Fréttablaðið - 15.03.2014, Qupperneq 26

15. mars 2014 LAUGARDAGUR| HELGIN | 26
Ástríður missti eiginmann sinn, Pál Hersteinsson, fyrir tveim-ur og hálfu ári, stuttu eftir sex-tugsafmæli hans. Ástríður og Páll voru gift í tæp þrjátíu ár en þau kynntust í Cambridge
þar sem þau stunduðu bæði nám. „Ég
fann hann í London. Hann var sannur
lífsförunautur og við áttum mörg sam-
eiginleg áhugamál. Vorum bæði líffræð-
ingar, nema hann var stígvélalíffræð-
ingur og ég sloppalíffræðingur,“ segir
Ástríður hlæjandi. Við sitjum við skenk
í borðstofunni sem er hlaðinn fjölskyldu-
myndum. Mynd af Páli með fyrsta afa-
barninu er sérstaklega falleg og grípur
augað. „Hún var nýfædd þegar Páll lést
þannig að hann náði að verða afi. Síðan
hann dó hafa tvö bæst í hópinn. Páll var
dásamlegur faðir og hefði notið afahlut-
verksins í botn.“
Dáinn eftir rúma viku
Páll hafði skipulagt að minnka við sig
vinnu rétt fyrir andlátið en hann var
prófessor við Háskóla Íslands. Þau hjón-
in ætluðu að njóta þess að ferðast og fara
í sumarbústaðinn þar sem þau áttu svo
margar góðar stundir. Þau plön urðu að
engu í september árið 2011. „Hann fékk
kviðverki, fór á spítala og rúmri viku
síðar fór hann þaðan út í kistu,“ segir
Ástríður en á meðan á sjúkralegu hans
stóð datt henni ekki í hug að hann væri
í lífshættu því þeim hjónum var aldrei
sagt að hann hafði greinst með alvarleg-
an sjúkdóm.
Andlátið var Ástríði eðlilega mikið áfall
enda bar það brátt að og hafði Páll allt-
af verið við góða heilsu. Eftir dauða hans
hellti hún sér út í rannsóknir á sjúkdómn-
um sem Páll hafði verið greindur með. Þá
fékk hún annað áfall. „Að mínu mati leik-
ur enginn vafi á að Páll þurfti að líða fyrir
endurtekin mistök og vanrækslu starfs-
fólks Landspítalans.“ Í kjölfarið hóf hún
baráttu sem hún stendur enn í; að fá sann-
leikann um greiningu og læknismeðferð
Páls á Landspítalanum upp á yfirborðið.
Hún segir þetta erfiðustu baráttu sem
hún hafi háð. „Ég ráðlegg engum að fara
í þessa vegferð. Þetta er svo sárt. En Páll
fékk ekki að berjast og það var ekki barist
fyrir hann á spítalanum. Ég fann að ég gat
ekki látið kyrrt liggja.“
Mistökin mega ekki endurtaka sig
Til að geta kært mistökin til landlækn-
is þurfti hún að rökstyðja grun sinn.
Fyrir slíkan rökstuðning þurfti hún að fá
aðgang að sjúkraskýrslum Páls. En það
var ekki einfalt. Eftir fjöldann allan af
bréfaskriftum þar sem Embætti land-
læknis og stjórn Landspítalans vísuðu
hvort á annað segist hún hafa fengið á til-
finninguna að kerfisbundið væri verið að
koma í veg fyrir að hún fengi skýrslurnar
og beðið væri eftir að hún gæfist upp. „En
ég gefst ekki upp. Tilfinningin sem situr
í mér eftir síðustu tvö ár er að þetta sé
hreinlega yfirhylming en ég vil að spít-
alinn læri af dauða Páls svo að mistökin
endurtaki sig ekki.“ Loks fékk hún skýrsl-
urnar í hendurnar og á borðstofuborðinu
liggur stór mappa troðfull af skjölum
tengdum málinu. Eftir mikla vinnu við
að lesa og reyna að skilja tormelt lækna-
málið hefur Ástríður kært meðferðina á
Landspítalanum til lögreglu. Kæran er
í 25 liðum sem lýsa mistökum og van-
rækslu við sjúkdómsgreiningu, meðferð
og umönnun Páls.
