Ægir - 01.08.1981, Blaðsíða 58

Á TÆKJAMARKAÐNUM
Brusselle átaksjöfnunar-
búnaður
Kominn er á markað stjórnbúnaður (autotraal)
til þess að stjórna rafknúnum togvindum. Það er
vinduframleiðandinn Brusselle í Belgíu sem haft
hefur forgöngu um framleiðslu þessa búnaðar, en
það eru fyrirtækin Brown Boveri Cie í Sviss og
Bakker í Hollandi sem eru framleiðendur þessa
búnaðar hvort í sinu lagi og undir eigin vörumerkjum.
Stjórnbúnaðurinn tengist togvindum frá Brusselle,
svonefndum splittvindum, en tvær slíkar vindur
mynda eina togvindusamstæðu. Vindurnar eru
knúnar af rafmótorum, og eru með eina útkúplan-
lega tromlu, loftstýrða borðabremsu og kopp.
Eins og fram kemur í upphafi er umræddur
stjórnbúnaður til þess að stjórna rafknúnum tog-
vindum en áður hafði komið á markað búnaður til
þess að stjórna togvindum knúnum háþrýsti- eða
lágþrýstivökvamótorum. í Ægi 20. tbl. 1976 er lýs-
ing á stjórnbúnaði (autotraal) frá Rapp Fabrikker
A/S við Rapp togvindur (splittvindur).
Helztu einingar Brusselle stjórnbúnaðarins eru:
Togátaksmælar
Víralengdarmælar
Stjórnpúlt
Togátaks- og víralengdarmœlar: Til að mæla tog-
átak er komið fyrir togátaksmælum, einum við
hvorn togvír. Mælunum er komið fyrir milli vindu
og togblakkar, og liggur togvírinn á trissuhjóli sem
hengt er upp, en milli upphengjunnar og trissu-
hjólsins er skynjaranum fyrir átaksmælinn komið
fyrir. Trissuhjólið er hengt það hátt að lína togvírs-
ins milli vindu og togblakkar brotnar. Togátaks-
mælirinn mælir það afl sem þarf til þess að brjóta
línu togvírsins, sem er umreiknað i lengdarátt vírs-
ins og kemur síðan fram sem togátak í tonnum á
togátaksmælum í brú skipsins.
í áðurnefndum trissuhjólum er komið fyrir raf-
rænum merkjagjöfum sem gefa merki við hvern
snúning hjólanna. Merkjagjafirnar geta verið fleiri
en einn í hvoru hjóli, en þá ávallt með jöfnu milli'
bili. Á grundvelli merkja frá nefndum merkjagjöf-
um er víralengdin mæld og kemur hún fram sem
víralengd í föðmum á víralengdarmælum í brú
skipsins.
Á grundvelli upplýsinga um togátak og víra-
lengd sem fengnar eru á þennan hátt byggist sjálf-
virk stjórnun togvindanna. Önnur vindan kallast
aðalvinda en hin fylgivinda, en engin munur er a
vindunum sjálfum. Stjórnun byggist á því að fylgi'
vindan eltir aðalvinduna bæði i köstun og lúfingu,
en á togi er víralengd aðalvindu föst og víralengd
fylgivindu breytileg til þess að fá fram eiginleika
sjálfvirkrar stjórnunar (autotraal).
Stjórnpúlt: Stjórnpúlt (sjá meðfylgjandi mynd) er 1
brú, og þar er komið fyrir öllum helstu rnælum,
sem tengjast vindum svo og stjórntækjum til að
hifa og slaka með vindunum bæði hand- og sjálf-
virkt, stilla inn víralengd sem slaka á út, svo og
leyfilegan lengdarmun á togvírum. Einnig er hægt
að takmarka togátak vindna og hvað átaksmunur
togvíra má verða mestur, og vara lengi, áður en
sjálfvirkur búnaður grípur inní og leiðréttir tog-
víralengdina og þar með togátakið. Einnig eru
stjórntæki til þess að setja á bremsubönd og stilla
átak þeirra. í stjórnpúlti eru vísismælar sem sýna
straumnotkun vindumótora og snúningshraða,
einnig eru þar ljóstölumælar sem sýna lengd hvors
togvírs, mismunur þeirra kemur fram á sérstökum
ljóstölumæli og með gaumljósi er gefið til kynna
Myndin sýnir BBC-stjórnpúltið í Ottó N Þortákssyni RE-20--
LjósmTœkn ideild.
466 — ÆGIR