Morgunblaðið - 22.12.2014, Síða 6

6 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 22. DESEMBER 2014
FRÉTTASKÝRING
Anna Lilja Þórisdóttir
annalilja@mbl.is
Meira en 500 grunn- og leik-
skólabörn eru á biðlista eftir sál-
fræðigreiningu á þjónustu-
miðstöðvum Reykjavíkur og
nokkur fjöldi til viðbótar bíður eft-
ir greiningu talmeinafræðinga og
annarra sérfræðinga. Biðin er mis-
löng eftir hverfum, lengst er hún í
Breiðholti þar sem hún getur verið
meira en tvö ár, en styst í Vest-
urbæ þar sem hámarksbiðtími er
tveir mánuðir. Sviðsstjóri skóla- og
frístundasviðs borgarinnar segir
þetta valda því að börnin fái ekki
jafn markvissan stuðning í skólum
og þau þurfi. Framkvæmdastjóri
ADHD-samtakanna segir þessa bið
koma illa niður á mörgum börnum.
Svokölluð frumgreining fyrir
reykvísk börn vegna ýmissa rask-
ana á borð við ADHD er gerð á
þjónustumiðstöðvum borgarinnar
sem eru sex talsins. Verkefnum
þjónustumiðstöðvanna hefur fjölgað
mikið undanfarin ár og í haust var
svo komið að biðtími eftir greiningu
á þjónustumiðstöðinni í Breiðholti
var allt að 30 mánuðir, miklu lengri
en annars staðar.
Ástandið hefur varað lengi
Ákveðið var að veita viðbót-
arfjármagni þangað sem varð til
þess að hámarksbiðtími í Breiðholti
hefur styst og er nú 26 mánuðir.
Þar er þó enn talsvert lengri bið en
í öðrum hverfum borgarinnar, t.d. í
Vesturbænum þar sem hámarks-
biðtími er tveir mánuðir, sam-
kvæmt upplýsingum frá Reykjavík-
urborg, í miðborg og Hlíðum er
hann þrír mánuðir og í Árbæ er há-
marksbiðtími sex mánuðir. Ragnar
Þorsteinsson, sviðsstjóri skóla- og
frístundasviðs borgarinnar, segir að
þessi mislanga bið valdi því að
þjónustu við börn sé misskipt eftir
hverfum.
„Við eigum að gera þá kröfu að
öll börn í borginni fái sömu þjón-
ustu óháð því hvar þau búa,“ segir
Ragnar, en löng bið eftir greiningu
getur haft þau áhrif að börn og
ungmenni fá ekki þá þjónustu sem
þau þurfa. „Við fáum kvartanir frá
foreldrum um að þetta gangi seint,
en héldum að þetta væri tímabund-
ið ástand sem myndi fljótlega
lagast. Þetta hefur varað nokkuð
lengi,“ segir Ragnar.
Þurfa úrræði eftir greiningu
Helgi Viborg sálfræðingur og
deildarstjóri þjónustusviðs á Þjón-
ustumiðstöðinni Miðgarði í Graf-
arvogi segir þennan mikla fjölda
barna á biðlista og skort á fagfólki
gera það að verkum að lítið svig-
rúm sé fyrir sálfræðinga og aðra
sérfræðinga til að sinna öðrum
mikilvægum þáttum á borð við ráð-
gjöf, stuðning eða meðferð að
greiningu lokinni. „Eins og staðan
er núna þurfum við að setja allt í
greiningarnar og getum því ekki
sinnt öðrum verkefnum sem við
teljum ekki síður mikilvæg. Það er
ekki nóg að greina ef greiningin er
ekki nýtt til þess að bæta stöðu
barnsins.“
Bíða börn of lengi eftir grein-
ingu? „Ég verð að segja já við því.
Þau sem bíða lengst hjá okkur bíða
meira en ár. Það er allt of langt,“
segir Helgi, sem segir Miðgarð
m.a. bregðast við þessu með því að
skima börnin þannig að þau fái að-
stoð á meðan þau bíða eftir grein-
ingu.