Kolröng meðferð
„Páll fór í skurðaðgerð daginn eftir inn-
lögn. Skurðlæknirinn sem framkvæmdi
aðgerðina bar ábyrgð á honum meðan
á dvölinni stóð. Í aðgerðarlýsingu segir
læknirinn að Páll sé með blóðtappa í blá-
æðum í meltingarvegi. Hann staðfestir
svo þessa sjúkdómsgreiningu í beiðni um
ráðgjöf hjá blóðmeinafræðingi þremur
Berst gegn þöggun um dauða Páls
Ástríður Pálsdóttir þurfti að berjast hart fyrir því að fá afhentar sjúkraskýrslur eiginmanns síns eftir andlát hans. Hún fékk
síðan áfall þegar hún las í gegnum skýrslurnar og uppgötvaði að hann hafði aldrei fengið rétta meðferð við sjúkdómnum sem
dró hann til dauða. Baráttan er þó rétt að byrja því nú hefur hún kært Landspítalann fyrir mistök og vanrækslu við meðferðina.
Í BORÐSTOFUNNI Hjarta Páls hætti að slá og hann hneig niður við borðstofuborðið fimm tímum eftir útskrift af spítala. Ástríður reyndi allt sem hún gat til að veita honum fyrstu hjálp en Páll komst aldrei aftur til
meðvitundar. FRÉTTABLAÐIÐ/STEFÁN
dögum síðar. Sú ráðgjöf barst ekki fyrr
en löngu seinna og ég hef aldrei feng-
ið útskýringu á því. En skurðlæknirinn
virðist hreinlega ekki hafa haft fyrir því
að ganga á eftir beiðninni eða leita sér
upplýsinga með öðrum hætti og því fékk
Páll ranga meðferð við sjúkdómnum.“
Þar sem hjónunum var aldrei greint frá
sjúkdómnum héldu þau að blóðtapparnir
væru tímabundið ástand, eins og þegar
fólk fær blóðtappa í flugvélum, og gerðu
ráð fyrir að Páll fengi viðeigandi meðferð
við þeim. Sjúkdómurinn sem Páll greind-
ist með er aftur á móti mun alvarlegri og
með dánartíðni upp á 30 prósent. Með
réttri meðferð fer hún niður í sex pró-
sent og skiptir miklu máli hve fljótt er
brugðist við. Meðferðin er alltaf sú sama;
tafarlaus blóðþynning í æð í mjög stórum
skömmtum. Einnig sýklalyfjagjöf, rúm-
lega, algjör hvíld á meltingarvegi og gott
eftirlit með lífsmörkum. „Páll fékk aftur
á móti örlítinn fyrirbyggjandi skammt
af blóðþynningarlyfjum, var látinn taka
göngutúra um deildina, tekinn af sýkla-
lyfjum og bara kominn í kjötbollurnar
nokkrum dögum eftir aðgerðina. Meðan á
spítalavistinni stóð hrakaði honum greini-
lega, var mjög slappur og veikburða. Ekki
nóg með að hann fengi ekki viðeigandi
meðferð, hann fékk meðferð sem gerði
illt verra. Það er eins og markmiðið hafi
bara verið að útskrifa hann sem fyrst.“
Dáinn fimm tímum eftir útskrift
Þegar Páll var útskrifaður viku eftir
komuna á spítalann héldu hjónin að búið
væri að meðhöndla blóðtappana og því
væri þessu ferli lokið. Nú ætti Páll að
safna kröftum heima. „Ég þurfti að styðja
hann út í bíl þegar hann útskrifaðist og
hann var á engan hátt líkur sjálfum sér.
Ég hugsaði með mér að hann hefði ekkert
að gera heim og ég hef margoft ásakað
sjálfa mig eftir dauða hans, fyrir að hafa
ekki fylgt eðlisávísuninni.“ Fimm tímum
eftir að Ástríður og Páll komu heim fékk
hann hjartastopp og hneig niður við borð-
stofuborðið. Það er sárt fyrir Ástríði að
rifja það upp enda upplifði hún sig algjör-
Á HORNSTRÖNDUM Páll Hersteinsson eyddi mörgum sumrum á Hornströndum við rannsóknir
á refum. Hann var mikill frumkvöðull í rannsóknum á vistfræði og hegðun refa og gaf meðal
annars út bókina Agga gagg um veru sína í Ófeigsfirði við rannsóknir.
Ég held
að mergur
málsins sé
að skurð-
læknirinn
hafi fyllst
hroka yfir
eigin ágæti.
Að hann
hafi litið
svo á að
hann gæti
skorið
„meiddið“
burt og sent
sjúklinginn
heim.
Erla Björg
Gunnarsdóttir
erlabjorg@frettabladid.is