Dagblaðið Vísir - DV - 10.01.2004, Side 26

26 LAUGARDAGUR10. JANUAR 2004
FókusTSV
Þrír af máttarstólpum Þjóðleikhússins eru Frímúrarar: Hilmir Snær Guðnason, Jóhann Sigurðarson og
Pálmi Gestsson, sem er þeirra reyndastur. Hann er áttunda stigs Frímúrari og segir regluna vammlausa
og rúmlega það. Leyndin um starfsemi reglunnar á sér eðlilegar skýringar.
f f
Stoltur fmmurari
Frímúrarareglan
er mannræktar-
samtök byggð á
kristinni siðfræði.

„Þau eru nokkur, gæfusporin mín
um dagana. Og það að ganga í þessa
reglu er með stærri gæfusporum sem
ég hef tekið í lífmu," segir Pálmi Gests-
son, leikari og stoltur frímúrari.
Þetta gæfuspor steig Pálmi haustið
1988. Til að komast í Frímúrararegl-
una þarf tvo meðmælendur og þeir
sem stuðluðu að inngöngu Pálma
voru hinir gengnu stórleikarar Klem-
enz Jónsson og Valur Gíslason.
Sérstök tengsl milli leikarastéttar-
innar og Frímúrarareglunnar? DV
rannsakaði málið og fann út að sú
kenning gengur trauðla upp nema að
takmörkuðu leyti. Hilmar Jónsson
leikstjóri er frímúrari, Jóhann Sigurð-
arson, Hilmir Snær Guðnason og svo
okkar maður, Pálmi, sem hefur verið
frímúrari í um 16 ár.
Stoltir frímúrarar
„Allt sem ég gat vitað um þennan
félagsskap var að Frímúrarareglan er
mannræktarsamtök byggð á kristinni
siðfræði," útskýrir Pálmi. „Ég var
sannfærður um að ég gæti ekki orðið
verri maður við að ganga í regluna.
Þetta barst í tal við Rúrik heitinn Har-
aldsson, sem vel að merkja var frímúr-
ari, og hann sagði við mig: Ef þú átt
þess kost þá skaltu ganga í regluna og
þú munt aldrei sjá eftir því. Og það
gekk eftir."
Það skal skýrt tekið fram að Pálmi
er ekki talsmaður Frímúrarareglunnar
og gefur sig ekki út fyrir að vera það.
Það þurfti fortölur miklar áður en
hann fékkst til að tjá sig um regluna;
hann taldi aðra betur til þess hæfa. En
eftir að DV setti sig í samband við Sig-
urð Örn Einarsson, stórmeistara Frí-
múrarareglunnar á fslandi, sem lagði
blessun sína yfir viðtalið, var Pálma
ekki lengur stætt á að færast undan.
„Ég hef oft sagt í ræðum mínum að
ekkert sé að því að menn viðurkenni
fyrir hverjum sem er að þeir séu með-
limir enda mega þeir vera stoltir af
því,“ sagði Sigurður Örn og bætti því
við, spurður um hvernig á því stæði að
þrír af burðarstólpunum í leikaraliði
Þjóðleikhússins væru í reglunni:
„Þetta eru hugsandi menn sem vita
hvað þeir gera.“
Vafasöm leyniregla?
Óhætt er að segja að leyndin sem
hvílt hefur yfir starfsemi frímúrara
hafi oft orðið til að æra óstöðugan.
Um þessa leynd ritar Sigurður Örn á
heimasíðu reglunnar: „Leyndin sem
yfir fundarsiðum hvílir má segja að
helgist fyrst og fremst af því að ef þeir
væru öllum kunnir myndu fundir
missa marks að verulegu leyti."
Þegar lögð er fyrir Pálma sú stað-
hæfing að frímúrarar séu leyniregla
sem gangi út á samtryggingu félag-
anna segir hann það algerlega út í
hött.
„Hver sá sem ætlar að koma inn á
þeim forsendum, með einhverja sér-
hyggju að leiðarljósi, í þeirri ætlan að
tryggja sig félagslega og fjárhagslega,
ætti að halda sig fyrir utan þetta. Það
er alls ekki málið. Hins vegar kynnast
menn þarna og verða vinir, rétt eins og
gengur. Ég á mjög góða vini innan
reglunnar og það eru alls konar menn
af öllum stærðum og gerðum."
