Morgunblaðið - 11.04.2015, Síða 24

24 FRÉTTIRErlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 11. APRÍL 2015
PÖNTUN AUGLÝSINGA:
til kl. 16 mánudaginn 13. apríl.
NÁNARI UPPLÝSINGAR GEFUR:
Katrín Theódórsdóttir
Sími: 569 1105 kata@mbl.is
-Meira fyrir lesendur
Sérblað Morgunblaðsins
um brúðkaup kemur út
föstudaginn 17. apríl
Fatnaður fyrir brúðhjónin, förðun og
hárgreiðsla, brúðkaupsferðin, veislumatur, veislusalir
og brúðargjafir eru meðal efnis í blaðinu.
BRÚÐKAUPSBLAÐIÐ
SÉRBLAÐ
Hillary Clinton, fyrrverandi utan-
ríkisráðherra Bandaríkjanna,
hyggst tilkynna um helgina að hún
sækist eftir því að verða forsetaefni
demókrata í kosningunum í nóv-
ember á næsta ári, að sögn banda-
rískra fjölmiðla í gær. Þeir höfðu eft-
ir heimildarmönnum að hún hygðist
tilkynna framboð sitt á samfélags-
miðlum á morgun og fara síðan til
Iowa þar sem forkosningar demó-
krata hefjast í byrjun næsta árs.
Forsetafrúin fyrrverandi er 67 ára
og bauð sig fram í forkosningum
demókrata árið 2008 en beið ósigur
fyrir Barack Obama sem síðar var
kjörinn forseti Bandaríkjanna.
Clinton gegn Bush?
Skoðanakannanir vestra benda til
þess að Hillary Clinton sé sigur-
stranglegust í forkosningum demó-
krata. Um 60% demókrata segjast
ætla að styðja hana, að því er fram
kemur á vefnum RealClearPolitics.
Elizabeth Warren, sem á sæti í öld-
ungadeild þingsins, og Joe Biden,
varaforseti Bandaríkjanna, eru einn-
ig talin líkleg til að sækjast eftir því
að verða forsetaefni demókrata, en
hafa ekki enn tilkynnt framboð.
Öldungadeildarþingmennirnir
Rand Paul og Ted Cruz hafa til-
kynnt framboð í forkosningum repú-
blikana. Á meðal annarra repúblik-
ana sem íhuga forsetaframboð er
Jeb Bush, fyrrverandi ríkisstjóri
Flórída, bróðir George W. Bush,
sem var forseti á árunum 2001 til
2009, og sonur George Bush sem
gegndi embættinu á árunum 1989 til
1993. Eiginmaður Hillary, Bill Clin-
ton, sigraði Bush eldri í forsetakosn-
ingunum í nóvember 1992.
Hillary Clinton
hyggur á framboð
 Sigurstranglegust meðal demókrata
AFP
Næsti forseti? Hillary Clinton vill
komast aftur í Hvíta húsið.
Bogi Þór Arason
bogi@mbl.is
Norrænir sérfræðingar í öryggismál-
um telja að yfirlýsing ráðherra
Norðurlandanna um aukið samstarf
þeirra í varnarmálum færi Svíþjóð og
Finnland nær Atlantshafsbandalag-
inu án formlegrar aðildar. Talið er að
stjórnvöld í Rússlandi líti á yfir-
lýsinguna sem ögrun og bregðist við
henni með heræfingum í Norður-
Evrópu.
Norska dagblaðið Aftenposten
birti í gær grein eftir varnarmálaráð-
herra Danmerkur, Finnlands, Nor-
egs og Svíþjóðar og utanríkisráð-
herra Íslands þar sem þeir boða
aukið samstarf landanna í varnarmál-
um vegna aukinnar hættu sem stafi
af stefnu stjórnvalda í Rússlandi.
Samstarfið á m.a. að felast í fleiri her-
æfingum, miðlun upplýsinga, eflingu
loftrýmisgæslu og aðgerðum til að
verjast netárásum.
Ráðherrarnir segja að markmiðið
með auknu varnarsamstarfi Norður-
landa sé að bregðast við breyttum að-
stæðum í öryggismálum vegna yfir-
gangs Rússa í austurhéruðum
Úkraínu og innlimunar Krímskaga í
Rússland fyrir rúmu ári. Framganga
Rússa sé nú mesta ógnin við öryggi
Evrópu og leiðtogarnir í Moskvu hafi
sýnt að þeir séu tilbúnir að „beita
hervaldi til að ná pólitískum mark-
miðum sínum, þó svo að það brjóti
gegn grunnreglum þjóðaréttar“.
Ráðherrarnir skírskotuðu einnig
til þess að rússneskar herþotur hafa
nokkrum sinnum rofið lofthelgi landa
við Eystrasalt á síðustu mánuðum og
her Rússlands hefur haft í frammi
ögrandi tilburði við landamæri nor-
rænna ríkja.
Vilja fæla Rússa frá hernaði
Ólíkt Danmörku, Noregi og Íslandi
eru Finnland og Svíþjóð ekki aðilar
að Atlantshafsbandaginu, en löndin
tvö hafa aukið samstarfið við banda-
lagið í öryggismálum, m.a. með sam-
eiginlegum heræfingum.
