blaðið - 16.03.2007, Page 15

blaðið
FÖSTUDAGUR 16. MARS 2007 15

Nog komið „Nú ernóg komið aflögleysu og ég
skora á Hafnfirðinga, landeigendur við Þjórsá og aðra
landsmenn að samþykkja ekki áformaða stækkun
áiversins i Straumsvfk né meiri niðugreidda stóriðju. “
Leyndarmál Landsvirkjunar III
í fyrri greinum var upplýst um
verðin sem álverin greiða Lands-
virkjun og rætt um arðsemi Kára-
hnjúkavirkjunar. Lítum loks á fram-
leiðslukostnaðinn á rafmagninu.
Kostar minna að framleiða
rafmagn fyrir stóriðju?
Þann mikla verðmun sem er á raf-
magni til stóriðju og almennings er
engan veginn hægt að réttlæta með
minni tilkostnaði við framleiðslu
rafmagns til stóriðju. Kostnaðarhlut-
fallið fer þó meira eftir aflinu en ork-
unni sem hvor aðili þarf. Dreifingar-
kostnaður er ef til vill líka eitthvað
meiri til almenningsveitna, en hann
er ekki svo mikill meðan ekki er gerð
krafa um að leggja línurnar í jörð.
Rekstrarkostnaður stóriðjuvirkjana
er ekkert minni en jafnstórra (í MW)
virkjana fyrir almenningsveiturnar
en hann verður eins og stofnkostnað-
urinn minni á hverja kílóvattstund
til stóriðju því virkjunin þarf að vera
stærri ef hún á að skaffa jafnmikla
orku til almennings.
Hvert er kostnaðarverð
raforkunnar?
Árið 2004 þurfti almenningur
406.1 MW rafafl og 2303,7 GWh raf-
orku en stóriðjan 626 MW og 5233.5
GWh. Árlegur nýtingartími almenn-
ingsvirkjana var þá 2304 GWh / 406
MW = 5673 h en nýtingartími stóriðj-
unnar 5234 GWh / 626 MW = 8360
tímar eða 47% meiri. Þótt ég telji
þetta ekki raunhæfan kostnaðarmun,
getum við notað hann eða þann 50%
verðmun sem Alusuisse fór fram á í
upphafi. Allavega er örugglega ekki
hallað á stóriðjuna ef hún greiddi nú
2 kr/kWh fyrir þær 5233 GWh sem
hún notar og almenningur 3 kr/kWh
fyrir sínar 2304 GWh.
Við hvaða vexti er þá miðað?
Heildarverðið árið 2004 hefði þá
verið 15.17 milljarðar, sem er meira
en tekjur Landsvirkjunar voru það ár
(13,7 milljarðar) en er þó ekki nema
rekstrarkostnaðurinn 10,04 millj-
arðar að viðbættum 4,3% vöxtum
af 119 milljarða króna arðbærri eign
Landsvirkjunar. Ekki finnst mér eðli-
legt að miða kostnaðarverð við neitt
lægra en það. Raunvextir Landsvirkj-
unar voru samt lægri eða talsvert
minna en ekki neitt árið 2004 en
það breytir ekki kostnaðarverðinu.
Landsvirkjun græddi þá bara á lán-
ardrottnum sínum eða gengi sem
hoppar og skoppar og skuldar stóriðj-
unni ekkert af þeim peningum. Að
selja álveri rafmagn á minna en kostn-
aðarverði 2 kr/kWh er lögbrot. Þetta
er kostnaðarverð frá virkjunum sem
eru afskrifaðar að stórum hluta. Frá
nýjum virkjunum er kostnaðarverð
a.m.k. 50% hærra.
Borgar stóriðjan kostnaðarverð?
Samkvæmt upplýsingum álversfor-
stjóranna, borgar ný stóriðja innan
við helming af kostnaðarverði nýrra
virkjana. En orkuverðið er tengt
álverðinu sem sveiflast mikið og
hækkaði mjög mikið 2005-2006. Það
er fræðilegur möguleiki að eldri stór-
iðjan væri nú loks að greiða kostnað-
arverð ef Landsvirkjun hefði ekki
gert við hana verðjöfnunarsamninga
sem hún (þ.e. almenningur) hefur
þegar tapað milljörðum á og mun
jafnvel tapa tug milljarða þegar upp
er staðið. Landsvirkjun er alltaf jafn
seinheppin í samningum sínum við
stóriðjuna.
Voru upplýsingar Alcoa
í Brasilíu rangar?