Pálmi segir að í raun sé skiljanlegt
að ranghugmyndir á borð við þær sem
blaðamaður heldur fram geri vart við
sig. „Fólk óttast það sem það þekkir
ekki. Þá tekur ímyndunaraflið við og
sumir vilja ímynda sér hið versta eins
og gengur. En þarna er ekkert sem
stangast á við siðferðiskennd manna
eða landslög eða hvað eina. Þvert á
móti eflast menn í guðsótta og góðum
siðum. Ég man til þess að Magnús
ir ekkert að lesa svörin við prófinu
áður en menn tileinka sér námsefnið.
Maður stendur frammi fyrir spurning-
um um sjálfan sig, lífið og tilveruna.
Vitir þú svörin fyrirfram hefur þú ekk-
ert gagn af ferlinu sem slíku - sem
skiptir öllu. Þá hugleiðir þú spurning-
arnar ekki. Afgreiðir þær án þess að
þurfa að standa frammi fyrir þeim,“
segir Pálmi.
Saumaklúbbar og leynikveðjur
Enn er reynt að ganga á Pálma með
hin helgu vé reglunnar og nú er spurt
hvort frímúrarar séu með leynikveðju
sín á milli. „Menn eru ekkert að heils-
ast með skátakveðju á förnum vegi ef
þú ert að spyrja um það. En leyfðu mér
að svara þessu á þennan hátt: Frímúr-
arar eru alþjóðleg samtök og reglufé-
lagar geta sótt fundi um heim allan. En
maður veður náttúrlega ekkert á fundi
án þess að geta gert grein fyrir sér.
Menn verða að vera fullvissir um að
viðkomandi sé frímúrari. Það gefur
augaleið.“
Eitt af því sem fólk hefur fett fmgur
út í er að frímúrarar eru frá fomu fari
karlasamtök. Nú ítrekar Pálmi enn að
hann sé ekki talsmaður reglunnar, en
segir: „Ég hef í sjálfu sér ekkert velt því
fyrir mér, ekkert frekar en að karlar
megi ekki vera í saumaklúbbum. Ég
kann ekkert að segja frá því af hverju
það er til komið. Hins vegar er til regla,
Samfrímúrarareglan, þar sem eru
bæði karlar og konur.“
Samstaða, ekki samtrygging
DV heldur áfram að forvitnast og
nú er spurt hvort reglan sé líknarsam-
tök eða góðgerðarfélög á borð við
Kiwanis og Lions. Pálmi segir frímúr-
ara eiga ýmislegt sammerkt með
þessum góðu samtökum; frímúrarar
megi ekkert aumt sjá og láti gott af sér
leiða. Það sé hins vegar einn þáttur í
heimspekikerfi reglunnar að hæla sér
ekki af verkum sínum. Því sé enginn
listi opinber um góð verk á vegum frí-
múrara.
Samtrygging Frímúrara er enn til
umræðu og nú hvort eitthvað sé hæft í
því að falli einhver félagi frá sjái reglan
um aðstandendur. Pálmi segir regluna
síður en svo vaðandi í peningum en
félagskapurinn, líkt og aðrir góðir hóp-
ar, standi saman þegar svo ber undir.
En ekki sé um neina samtryggingu í
þeim skilningi að ræða.
Ekki skálkaskjól
En ala ranghugmyndir ekki a' því aö
óvandaðir menn leiti inngöngu?
„Sko, ef menn verða uppvísir að
einhverju vafasömu eru þeir settir út.
Lögð er rík áhersla á að þetta sé fyrir
menn sem eru ekki alveg ærulausir.
Menn verða að hafa hreint sakavott-
orð. Hvort ekki yrði nú talað um það í
þjóðfélaginu ef fram kæmi að innan
okkar vébanda væru óvandaðir menn?
Jú, ætíi ekki það,“ svarar Pálmi eigin
spurningu.
Hann segir ekki þýða fyrir marg-
dæmda glæpamenn að sækja um. Og
þótt félagsskapurinn einkennist af
samstöðu þá sé ekld haldið verndar-
hendi yfir svörtum sauðum. Það sé
hreinlega andstætt anda Frímúrara-
reglunnar sem kenni góða siði á kristi-
legum grunni. Ekki skálkaskjólið þar
að finna.
„Ef menn eru ekki traustsins verðir
eiga þeir ekkert erindi í Frímúrararegl-
una sem er vammlaus félagsskapur og
rétt rúmlega það. Sú er hugmyndin.
