Morgunblaðið - 04.02.2011, Blaðsíða 28

28 MENNING
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 4. FEBRÚAR 2011
Krakkarnir eru flestir
í vinnu og skóla og
mæta svo á æfingar sem
standa langt fram á kvöld.
30
»
Verk Jóhanns Eyfells myndlistar-
manns, Íslandsvarðan, sem var ný-
verið komið fyrir við Sæbraut í
Reykjavík, var afhjúpað í gær.
Einar Örn Benediktsson, formað-
ur menningar- og ferðamálaráðs
Reykjavíkur, afhjúpaði verkið.
Í kjölfarið var sýnd í Hafnarhús-
inu heimildarmynd um listamann-
inn eftir Þór Elís Pálsson og auk
þess var fjallað um verk og feril
listamannsins.
Jóhann Eyfells er fæddur 1923
og þrátt fyrir háan aldur starfar
hann enn af kappi að list sinni í
Texas, þar sem hann er búsettur.
Jóhann var um árabil prófessor í í
Flórída en hann flutti til Texas eftir
lát eiginkonu sinnar, Kristínar
Halldórsdóttur myndlistarkonu.
Íslandsvarðan afhjúpuð
Morgunblaðið/Golli
Listaverkið Frá afhjúpun Íslandsvörðu Jóhanns Eyfells í gær.
Nú um helgina verður haldin ráð-
stefna í Listasafni Reykjavíkur
undir yfirskriftinni Practicing Nat-
ure-Based Tourism. Kunnir erlend-
ir sem innlendir fyrirlesarar taka
þátt í ráðstefnunni, sem er þáttur í
verkefninu Án áfangastaðar. Hinn
hluti þess er sýning með verkum
fjölda listarmanna sem opnuð var í
safninu á dögunum. Höfundar verk-
efnisins eru Markús Þór Andrésson
sýningarstjóri og Gunnþóra Ólafs-
dóttir landfræðingur, sem vinna
verkið í samstarfi við Listasafn
Reykjavíkur, ReykjavíkurAkadem-
íuna og Félag landfræðinga.
Markmið verkefnisins er að
hvetja íslenskt samfélag til umræðu
um málefni Íslands sem áfanga-
staður ferðamanna, stuðla að
fræðslu um eðli náttúrutengdrar
ferðamennsku, einkum er varðar
upplifun ferðamanna á vettvangi
og hvetja til frekari rannsókna og
skýrari stefnumótunar.
Ráðstefnan er tilraun til að leiða
saman ólíka hópa sem standa að ís-
lenskri ferðaþjónustu.
Ráðstefna
um ferða-
þjónustu
Haldin í tengslum við
myndlistarsýningu
Náttúrusýn Verk Þorgerðar Ólafs-
dóttur, Þú hefur andlit með útsýni,
frá 2011, er á sýningunni.
Bergþóra Njála Guðmundsdóttir
ben@mbl.is
Svanasöngur Schuberts verður
sunginn – og dansaður – á sviði Ís-
lensku óperunnar í kvöld þegar
Ágúst Ólafsson barítón, Gerrit
Schuil píanóleikari og Lára Stefáns-
dóttir dansari flytja verkið í svið-
setningu bandaríska danshöfundar-
ins Kennet Oberly.
Að sögn Ágústs er verkið ákaflega
krefjandi. „Fyrstu sjö lögin eru við
texta Rellstabs og eru sum mjög
dramatísk. Þá kemur að Heine-
ljóðunum sem eru algjör meistara-
verk út af fyrir sig og maður þarf
100% einbeitingu til að koma þeim
til skila.“
Lögin eru þó ekki öll af drama-
tíska taginu – sum eru fjörlegri á að
hlýða en ekki síður áskorun fyrir
söngvarann. „Það gerir þetta við-
fangsefni svo sérstakt, maður fer all-
an skalann og öfgarnar eru meiri frá
einu lagi til annars, ólíkt því sem er í
öðrum ljóðaflokkum Schuberts, þar
sem eitt lag leiðir frekar af öðru.“
Í annað sinn á einu ári
Þetta er ekki í fyrsta sinn sem
Ágúst og Gerrit flytja Svanasöng
Schuberts, því sl. vor fluttu þeir alla
þrjá ljóðaflokka hans, Malarastúlk-
una, Vetrarferðina og Svanasöng á
Listahátíð í Reykjavík. „Þá var ég að
koma að þessu verki í fyrsta sinn og
hafði reyndar aldrei sungið heilan
sönglagabálk eftir Schubert áður.“
Hann segir þeim mun skemmti-
legra að koma að flokknum aftur,
ekki síst vegna umgjarðarinnar nú.
Uppsetningin er samstarfsverkefni
dansflokksins Pars Pro Toto og Ís-
lensku óperunnar að sögn Ágústs.
Eins og gefur að skilja reynir á
fleira en söng og samspil í slíkri upp-
setningu. „Ég þarf líka að hreyfa
mig á sviðinu og leik á móti Láru.