Fullyrðing forstjóra Alcoa um
rafmagnsverð 1,5 cent/kWh, þ.e.
helmingi lægra en í Brasilíu, svarar
til álverðs upp á 1,304 $/kg en svo
lágt var álverðið aldrei á árinu 2005
þegar viðtalið var haft við hann. Á
árunum 2001 til 2004 var verðið þó
litið hærra og stundum lægra. Þann
8. júni 2006 upplýsti forstjóri Lands-
virkjunar að það væru „rangar upp-
lýsingar um orkuverð á vef Alcoa”
og „ef álframleiðsla væri hafin á
Reyðarfirði mundi orkuverðið nálg-
ast 3 cent/kWh”. Já, þann dag stóð ál-
verðið mjög hátt eða í sem svarar til
2,82 cent/kWh. Hvort upplýsingar á
vefnum eða í blaðinu voru rangar eða
ekki (eða viljandi villandi) er teygjan-
legt, en ekkert í orðum forstjóranna
bendir til þess að rafmagnsverðið hér
sé ekki rétt metið.
. M Efauðlinder
se/cf ýr lancjj á
Wf kostnaðarverði
mm er hún ekki
auðlind
Umrœðan
EinarJúliusson
Landsvirkjun upplýsir
loks leyndarmálið
Þann 15 júní skrifaði stjórnarfor-
maður Landsvirkjunar grein í Morg-
unblaðið þar sem segir að álverð hafi
hæst farið í yfir 3$/kg sem svarar til
3,5 cent/kWh þ.e. hærra en verðið í
Brasilíu. Nákvæmlega það verð sem
hér er talað um! Raforkuverðið er í
hlutfalli við álverðið og leyndarmál
þegar álverðið er lágt en ekki þegar ál-
verðið er hátt! Viðskiptaleynd er þvf
bara fyrirsláttur. Merkilegt að stjórn-
arformaðurinnskyldiskýrafráálverð-
inu þann eina dag (10. maí 2006) sem
það hefur farið yfir 3 $/kg fremur en
að upplýsa að meðalálverðið á næstu
65 árum sem Landsvirkjun reiknaði
með í arðsemismati sínu er helmingi
lægra eða 1,496 $/kg svarandi til 1,72
cent/kWh eða 80 M$ á ári. Með end-
urskoðun byggingarkostnaðar virkj-
unarinnar úr 1200 M$ í 1800 M$ er
þetta víðs fjarri kostnaðarverði og
nær ekki botnverði nema rekstrar-
kostnaði sé alveg sleppt.
Á hvaða verði ætti að
selja raforkuna?
Ef auðlind er seld úr landi á kostn-
aðarverði er hún ekki auðlind. Vitan-
lega verður að reikna verð fyrir auð-
lindina. Minna en 2 kr/kWh fyrir
þær virkjanir sem minnstum nátt-
úruspjöllum valda fyndist mér óá-
sættanlegt auðlindagjald og jafnvel
á þvf verði er öll nýtanleg vatnsorka
ekki stærri auðlind en þorskstofn-
inn einn var. Þá er kostnaðarverð
frá eldri virkjunum til almennings 5
kr/kWh og 4 kr/kWh til stóriðju. Er
þá miðað við að álverin noti meng-
unarlaus rafskaut fremur en kola-
skautin sem þau nota nú og brenna
í koltvísýring. Annars kæmi til við-
bótar verð fyrir mengunarkvótana.
Ég veit ekkert hvað það kostar að ná
aftur úr andrúmsloftinu þeim kol-
tvísýringi sem álverið dælir í það en
býst við því að varanleg rafskaut eins
og sum álver hafa notað séu ódýrari.
Kannski miklu ódýrari en að breyta
öllum bílaflota landsmanna í vetnis-
bíla til að spara sömu koltvísýrings-
mengun. Álmenningur er vanur
enn hærra verði en hann getur ekki
nýtt mikið meiri raforku án tillits
til verðsins. Og þótt mér finnist eins
og Jóhannesi Nordal að stóriðjan
ætti að greiða sama verð og aðrir,
er óvíst að á næstu árum finnist
stórkaupendur á 4 kr/kWh, hvað þá
5 kr/kWh eða meira. Það er skrítið
því raforkan kostar þetta úti í heimi
og því fer fjarri að framleiða megi
rafmagn fyrir 5 kr/kWh úr olíu sem
kostar 60 $/tunnu eða á nokkurn
raunverulega vistvænan hátt.
Er auðlindin kannski einskis virði?
Ef ekki er hægt að finna kaupanda
sem er tilbúinn til að greiða neitt
meira en kostnaðarverð verða íslend-
ingar bara að horfast í augu við það
að orka íslenskra fallvatna og jarð-
hita sé enn einskis virði fram yfir
það sem almenningur notar. Hún
geti ekkert stuðlað að auknum hag-
vexti til langtíma þó að óheyrilega
dýr nýting hennar geti stuðlað að
tímabundinni þenslu. Jafnvel fremur
langvarandi þenslu ef reisa á 3 virkj-
anasamstæður af hátt í Kárahnjúka-
stærð til viðbótar fyrir Straumsvik,
Húsavík og Helguvik áður en gerð
er þjóðarsátt um að hætta að láta
almenning niðurgreiða orkuna til
nýrrar stóriðju. Auðlindin er að vísu
ekki einskis virði en hún er þá lang-
mest virði ósnert og ekki í orkuformi.
