Fréttablaðið - 29.10.2013, Blaðsíða 38

29. október 2013 ÞRIÐJUDAGUR| MENNING | 22
LEIKLIST ★★ ★★★
Saumur eftir Anthony Neilson
Leikfélag Reykjavíkur á Litla sviðinu
LEIKSTJÓRN OG ÞÝÐING: RÍKHARÐUR
HJARTAR MAGNÚSSON. LEIKMYND:
MÓEIÐUR HELGADÓTTIR. HLJÓÐMYND:
PÁLL IVAN FRÁ EIÐUM
Skoska leikskáldið Anthony Neil-
son hefur verið í nokkru afhaldi
hjá sumu yngra leikhúsfólki hér
að undanförnu og í leikskrá Leik-
félags Reykjavíkur, sem frumsýndi
nýverið verk hans Stitching, Saum,
er fullyrt að hann sé „tvímælalaust
eitt magnaðasta samtímaleikskáld
Bretlands“. Ekki skal ég gera stóran
ágreining við þá hjá L.R. um það, en
þau verk Neilsons, sem ég hef séð,
hafa ekki vakið mikla hrifningu
hjá mér eða löngun til að kynnast
honum frekar. Hann kom fram um
1990 og var þá einn af helstu fulltrú-
um „in yer-face“-skólans svonefnda;
hóps ungra leikskálda sem hikaði
ekki við að sýna gróft ofbeldi, geð-
bilað kynlíf og annað þess háttar á
sviðinu, né að hella ruddalegu orð-
bragði yfir áhorfendur, vísast í þeim
göfuga tilgangi að afhjúpa sjúkan
tíðaranda. En stundum getur verið
mjótt á munum hvort höfundar fara
ofan í göturæsið til þess að hreinsa
til í því eða velta sér upp úr saurn-
um, eins og frægt skáld sagði um
annað frægt skáld fyrir meira en
hundrað árum.
Neilson hefur verið afkastamik-
ill, skrifað nánast eitt verk á ári og
er í fullu fjöri. Saumur er um tólf
ára gamalt og ber merki þess, ekki
síst þar sem talað er um Netið sem
nýlegt fyrirbæri; karlinn í leiknum
hefur sem sé uppgötvað hvað það sé
nú mikill munur að geta fiskað þar
upp klám og önnur slík herlegheit
sem áður þurfti að hafa svo mikið
fyrir að komast í eða fela. Hér segir
frá ungu pari sem getur hvorki
verið sundur né saman; þetta er
ósköp venjulegt fólk, hann á frama-
braut í einhvers konar skrifstofu-
starfi, hún að basla í háskólanámi.
Í fyrsta atriðinu eru þau að ræða
hvort þau eigi að eignast barnið
sem hún er orðin ófrísk að, bæði
jafn óákveðin, og batnar ekki þegar
hann kveðst ekki viss um að vera
pabbinn; þetta er sem sé frjálslynt
nútímafólk og hafa bæði verið að
dandalast með öðrum eftir að þau
byrjuðu saman, og engin furða þó
allt endi í rifrildi og látum. Leik-
urinn er í framhaldinu röð stuttra
smámynda úr sambandinu, sem
virðist að miklu leyti snúast um
lausbeislaðar kynlífsfantasíur og
endurteknar brotlendingar; annars
er manni varla ljóst hvar veruleik-
inn endar og órarnir taka við; trú-
lega vita þau sjálf það ekki heldur.
Þó að framsetning sé þannig rugl-
ingsleg, er leikmáti og sviðsetn-
ing með raunsæisbrag, sögusviðið
íbúð mannsins, en sú mynd, sem
er dregin upp af þessum tveimur
einstaklingum, umhverfi þeirra og
aðstæðum, er engu að síður lausleg
og án dýptar.
Það er ungt leikhúsfólk sem
stendur að sýningunni: leikstjóri og
þýðandi, Ríkharður Hjartar Magn-
ússon, nýútskrifaður úr Listahá-
skólanum, karlleikarinn sömuleið-
is, en leikkonan er enn við nám,
og er nú af sem áður var, þegar
leiknemum var stranglega bannað
að koma fram utan skólans á meðan
á námi stæði. Mun það ekki síst
hafa verið til að koma í veg fyrir
að fólk fengi stjörnu-komplexa, ef
hætta væri á slíku, og má mikið
vera ef þáverandi stjórnendur skól-
ans vissu þar ekki hvað þeir sungu.
