Fréttablaðið - 04.10.2012, Blaðsíða 44

4. október 2012 FIMMTUDAGUR32
Dagur Hjartarson hlaut í
gær Bókmenntaverðlaun
Tómasar Guðmundssonar
fyrir ljóðabókina Þar sem
vindarnir hvílast og fleiri
einlæg ljóð.
„Það má segja að bókin endur-
spegli einskæran vilja af minni
hálfu til að sjá fegurðina hvar
sem er í mannlífinu, hvort sem er
í ljósmengun yfir Garðabæ eða
gróðurhúsum í Hveragerði,“ segir
Dagur Hjartarson, sem hlaut í
gær Bókmenntaverðlaun Tómas-
ar Guðmundssonar fyrir handrit-
ið að ljóðabókinni Þar sem vind-
arnir hvílast og fleiri einlæg ljóð.
Jón Gnarr borgarstjóri afhenti
Degi viðurkenninguna ásamt 600
þúsund króna sigurlaunum við
athöfn í Höfða í gær.
Verðlaun Tómasar Guðmunds-
sonar eru veitt árlega fyrir
óprentað handrit að ljóðabók. Þar
sem vindarnir hvílast var hlut-
skarpast 49 innsendra handrita
en að mati dómnefndar er hand-
ritið „lágstemmt, afslappað og
áreynslulaust“ og einkennist af
„tærleika, bjartsýni og einlægri
ást“.
Dagur Hjartarson er 26 ára
Reykvíkingur sem nemur rit-
list við Háskóla Íslands. Þar sem
vindarnir hvílast er hans fyrsta
bók en hann fór að fást við skriftir
upp úr tvítugu.
„Ég byrjaði á því að skrifa mis-
gáfuleg ljóð fyrir skúffuna upp
úr tvítugu. Undanfarin tvö til
þrjú ár hef ég verið að skrifa af
meiri alvöru, ekki síst eftir að ég
byrjaði í náminu, og um leið sann-
færst um að ég vil halda áfram að
skrifa.“
Svo vill til að faðir Dags,
Hjörtur Marteinsson, hlaut
Bókmenntaverðlaun Tóm-
asar Guðmundssonar árið
2000 fyrir sögulegu skáld-
söguna AM00.
„Þetta er skemmtileg til-
viljun; ég þekki ekki fleiri
dæmi um að feðgar hafi
unnið til þessara sömu
verðlauna.“
Spurður hvort faðir hans
hafi haft áhrif á hann sem
höfund segir Dagur svo
eflaust vera. „Svona eins
og foreldrar eru áhrifa-
valdar og fyrirmyndir í lífi fólks.
Pabbi, og ekki síður mamma, var
duglegur að lesa yfir fyrir mig,
koma með athugasemdir og lesa
mig áfram.“ Hann á sér fjölmarga
fleiri áhrifavalda, sem eru að
sögn „aðallega dauðir hvítir karl-
ar“.
Dagur fæst við fleiri texta-
form og fékk á dögunum Nýrækt-
arstyrk bókmenntasjóðs fyrir
smásagnasafnið Fjarlægðir, sem
kemur út á næsta ári. Hann vinn-
ur nú að sinni fyrstu skáldsögu.
Þar sem vindarnir hvílast og
fleiri einlæg ljóð kemur út hjá
Bjarti í dag.
bergsteinn@frettabladid.is
32
menning@frettabladid.is
Bækur ★★★ ★★
Grimmdarlíf
Melissa Gavin. Erla Sigurðardóttir þýddi.
Sögur útgáfa
Ógeðslegasta bók ársins
Þau sem fylgst hafa með fréttum hin síðari misseri kannast líklega við ráð-
gátuna um Rögnu Esther Sigurðardóttur, sem fluttist ung með Larry Gavin,
amerískum eiginmanni sínum, til Bandaríkjanna og hvarf þar sporlaust.
Ættingjar Rögnu Estherar hafa reynt að hafa
upp á henni áratugum saman en ekki haft
erindi sem erfiði.
Grimmdarlíf skrifar Melissa Gavin, dóttir
Larrys Gavin af seinna hjónabandi. Fyrri hluti
bókarinnar er saga Rögnu Estherar fram
að hinu dularfulla hvarfi, skrifuð „í formi
skáldsögu“ en í þeim síðari segir Melissa
sína eigin sögu og rifjar upp minningar um
föður sinn.
Fljótlega eftir að Ragna Esther fluttist
vestur um haf tók fjölskyldu hennar á Íslandi
að gruna að Larry, eiginmaður hennar, beitti
hana ofbeldi. Ef marka má Grimmdarlíf, þá
reyndist sá grunur réttur. Fjölskylda Larrys
átti sér langa sögu um kynferðisofbeldi,
sifjaspell og hreinan sadisma sem blómstr-
aði í þögninni umhverfis þau. Ragna Esther
gekk inn í viðbjóðinn, sem fluga í kónguló-
arvef, og var hugvitsamlega pyntuð nánast
daglega. Larry, móður hans og föður/afa (já, þeir virðast hafa verið sami
maðurinn) er lýst sem úrkynjuðum sadískum skepnum sem ekki höfðu
snefil af mannlegri samkennd heldur litu á ofbeldið sem fjölskylduhefð.