Framan af er hún einhvers konar
draumsýn eða vera sem ég hugsa
um eða sé fyrir mér en þegar kemur
að þessum stóru Heine-sönglögum
förum við að ná meira saman. Lykill-
inn er hins vegar að halda því nána
sambandi við Gerrit sem tónlistin
krefst því þetta er ekki óperutónlist,
það á að mála hana með litlum pensli
og nákvæmum dráttum. Það er fyrst
og fremst Gerrit að þakka að þetta
tekst því við unnum svo mikið saman
með Schubert-lögin í fyrravor að
hann er farinn skynja mjög vel það
sem er að gerast í söngnum hjá mér,
jafnvel þótt ég snúi baki í hann og
hann heyri varla í mér.“
Ástin og þráin rauði þráðurinn
Ágúst leggur áherslu á að tónlist-
in sé ekki brotin upp vegna sviðsetn-
ingarinnar. „Það eru engir leik-
þættir á milli ljóða eða eitthvað slíkt
– allt frá því að fyrsti tónninn hljóm-
ar til þess síðasta er flutningurinn
hljóðrænt eins og á hefðbundnum
tónleikum. Dans Láru er fyrst og
fremst til að draga fram ákveðna
þætti í ljóðunum en miðja þeirra er
þessi karlmaður sem ýmist harmar
ástarmissi eða hugsar til konu sem
hann þráir og er víðsfjarri. Það er
rauði þráðurinn í öllum lögunum.“
Sjálfur hefur Ágúst ekki unnið
með ljóð áður á slíkan leikrænan
hátt en segir hins vegar hefð fyrir
því að sviðsetja t.d. Vetrarferðina
eftir Schubert. „Það sem dró okkur
Gerrit að þessu var danshöfund-
urinn Kennet, en þetta er búið að
gerjast í höfðinu á honum í nokkur
ár. Vissulega getur verið
vandasamt að breyta
einhverju sem virkar
mjög vel í sínu
hefðbundna
formi. En þegar
við sáum að hug-
myndin var mjög
trú textanum og
snerist um að dans-
inn undirstrikaði
ljóðin og lögin,
þá fannst okk-
ur þetta mjög
spennandi verk-
efni.“
Málað með litlum pensli
og nákvæmum dráttum
 Svanasöngur Schuberts sunginn og dansaður í Íslensku óperunni í kvöld
Ljósmynd/Gísli Egill Hrafnsson
Sviðssetning Flutningur Svanasöngs Schuberts verður með óvenjulegra móti í Íslensku óperunni í kvöld en þar
munu Ágúst Ólafsson barítónsöngvari, Gerrit Schuil píanóleikari og Lára Stefánsdóttir stíga á stokk.
Svanasöngur eða Schwanen-
gesang er meðal síðustu verka
Schuberts en ljóðin voru gefin
út í einni bók undir þessum
titli 1829, örfáum mánuðum
eftir andlát tónskáldsins.
Höfundar ljóðanna eru þrír;
fyrstu sjö eru eftir Ludwig
Rellstab, næstu sex eru eftir
Heinrich Heine og síðasta
ljóðið er eftir Johann Gabriel
Seidl, enda deila menn
stundum um hvort um einn
ljóðaflokk sé að ræða eða
fleiri.
Svanasöngur
Schuberts
KOM ÚT EFTIR ANDLÁTIÐ
Franz Schubert
Ísýningu sinni í Gryfjunni íListasafni ASÍ, fjallar Hildi-gunnar Birgisdóttur eins ogáður um tilgang og tilgangs-
leysi ýmissa leikja og kerfa. Innsetn-
ingin er litrík, vísar í stærðfræði-
jöfnur jafnt sem barnaleiki og spil
sem aftur leiða hugann að því hvernig
leikjaþjálfun bernskunnar býr mann
undir stóra leikinn í lífinu. Allir eru
sammála um að leikreglur verði ávallt
að vera skýrar en leikjakennismiðir
hafa komist að þeirri niðurstöðu að
nauðsynlegar leikreglur séu þær að
allir hugsi um sjálfan sig, svíki og
svindli eins og hægt er. Þessi leikja-
fræði (John Nash) er talin grunnur-
inn í nýfrjálshyggjukapítalismanum
sem sprakk framan í okkur ekki alls
fyrir löngu.
Sýningin inniheldur m.a. saman-
brotna alþjóðlega minnismiða, marg-
víslegar flokkanir forma og fagur-
fræðilega uppröðun á misskilningi. Í
sýningunni sem hefur yfirbragð vís-
inda og sakleysi barnaleikja leynist
bæði pólitík, hirðfífl og tíma-
sprengjur.
Innsetningin er falleg og hugvits-
samlega samsett. Í henni leynist bæði
aðdráttarafl og óhugnaður leikja-
fræðinnar. Stærðfræðilegur grunn-
urinn gefur í skyn að leikurinn sé
náttúrulegt ferli og það sem er talið
náttúrulegt eða eðlisbundið er oftlega
samþykkt sem nauðsyn. Sýningin
dregur hins vegar skýrt upp hve fá-
ránlegar, sviðsettar og geðþótta-
bundnar leikreglurnar geta verið.
Með því að setja verkið í samhengi
við barnaleiki og barnamenningu þá
nær Hildigunnur að draga enn sterk-
ar fram en ella hversu mikilvægt er
að kerfi og leikreglur séu í sífelldri
endurskoðun. Í takt við grafalvar-
legan undirtón þá er ber sýningin í
sér leikgleðina sem einkennir fram-
setningu þeirra sem ákvarða óljósar
reglur leiksins og hafa forskot þegar
kemur að því að túlka þær.
Ekki er laust við að sýningu Hildi-
gunnar megi lesa með reglur og list-
kerfi myndlistarinnar í huga, enda
listirnar afsprengi hverrar ríkjandi
menningar.
Svindlað í leiknum
Hildigunnur Birgisdóttir
bbbbn
Listasafn ASÍ, Gryfja. Blönduð tækni.
Sýningin stendur til 6. febrúar. Opið alla
daga nema mánudaga frá kl 13-17. Að-
gangur ókeypis.
ÞÓRA
ÞÓRISDÓTTIR
MYNDLIST
Morgunblaðið/RAX
Hildigunnur Sýnir hve fáranlegar
leikreglurnar geta verið.