Foreldrablaðið - 01.01.1962, Blaðsíða 15

barnakennara hefur gert tillögur og
ályktanir á þingum sínum, og nú á síð-
asta uppeldismálaþingi var kennsla og
uppeldi þessara barna 2. aðalmál þess.
Þar voru gerðar ákveðnar og fastmót-
aðar tillögur, sniðnar mjög í þeim anda,
sem ríkjandi er á þessu sviði á hinum
Norðurlöndunum. Það vita öngvir bet-
ur en kennarar, hvernig þessi mál horfa
við, enda hefur skipulagning þeirra
mætt mest á þeim, þar sem þau eiga
lengsta sögu og eru lengst á veg komin.
Kennarastéttinni finnst, að ýmsir vind-
ar hafi of lengi feykt þessum veikasta
gróðri samfélagsins að geðþótta.
Til samanburðar við það, sem nú hef-
ur verið sagt, vil ég bregða upp nokkr-
um myndum af því, sem gerzt hefur í
þessum málum hjá nokkrum nágranna-
þjóðum okkar. Von mín er sú, að við
slíkan samanburð sjáist betur, hvar við
erum stödd og hvert beri að stefna.
Áður en lengra er haldið, er rétt að
taka fram, að þegar talað er urn hjálp-
arkennslu eða sérkennslu, er átt við
kennslu vangefinna bama, bama með
lestrarörðugleika, blindra, heymar-
lausra og ýmissa annarra vanheilla
nemenda á sál eða líkama. Þessir nem-
endur em hafðir í hjálparskólum eða
hjálparbekkjum innan almennu skól-
ana eða í öðmm sérdeildum, svo sem
lesbekkjum, bekkjum fyrir heyrnar-
daufa og sjóndapra eða á öðrum stofn-
unum.
Saga sérkennslu og skólamála í
Þýzkalandi er mjög löng og má kom-
ast svo að orði, að uppspretta margra
strauma í skólamálum sé þar í landi.
Danskir skólamenn segja, að þaðan
hafi þeir fengið fyrirmyndir um margt,
er að kennslumálum lýtur og þá ekki
sízt hvað snertir sérkennslu af ýmsu
tagi. Pestalozzi hafði sett á stofn bama-
heimili í Neuhof skammt frá Ziirich
1775 með 50 fátækum börnum. Þar
kenndi hann þeim að vinna, en sam-
tímis kenndi hann þeim bókleg fræði
og betra siðgæði. Með starfi sínu kveikti
Pestalozzi það ljós, sem ekki hefur
slokknað síðan. Straumar frá störfum
hans bárust með miklum hraða rnn
lönd og álfur. Nemendur komu alla
leið frá Ameríku til þess að fylgjast
með starfi hans. Hans aðferðir vom
ræddar og framkvæmdar í fjarlægum
löndum. Það er ekki að efa, að þessir
straumar em ein rót þess, sem gerðist
í kennslumálum Þýzkalands um alda-
mótin 1800. f Prússlandi var komið á
fræðsluskyldu 1794. Sú fræðsla var
bundin við undirbúning undir ferm-
ingu og sem að líkum lætur var henni
áfátt í mörgu. Elztu heimildir um hjálp-
arbekk þar í landi em frá 1803. Skóla-
skylda var lögleidd í Prússlandi 1864.
Framkvæmd fræðslumála var þó
hvergi nærri góð, nemendafjöldi allt
að 80 í deild og getumunur mikilll. Eft-
irsetum í bekkjum var beitt af misk-
unnarleysi, ef kunnátta var ekki næg
undir fermingu. Eins og áður er á drep-
ið, vom þegar til hjálparbekkir, þótt
þeir væru ekki í þeirri mynd, sem þeir
tíðkast nú. Þar var reynt að troða því
i nemendur, að loknum venjulegum
skólatíma þeirra, sem ekki tókst að
kenna þeim á venjulegan hátt. Þessir
hjálparbekkir höfðu því hlutverki að
gegna að bæta upp venjulega kennslu,
enda voru þeir kallaðir „Nachhilfe-
klassen“.
Fyrst er talað um reglulegan hjálp-
arbekk, sem stofnaður var í Halle 1859
með 17 nemendum. Nánari lýsing á
þeim er sú, að þeir séu vangefnir, nær
blindir, mjög heymardaufir og líkam-
lega vanheilir. Eins og sést á þessari
FORELDRABLAÐIÐ 13