Að sögn Helga er börnum á bið-
lista skipt í þrjá hópa. Í forgangi
eru börn þar sem grunur er t.d. um
einhverfu eða aðrar alvarlegar
raskanir. Í næsta hópi eru börn
sem eiga í vanda
sem ekki er tal-
inn jafn aðkall-
andi. Í þeim
þriðja, þar sem
biðin er lengst,
eru m.a. börn
sem þegar hafa
fengið greiningu
og hana þarf að
endurskoða.
Hann segir
mismunandi eftir eðli vanda
barnanna hvaða áhrif löng bið eftir
greiningu hafi á líðan þeirra og
gengi. „T.d. er mikilvægt að bætt
sé úr málþroskavanda sem fyrst,
áður en börnin byrja í skóla. Það er
líka mikilvægt að 4-5 ára börn sem
talið er að gæti gengið illa í lestri
eða námi fái greiningu og að úr-
ræði fylgi í kjölfarið.“
Grafalvarlegt mál
„Okkar félagsmenn finna ótæpi-
lega fyrir þessum löngu biðlistum
og við fáum mörg erindi sem varða
biðlistana í Reykjavík,“ segir Þröst-
ur Emilsson, framkvæmdastjóri
ADHD-samtakanna. „Mér finnst
grátlegt þegar sífellt er verið að
segja að þetta sé tímabundinn
vandi, þegar raunin er að svona
hefur þetta verið í mörg ár og það
sígur alltaf á ógæfuhliðina. Málið er
grafalvarlegt og ég skil satt best að
segja ekki hvers vegna menn vinna
ekki á þessum biðlistum.“
„Hvað heldur fólk að það þýði
fyrir 6, 7 eða 8 ára barn að bíða í
marga mánuði, jafnvel nokkur ár
eftir greiningu?“ segir Þröstur og
segist þekkja mörg dæmi um þau
slæmu áhrif sem löng bið eftir
greiningu og viðeigandi stuðningi
í kjölfarið hafi á ung skólabörn.
„Þetta eru mikilvæg mótunarár.
Það er svo mikið unnið með því að
meðhöndla þetta fyrr en seinna.“
Þröstur segir skólana alla af vilja
gerða til að koma til móts við þarfir
barnanna, þó formleg greining liggi
ekki fyrir. „En það er bara svo
margt sem þarf að takast á við í
tengslum við ADHD og aðstoð í
skólum er bara lítill hluti þess. T.d.
eru kvíði og þunglyndi algengir
fylgifiskar athyglisbrestsins, einnig
ýmis hegðunarvandamál.Það eru
svo margir þættir sem þarf að
huga að.“
Mannréttindi að fá þjónustu
Spurður um stöðu mála annars
staðar á landinu en í Reykjavík
segist Þröstur ekki hafa neinar töl-
ur handbærar um lengd biðlista
eða fjölda á þeim, en segir ekki
ólíklegt að þar séu biðin enn lengri.
„Það er nú einu sinni þannig að um
leið og Reykjavík sleppir versnar
geðheilbrigðisþjónustan á mörgum
sviðum og þetta er engin und-
antekning.“
Er ekki hægt að framkvæma
greiningar sem þessar annars stað-
ar en á þjónustumiðstöðvunum? Jú,
hjá sjálfstætt starfandi sálfræð-
ingum, sem fæstir hafa gert samn-
ing við Sjúkratryggingar. Slíkar
greiningar geta kostað 50-100.000
krónur og það er óviðunandi að for-
eldrar séu settir í þá aðstöðu að
þurfa að greiða slíkar fjárhæðir,
sem eru ekki á allra færi.“
Þröstur segir þær tafir á grein-
ingu, sem hljótist af löngum biðlist-
um, of dýru verði keyptar. „Þetta
er heilbrigðisþjónusta sem fólk á að
geta fengið þegar það þarf á að
halda; ekki látum við sykursjúka
eða fótbrotna bíða mánuðum saman
eftir greiningu og meðferð? Í því
að fá viðunandi þjónustu felast
ákveðin mannréttindi. Þegar upp er
staðið er miklu dýrara að safna bið-
listum svona upp.“
Börnin bíða í meira en tvö ár
 Yfir 500 börn bíða eftir sálfræðigreiningu í borginni  Allt að 13 sinnum lengri bið eftir greiningu í
Breiðholti en í öðrum hverfum borgarinnar  Biðin getur haft margvísleg áhrif  Of dýru verði keypt
Morgunblaðið/Valdís Thor
Skólabörn Á sjötta hundrað leik- og grunnskólabörn bíða nú eftir sál-
fræðigreiningu í Reykjavík. Búseta ræður því hversu lengi þau bíða.
