcr á grágrýti.
Það hefur mjög sléíta áferð og fer vel, hvort
þeldur innanhúss eða uian. Elögur og hell-
ut' munu langmast notaðar í þessum tiigangi.
Fiögurnar Iiafa myndazt við það, að berg
hefur klofnað n.ður. Stundum eru þær injög
it ramn. a Dbs. 00
1) Grjótklæðning utan á húsi við Laugarás-
veg. Það eru fremur litlir steinar, en marg-
litir og mjög fallegir. 2) Stór arinn í and-
dyri Næturklúbbsins við Fríkirkjuveg. Hann
er hlaðinn að utan með gráum hellum. 3)
Gísli Halldórsson, arkitekt, á heimili sínu
við Tómasarhaga. Hann hefur hlaðið sæ-
börðu fjörugrjóti á arinvegg í stofunni og
sömuleiðis á veggbút utanhúss. Hvorttveggja
fer einstaklega vel.