En enginn er fullkominn enda þyrft-
unt við ekkert á reglunni að halda ef
svo væri,“ segir Pálmi - stoltur frímúr-
ari.
jakob@dv.is
Palmi Gestsson frimúrari
Sýnir hér hringinn góða
sem hann tekur aldrei nið-
ur. Tákn stúkunnar Mimis -
en svo skemmtilega vill til
að yngri sonur Pálma heitir
einmitt Mimir.
„Fnmurarar eru alþjoðleg samtök og reglufelagar geta
sótt fundi um heim allan. En maður veður náttúrlega ekkert
á fundi án þess að geta gert grein fyrir sér. Menn verða að vera
fullvissir um að viðkomandi sé frímúrari. Það gefur augaleið."
Skarphéðinsson sagði í viðtali, eftir að
hann gekk í Frímúrararegluna, að þar
hefði hann lært að vaða eld og brenni-
stein fyrir sannfæringu sína og sam-
visku. Þau orð get ég tekið heils hugar
undir og gert að mínum. Fyrst og
fremst er þetta mannbætandi félags-
skapur."
Allir í kjólfötum
Frímúrarareglan greinist í ýmsar
stúkur sem halda fundi einu sinni í
viku eða hálfsmánaðarlega. Stúka
Pálma heitir Mímir líkt og yngri sonur
hans. Pálmi segist ekki beinlínis hafa
látið son sinn heita í höfuðið á
stúkunni en það sé ekki verra, enda
gott nafn úr goðafræðinni. En fundir
einu sinni í viku mega heita nokkuð
stíf ástundum?
„Mönnum er það í sjálfsvald sett,
eru frjálsir og sæta engum fyrirskipun-
um um eitt né neitt. Menn ráða fund-
arsókn sinni en það er mjög hollt að
sækja fundina eins og gefur að skilja,
líkt og með nám almennt. Hollt er að
halda sig að því sem maður er að fást
við til að ná árangri."
Til funda mæta frímúrarar klæddir
kjólfötum, sem er að viti Pálma ákaf-
lega skynsamlegt og jafnframt hent-
ugt. „Jájá, ég get ímyndað mér að það
virki eins og skólabúningar . Þú sérð
ekki hvort þar fer leikari eða banka-
stjóri, ráðamaður eða öskukarl. Allir
jafnir í þeim skilningi. Þessi búningur
kostar svipað og jakkaföt, áferðarfagur
og þægilegur. Góð fjárfesting."
Uppskera eins og menn sá
Fundirnir taka um tvo tíma og svo
snæða fundarmenn saman léttan
málsverð að fundi loknum, hafa það
huggulegt og spjalla saman. Og þeir
allra duglegustu geta farið á milli
funda, flakkað á milli stúka. „Mönnum
er þetta nokk í sjálfsvald sett. Og þeir
uppskera eins og þeir sá. Menn verða
að stunda þetta til að ná árangri. Og
þetta er stigskipt þannig að ekki er
hægt að fara á hvaða fund sem er.
Sambærilegt og nám. Þú sækir ekki
tíma í Háskólanum þegar þú ert í
framhaldsskóla. Menn ná ekki að til-
einka sér þá heimspeki og þau viðhorf
sem Frímúrarareglan kennir á einu
kvöldi," segir Pálmi sem er áttunda
stigs maður af ellefu sem eru innan ís-
lensku reglunnar.
Aðspurður hvort reglan hafi tekið
breytingum í áranna rás segir hann
svo ekki vera. „Þetta er ævaforn félags-
skapur sem ekki breytist mikið. Ekki
frekar en trú, réttlætiskennd eða innri
maður. Þetta er ekki neitt til að breyta.
Þetta snýst um að verða betri í dag en í
gær."
Að vita svarið fyrirfram
í Frímúrarareglunni íslensku eru
3000 manns alls og Pálmi segist hafa
gaman af að ræða um regluna við hina
ýmsu menn. Þegar hann er tekinn á
orðinu með það og reynt er að veiða
upp úr honum hvað það eiginlega sé
sem ekki má segja er komið að lokuð-
um dyrum.
„Það sem gerist á fundum, fund-
arsiðir og annað slíkt, eru leynilegt og
þú færð mig ekkert til að tala um það.
Og fyrir því er ástæða; skiljanleg
ástæða þegar maður þekkir til. Það er
ekkert dularfullt en þetta er ákveðið
heimspekilegt kerfi, nám. Og það þýð-