Síðari hluti bókarinnar er sem fyrr segir saga höfundarins, Melissu Gavin.
Hún er mun styttri og brotakenndari, en byggð á minningum úr ofbeldis-
fullri æsku, auk þess sem sagt er af leitinni að Rögnu Esther og bréfaskipt-
um milli ættingja.
Það er hreint ekki auðvelt að skrifa um bókina Grimmdarlíf og skreyta
hana tilheyrandi stjörnum. Eitt er víst að hún er svo skelfileg að hún heldur
harðsnúnum lesanda við efnið og heldur jafnvel fyrir honum vöku (það er
nauðsynlegt að vita hvernig þetta endar allt saman) en hún gæti auðveld-
lega gert hina viðkvæmari lesendur afhuga bóklestri um langa hríð.
Ég varð enn fremur nokkuð hugsi yfir löngum og ítarlegum lýsingum á
nauðgunum og öðrum pyntingum sem hvað eftir annað dynja yfir sögu-
persónurnar. Bókin er flokkuð sem heimildaskáldsaga/minningar og á
heimasíðu útgáfunnar stendur að Melissa Gavin skrifi bókina „í skáldsögu-
formi, en samkvæmt bestu heimildum og með hliðsjón af þekkingu sinni
á föður sínum og umhverfi hans“. Það er ljóst að Melissa vissi ekki af tilvist
Rögnu Estherar fyrr en nú nýverið. Þó að einhverjar heimildir hafi verið til
um skelfilegt ofbeldið, þá hlýtur höfundurinn að bæta allnokkuð í fremur
en að draga úr og það er umhugsunarefni hvers vegna hún gerir það. Þetta
fær lesanda til þess að íhuga mörk sannleika og skáldskapar og enn fremur
velta fyrir sér tilganginum með frásögninni. Þórunn Hrefna Sigurjónsdóttir
Niðurstaða: Hryllileg saga um heimilisofbeldi. Sæmilega unnin, en það þarf
sterk bein til að komast í gegnum hana.
SONNET OF DELIRIUM Er heiti sýningar Unu Lorenzen sem opnar í Þoku í dag, fimmtudag. Sonnet of Delirium (2011) er fjögurra
mínútna tilraunakennd hryllingsmynd sem íslenska listakonan Una Lorenzen teiknaði. Myndin er byggð á sögu íranska listamannsins
Majeed Beenteha og búin til með handteiknuðum klippimyndum og kolateikningum sem voru unnar ramma fyrir ramma. Auk stuttmynd-
arinnar er sýning á kolateikningum Unu sem notaðar voru við gerð myndarinnar. Þoka er í kjallara Hríms hönnunarhúss, Laugavegi 25.
UNGSKÁLD HREPPIR TÓMASARVERÐLAUNIN
Fim. 04. okt. ‘12 » 19:30
Miðasala » www.sinfonia.is » www.harpa.is » Miðasala í anddyri Hörpu » Sími: 528 5050 » Opið 10-18 virka daga og 12-18 um helgar
Ralph Vaughan Williams
Fantasía um stef eftir Tallis
Claude Debussy Première Rhapsodie
Anders Hillborg Peacock Tales
César Franck Sinfónía í d-moll
Yan Pascal Tortelier hljómsveitarstjóri
Martin Fröst einleikari

TÓNLEIKAKYNNING » 18:00
Martin Fröst er án efa einn fremsti klarinettleikari
heims í dag. Hann hefur einstakan persónulegan
stíl og býr yfir undraverðri tækni. Fröst er tónleika-
gestum á Íslandi að góðu kunnur og hefur notið
mikilla vinsælda fyrir túlkun og líflegan flutning.
„Það er freistandi að segja að ef Martin
Fröst léki ekki á klarinett þá væri hann
leikari eða dansari.“
ART DESK
Bakhjarlar:
DAGUR LJÓÐSINS Jón Gnarr borgarstjóri (og ljóðskáld) afhendir Degi Hjartarsyni Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar
fyrir handritið að ljóðabókinni Þar sem vindarnir hvílast. Faðir Dags, Hjörtur Marteinsson, hlaut sömu verðlaun árið 2000.
FRÉTTABLAÐIÐ/VILHELM
„ég var að horfa á tunglið“
ég var að horfa á tunglið speglast í polli
þegar þú komst gangandi á móti mér
djöfullinn
sagðir þú en ég sagði
elskan
hafðu ekki áhyggjur
þó annar skórinn sé blautur
því í kvöld
hefur þú stigið fæti
á tunglið