Ægir - 01.11.1990, Blaðsíða 23

'1/90
ÆGIR
583
Þegar útgerðin þarf að greiða 25
e&a 30 króna kvótagjald fyrir hvert
kí|ó upp úr sjó hvort heldur til
Prívatmanna eða ríkisins.
Þá verður þess ekki langt að
tríða að skiptaprósentan lækki.
Menn geta haldið því fram að
þessi þróun sem ég lýsi, stríði
§egn samningum, en hvernig
haldið þið að verði samið í litlu
sJávarþorpi þegar bátarnir eða
togarinn eru á förum, og ekkert
ðlasir við annað en eymd og at-
vinnubrestur? Pá munu sjómenn
°g fiskverkafólk á landsbyggðinni
sfanda með okkur annars flokks
begnum á Reykjanesi og Seltjarn-
arnesi, sem höfum lítinn kvóta og
hálfan atkvæðisrétt, og þá hefur
enginn stjórnmálaflokkur efni á
því að sækja flokkslínuna á aðal-
fundi LÍÚ.
Áð klára kvótamálið
I vor er leið leystist kvótamálið
UPP í tómt rugl á Alþingi. Um það
^eyti kom berlega í Ijós í skoðana-
könnun, að almenningur í landinu
hafði mjög takmarkaða hugmynd
um hvað var að gerast á Alþingi.
únungis 1 % svarenda voru
hlynntir því að útgerðarmenn
eignuðust kvótann, en 35% voru
hlynnt „óbreyttri" stjórn, sem jafn-
gilti þó að verulegu leyti eignar-
hvóta. Könnunin sú arna var því
ekki beinlínis fagurt vitni um
hæfni áróðursmanna og fjölmiðla
til að upplýsa þjóðina. Á síðustu
stundu voru sett einhvers konar
endurskoðunarákvæði inn í lögin,
svona hálfgiIdings plat sem ráða-
æönnum gæti þó orðið hált á að
nota sér. Einnig var settur upp ein-
hvers konar úreldingarsjóður til að
dekstra menn til að leggja skipum
sem ekki borgar sig að gera út. Ég
hafði fram að því haldið að það
niyndu menn gera ótilkvaddir og
þyrfti ekki að borga fyrir. í raun-
'nni voru engin mál kláruð í vor,
því í lögunum stendur jú að þjóðin
eigi kvótann þótt útgerðin megi
hafa af honum allt gagnið og tekj-
urnar. Viðstaddir verða að fyrir-
gefa að sem einum af þessari 250
þúsund manna þjóð finnst mér
lítið koma til svona eignarhalds.
Mér finnst það svona hálfvegis
eins og að eiga konu, en láta ein-
hvern útgerðarmann hafa allar
nytjarnar af henni. Hver heilvita
maður sér að það er engin framtíð
í svoleiðis hjónabandi. Annað
hvort er að tugta kellu og koma
henni í hús eða gefa hana upp á
bátinn. Til frambúðar eru núver-
andi lög engu betri fyrir almenn-
ing í landinu heldur en skýlaus
eign útgerðarmanna á kvótanum.
Og ef við neyðumst til þess í
samningum við Efnahagsbanda-
lagið að veita útlendingum ein-
hver fiskveiðiréttindi, þá er opin-
bert veiðileyfagjald að vísu örugg-
asti kosturinn, en eignarkvóti
útgerðarmanna snöggtum skárri
en það millibilsástand sem nú
ríkir. Ef gjafakvóti til útgerðar er
meginreglan í íslenskri fiskveiði-
stjórnun, er eftir miklu að slægjast
fyrir útlendinga, en mun síður ef
veiðiréttindi eru greidd fullu verði.
Við þurfum sem sé að klára
kvótamálið. Það verður ekki gert
nema taka samhliða afstöðu til
vanda fólksins í smáu byggðunum
sem ekki getur farið út í stórrekstur
og er því væntanlega á góðri leið
með að missa frá sér fyrirtækin. Ef
við leystum vanda þess með aust-
antjaldsaðferðinni og neyðum
menn til að fullvinna fiskinn
heima, jafnvel þegar það borgar
sig ekki, þá verða lífskjör hér á
landi lakari en vera þyrfti. Ég játa
það hreinskilnislega að ég sé ekki
fram úr þeirri klemmu í einu vet-
fangi. Ég er heldur ekki fullkom-
lega öruggur um það hvernig inn-
heimtu opinberra veiðigjalda
verður komið við með haganleg-
ustum hætti, en hef þó ákveðnar
hugmyndir um að það verði líkast
til að gera með einhvers konar
hlutaskiptum, þannig að útgerðar-
menn bjóði í kvótann með því að
bjóða hlut af afla til nokkurra ára.
Á þessum málum þarf að taka
mjög fljótlega, því víða steðjar að
vandi. Og ef ekki verður brugðist
við af viti, verður kostnaðurinn
enn meiri en nú horfir.
Höfundur er hagfræðingur. Greinin
er byggð á erindi sem flutt var á 49.
Fiskiþingi 1990.
BOSCH
DIESELÞJÓNUSTA
BRÆÐURNIR
(©) ORMSSON HF
Láflmúla 9, sfml: 38820