Af kynningu Leikfélagsins má ráða
að sýningin sé viðleitni til að kynna
til leiks ungt fólk úr Listaháskólan-
um: það „slær okkur blíðlega utan
undir, því fylgja nýjar hugmyndir
og önnur viðhorf,“ segir á heima-
síðu leikhússins og því bætt við að
ef ekki væri þetta unga fólk, dæi
listin bara út. Ekki skal ég heldur
deila um það við Leikfélagsmenn,
en hitt eru gömul sannindi og gegn,
að margir eru kallaðir og fáir
útvaldir, og þarflaust að gleyma
þeim þegar nýtt fólk með listræna
drauma og hæfileika er leitt fram.
Sá sem hefur fylgst lengi með
íslenskri leiklist hefur séð ýmsum
hossað hátt, sem hurfu svo skjótt á
braut, og hann hefur líka séð aug-
ljósar gáfur vannýttar og verða að
engu.
Sýning L.R. á Saumi, sem er
reyndar upphaflega útskriftarverk-
efni Ríkharðs, er snoturlega unnin.
Leikstjórn hófsöm, virtist yfirleitt
rétt hugsuð, umgerðin sáraein-
föld, og frammistaða leikendanna
tveggja, Völu Kristínar Eiríksdótt-
ur og Hjartar Jóhanns Jónssonar,
almennt í góðu lagi. Völu Kristínu
tókst þó mun betur að gæða sína
persónu trúverðugleik en Hirti, sem
var helst til sléttur og felldur í sinni
túlkun; það var frekar erfitt að trúa
því að svo geðslegur piltur og blátt
áfram hýsti svo brenglaðar hvatir
sem raun bar vitni.
Eftir sýninguna á laugardags-
kvöldið hitti ég áhorfanda sem var
nýbúinn að sjá Harmsögu í Þjóðleik-
húsinu. Kvaðst sá vera orðinn þungt
hugsi yfir því hvers lags hörmung-
ar biðu ungs hjónafólks, ef báðir
leikirnir segðu satt, og verður því
naumast neitað að hann hafi haft
nokkuð til síns máls.
Jón Viðar Jónsson
NIÐURSTAÐA: Þó að ætlun höfundar sé
eflaust að sýna hvernig klámvæðingin
getur eitrað hugmyndir og samlíf
ungs fólks, er veruleikamynd verksins
of einföld og grunn til að snerta við
áhorfandanum.
Varla fyrir pempíur
SAUMUR „ Hér segir frá ungu pari sem getur hvorki verið sundur né saman.“
Auður Gunnarsdóttir sópransöng-
kona og Antonía Hevesi píanó-
leikari halda hádegistónleika
í Norðurljósasal Hörpu í dag.
Þeir bera yfirskriftina Ástir og
örvænting, taka um hálfa klukku-
stund og ekkert kostar inn. Hvað
skyldu þær ætla að leyfa fólki að
heyra?
„Við ætlum að flytja ljóða-
flokk eftir Joaquin Turina sem er
spænskt ljóðskáld,“ svarar Auður.
„Textarnir eru afskaplega heitir
og erótískir og þó ég syngi þá á
spænsku fær fólk þá prentaða í
lauslegri þýðingu þannig að inni-
haldið ætti að skiljast.“ Hún segir
textana í raun hafa orðið til þess
að þessi dagskrá varð til. Auk
ljóðanna, sem eru fimm, eru þar
óperettulög og aría úr Orfeusi og
Evridísi.
Auður bjó í Þýskalandi í fimm-
tán ár en er nú búsett hér á landi
og starfar við söng og kennslu.
Hún kveðst líka dálítið upptekin
af því að taka upp efni á plötur
og stöðugt vera að fá nýjar hug-
myndir í því sambandi. „Ég er
alltaf í söngtímum sjálf til að
halda mér við,“ upplýsir hún og
kveðst oftast fljúga til Berlínar
þeirra erinda enda séu hennar
sambönd þar. - gun
Ástir og
örvænting
SÖNGKONAN Textarnir eru heitir og
erótískir og svo fær píanóið líka að
njóta sín,“ segir hún. FRÉTTABLAÐIÐ/STEFÁN