Það er allavega elckert keppikefli fyrir
íslendinga að geta auglýst ódýrustu
orku í heimi. Og Landsvirkjun vill
selja á föstu (næstum óverðtryggðu)
verði til 40 ára!
Ég mótmæli
Ég er hvorki á móti virkjunum,
stóriðju né fiskveiðum. Ég er á móti
náttúruspjöllum til lands og sjávar
og vil að auðlindir séu uppspretta
auðs hvort sem hann er í formi feg-
urðar eða fjármagns. Ég er á móti
því að auðlindum þjóðarinnar sé
úthlutað til útvalinna sem frjálsir
séu að því að eyðileggja þær. Ég er á
móti því að almenningur borgi nátt-
úrufórnarkostnaðinn fyrir Lands-
virkjun, rafmagnið fyrir álverin, kol-
tvísýringskvótana fyrir stóriðjuna,
olíuna fyrir útgerðina og fiskveiði-
leyfin fyrir kvótagreifana. Ég virði
ákvarðanir upplýsts meirihluta en ég
er á móti leynimakki og því að logið
sé leynt og ljóst að almenningi og al-
þingismönnum. Nú er nóg komið af
lögleysu og ég skora á Hafnfirðinga,
landeigendur við Þjórsá og aðra lands-
menn að samþykkja ekki áformaða
stækkun álversins í Straumsvík né
meiri niðugreidda stóriðju.
HEIMILDIR
Sigrún Pálsdóttir 2005. Landsvirkjun 1965-
2005. Fyrirtækið og umhverfi þess.
Ársskýrslur Landsvirkjunar, arðsemismat
og ýmsar upþlýsingar um álframleiöslu,
álverð og rafmagnsverð til álvera sem fínna
má á veraldarvefnum.
Höfundur er eðlisfræðingur.
Greinin ersú siðasta af þremur.
Vertu í hópi ánægðra viðskiptavina.
Komdu við á Max1. Kauptu ný gæðadekk.
Frábært verð. Núna.
Verð í auglýsingunni eru með afslætti og miðast við 1 stk. - gildir til 22. mars.
NEXEN
Sumardekk. Fólksbílar
155/70 R13 3.000 kr.
155/80 R13 3.000 kr.
165/70 R13 3.500 kr.
165/80 R13 3.500 kr.
175/70 R13 3.500 kr.
185/70 R14 4.500 kr.
Vetrardekk. Fólksbílar
Neglanleg
195/65 R15 6.500 kr.
205/55 R16 9.500 kr.
Heilsársdekk. Minni jeppar
225/75 R15
235/70 R16
Heilsársdekk
195/70 R15
225/70 R15
195/65 R16
205/65 R16
215/65 R16
225/65 R16
7.800 kr.
8.900 kr.
Sendibflar
7.900 kr.
11.200 kr.
9.150 kr.
9.600 kr.
9.900 kr.
12.600 kr.
► PIRELLI Sumardekk. Fólksbflar

175/65 R14 6.500 kr.
185/65 R14 6.900 kr.
185/65 R15 7.500 kr.
195/65 R15 7.900 kr.
Sumardekk. Sendibílar
195/70 R15 9.900 kr.
185/75 R16 10.900 kr.
TELSTAR TIRE
Vetrardekk. Minni jeppar
Neglanleg
225/75 R15 9.500 kr.
215/65 R16 10.900 kr.
225/70 R16 10.700 kr.
235/65 R17 13.900 kr.
Vetrardekk. Jeppar/Palibílar
Neglanleg
275/70 R17 32” 19.900 kr.
235/80 R17 22.500 kr.
► PR0 C0MPTIRE
Hjá Maxl mælum við með mikróskurði
til aö auka grip í snjó og hálku.
Heilsársdekk.
Jeppar/Pallbflar
30X9,5 R15 13.900 kr.
31X10,5 R15 13.900 kr.
33X12,5 R15 16.500 kr.
35X12,5 R15 18.200 kr.
315/75 R16 35” 17.900 kr.
Heilsársdekk. Minni jeppar
225/75 R15 11.400 kr.
Heilsársdekk.
Jeppar/Pallbflar
265/75 R16 32” 14.800 kr.
265/70 R17 32” 16.500 kr.
315/70 R17 35” 24.500 kr.
325/60 R18 33” 25.000 kr.
325/65 R18 35” 29.000 kr.
Hað- og léttgreiðslur Verð er án nagla og án míkróskuröar.
REYKJAVlK - MAX1 BlLAVAKTlN: Opið virka daga kl. 8-18. Laugardaga 9-13 nema í júní, júlí og ágúst.
Bíldshöfða 5a. Simar 515 7095 og 515 7096.
Bíldshöfða 8. Simar 515 7097 og 515 7098.
AKUREYRI - MAX1 BlLAVAKTIN: Trvggvabraut 5. Sími 462 2700. Opið virka daga kl. 8-18
Forðastu óþægindi.
Komdu með bilinn til okkar.
Skoðaðu: www.max1.is bilavaktin