Helgi
Viborg
Ragnar
Þorsteinsson
Þröstur
Emilsson
Kringlan 4-12 | s. 577-7040 • loccitane.com
CHERRY BLOSSOM GJAFAKASSI
Jólatilboð: 6.350 kr.
Andvirði: 8.060 kr.
Ilmsápa 50 g - 600 kr. | Sturtusápa 250 ml - 2.380 kr.
Húðmjólk 250 ml - 3.830 kr. | Handkrem 30 ml - 1.250 kr.
SVÍFÐU INN Í
JÓLAHÁTÍÐINA
Samningafundur Flugvirkjafélags
Íslands og ríkisins hefst í dag
klukkan eitt hjá ríkissáttasemjara.
Lítið hefur komið út úr fyrri fund-
um að sögn Maríusar Sigurjóns-
sonar, formanns samninganefndar
flugvirkja, en flugvirkjar hjá Land-
helgisgæslu Íslands hafa boðað til
ótímabundins verkfalls frá miðnætti
5. janúar, takist samningar ekki
fyrir þann tíma.
„Í raun má segja að viðræðurnar
gangi afturábak því ekkert hefur
verið rætt um launakjör eftir að
lögð var fram krafa ríkisins um að
aftengja laun við almennan markað
en hingað til hefur það fyrirkomu-
lag verið við lýði að miða kjör flug-
virkja Gæslunnar við kjör flug-
virkja hjá Icelandair.“
Ekki liggur fyrir hvaða áhrif
verkfall flugvirkja Landhelgisgæsl-
unnar mun hafa á starfsemi hennar.
Hrafnhildur Brynja Stefánsdóttir,
upplýsingafulltrúi Landhelgisgæsl-
unnar, segir að þó komi til verkfalls
verði öll neyðarþjónusta óbreytt.
vilhjalmur@mbl.is
Segja að viðræður
„gangi afturábak“
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Verkfall Óvíst er hvaða áhrif verkfall flugvirkja hefur á Gæsluna.
Eldgosið í Holuhrauni heldur áfram
með líkum hætti og verið hefur síð-
ustu vikur. Merki eru um að hraunið
flæði nú einkum í lokuðum rásum
nema allra næst gígaröðinni. Þetta
kemur fram á Facebooksíðu Jarðvís-
indastofnunar Háskóla Íslands. Þar
segir að ekkert lát sé á eldgosinu í
Holuhrauni og í fyrradag hafi flat-
armál hraunsins verið 79,9 ferkíló-
metrar að stærð.
Á síðu Jarðvísindastofnunar Há-
skóla Íslands hefur verið birt nýtt
kort sem byggist á mælingum lög-
reglumanna og landvarða í Vatna-
jökulsþjóðgarði á hraunjaðrinum
norðanverðum. Flogið var yfir öskju
Bárðarbungu á fimmtudag, 18. des-
ember. Mælingar sýndu að sig öskj-
unnar heldur áfram með líkum hætti
og verið hefur. Askjan hefur sigið
um 4-5 metra frá 4. desember.
ash@mbl.is
Ljósmynd/Jarðvísindastofnun HÍ
Flatarmál Hraunið í Holuhrauni
þekur nú 79,9 ferkílómetra.
80 ferkíló-
metra svæði