Vikan - 17.02.1983, Blaðsíða 44

Ein samfelld nautnasaga
Mannsævin er ein sam-
felld nautnasaga, ef marka
má orð frægs brautryöj-
anda í sálarfræðum, Sig-
munds Freud. Hann upp-
götvaöi aö kynhvöt ung-
barnsins einskorðast ekki
viö kynfærin heldur höfum
viö nautn af ertingu ýmissa
annarra hluta kroppsins.
Nautnasvæöi líkamans
nefnum viö þá staöi þar
sem erting og spenna
byggjast upp og það veitir
okkur fróun aö gera eitt-
hvaö viö þessi svæöi, eins
og til dæmis aö sjúga eöa
strjúka.
Helstu nautnasvæöin eru
munnurinn, endaþarmur-
inn og kynfærin, en raunar
getur hvaöa hluti líkamans
sem er orðiö fyrir ertingu
sem krefst fróunar. Menn
kannast við hve gott er aö
klóra þar sem klæjar.
Nautnasvæðin þrjú tengj-
ast fullnægingu frumþarfa
mannsins. Munnurinn jafn-
gildir fæöuþörfinni, enda-
þarmurinn þörf á aö losna
viö úrgang og kynfærin
tengjast getnaöarhvötinni.
Anægjan sem viö höfum
af þessum nautnasvæöum
getur veriö og er oft óháö
fullnægingu sjálfrar frum-
þarfarinnar. Til dæmis má
sjúga þumalputta eða
grípa til sjálfsfróunar í því
skyni aö draga úr ertingu
og spennu — án þess aö
seöja hungur eða valda
getnaöi.
Nautnasvæöin hafa
mikla þýðingu fyrir mótun
persónuleikans vegna þess
aö við þau er bundin fyrsta
reynsla barnsins af knýj-
andi ertingu sem þaö þarf
aö fást viö. Þessum svæö-
um tengjast líka fyrstu
ánægjutilfinningarnar.
Auk þess lendir barniö í
fyrstu árekstrum sínum við
foreldrana þegar það aö-
hefst eitthvað í sambandi
viö þessi nautnasvæöi. Sá
kvíði og þær hnekkingar
sem barniö verður fyrir af
þessum sökum ýtir undir
margvísleg varnarviö-
brögö, aðlögun, ummynd-
anir, málamiölun og aðrar
sviptingar í sálarlífi.
Munnurinn er fyrsta
nautnasvæði ævinnar.
Tvenns konar ánægju hefur
barniö af aö snerta munn-
inn: meö því aö láta upp í
sig og með því aö bíta. Þeg-
ar munnurinn snertir eöa
lykst utan um hluti finnur
barnið til nautnar. Þegar
tennurnar byrja aö vaxa
fram bætist viö ágengdar-
nautnin sem fylgir því aö
bíta í hluti. Setji barniö
beiskan hlut upp í sig
skyrpir þaö honum út og
lokar síöan munninum fyr-
ir slíkum hlutum. A hinn
bóginn reynir þaö að halda
í ánægjulega hluti eins og
brjóst móöurinnar eöa pel-
ann.
Þessar tegundir hegðun-
ar, aö taka upp í sig, halda
í, bíta, skyrpa og loka
munninum, eru nokkurs
konar fyrirmyndir ein-
staklingsins aö síðari tíma
hegöun og persónuleika-
þáttum. Þyki barninu
ánægjulegt aö setja hluti
upp í sig má vera aö því
þyki sem fullorðnum
manni þægilegt aö seöja
hungur meö því að taka til
sín þekkingu, vald eöa ást.
Meö þetta í huga eigum viö
auðvelt með aö skilja af
hverju viö tölum um
valdagræðgi, fróöleiks-
þorsta og ástarhungur.
Endaþarmurinn er viö
neðri enda meltingarveg-
arins. Þar byggist upp
spenna sem viö lægjum
meö því aö losa okkur viö
hægöirnar, meö því að reka
saurinn út. Þessi ánægja,
DÆMIÐ AF HANS LITLA (1909)
HAtíS fÍKK tiHUÚH fí DPPhiU -5/Áli-OC Fú£>uP SM5
44 Vikan 7. tbl.