Aftenposten hefur eftir Janne
Haaland Matlary, prófessor í alþjóða-
stjórnmálum við Óslóarháskóla og
sérfræðingi í öryggismálum, að með
því að auka samstarf Norður-
landanna sé verið að tengja Finnland
og Svíþjóð eins mikið við Atlantshafs-
bandalagið og mögulegt sé án þess að
löndin gangi formlega í bandalagið.
„Finnar og Svíar hafa ákveðið að
halda heræfingar í samræmi við
staðla og reglur NATO og það felur í
sér skref í áttina að bandalaginu. Það
er enginn pólitískur grundvöllur
núna fyrir inngöngu þeirra í NATO,“
sagði Haaland Matlary og bætti við
að löndin gætu ekki gengið í banda-
lagið án þjóðaratkvæðagreiðslu. „Það
sem er að gerast núna líkist samt
undirbúningi fyrir aðild.“
Stefan Ring, sænskur sérfræðing-
ur í varnarmálum, segir að aukið
varnarsamstarf við norrænu grann-
ríkin hafi raunverulega þýðingu fyrir
Svíþjóð þótt það flæki samstarfið að
Svíar og Finnar eiga ekki aðild að
Atlantshafsbandalaginu. „En ég tel
samt að við höfum alltaf færst nær
auknu samstarfi við NATO eins og
mögulegt er – án þess að fá formlega
aðild,“ hefur Svenska Dagbladet eftir
Stefan Ring sem leggur áherslu á að
Svíar stefni ekki að inngöngu í banda-
lagið.
Haaland Matlary segir að í yfirlýs-
ingu ráðherranna felist ekki neinar
gagnkvæmar skuldbindingar um að-
stoð ef eitthvert norrænu ríkjanna
verður fyrir árás. „Þjóðþingin myndu
þurfa að samþykkja slíkar skuldbind-
ingar,“ hefur Aftenposten eftir Haa-
land Matlary. Hún segir að markmið-
ið sé að auka samstarf norrænu
ríkjanna eins mikið og mögulegt sé til
að fæla Rússa frá hernaði án þess að
Svíar og Finnar gangi í NATO. „Nán-
ara samstarf Norðurlanda og sam-
staða með Eystrasaltsríkjunum
stuðlar að auknu öryggi í heimshluta
okkar og dregur úr hættunni á hern-
aði. Með því að bregðast við ógninni
með festu getum við stuðlað að friði
og öryggi í heimshluta okkar.“
Ine Eriksen Søreide, varnarmála-
ráðherra Noregs, tekur í sama streng
og segir að í norræna varnar-
samstarfinu felist ekki neinar gagn-
kvæmar skuldbindingar eða yfirlýs-
ing um að árás á eitt ríkjanna
jafngildi árás á þau öll. „Samstarf
okkar er sveigjanlegt og felur í sér
viðbót við aðild hvers ríkis að NATO
eða Evrópusambandinu, en ekki nýj-
an valkost,“ hefur Aftenposten eftir
varnarmálaráðherranum.
Koma að borgaralegu starfi
Gunnar Bragi Sveinsson, utan-
ríkisráðherra Íslands, segir í samtali
við mbl.is að þáttur Íslendinga í
varnarsamstarfinu snúi aldrei beint
að hernaðarstarfi, heldur komi þeir
að borgaralegum verkefnum sem
tengist varnarviðbúnaði. „Það er ekki
gert ráð fyrir að aðkoma Íslands
verði með einhverjum öðrum hætti
en verið hefur fram að þessu. Þetta
opnar hins vegar á tækifæri fyrir
okkur að taka þátt í einhvers konar
æfingum eða samstarfi á einhverjum
öðrum vettvangi.“ Gunnar Bragi seg-
ir að Ísland gegni þó mikilvægu hlut-
verki í samstarfinu vegna þess við-
búnaðar sem sé stöðugt í gangi hér á
landi á vegum Landhelgisgæslunnar.
Svíar og Finnar færast nær NATO
 Norðurlönd auka samstarf sitt í varnarmálum vegna hættu sem þeim er talin stafa af Rússlandi
 Samstarfið felur ekki í sér gagnkvæmar öryggisskuldbindingar  Rússar sakaðir um yfirgang
AFP
Fyrstu æfingar hraðsveita NATO
Um 1.500 hermenn, þ. á m. 900 Þjóðverjar, 200 Hollendingar og 150 Tékkar, tóku þátt í fyrstu æfingum nýrra hrað-
sveita Atlantshafsbandalagsins sem haldnar voru í Hollandi og Tékklandi í fyrradag. Leiðtogar NATO-ríkjanna
samþykktu í fyrra að koma á fót hraðsveitum sem hægt væri að beita í austanverðri Evrópu með tveggja sólar-
hringa fyrirvara. Tékkneskir hermenn taka hér þátt í annarri æfinganna á flugvelli í Tékklandi.
Svara með heræfingum
» Líklegt er að Rússar svari
auknu varnarsamstarfi nor-
rænu ríkjanna með nýjum her-
æfingum í grennd við landa-
mæri þeirra, að sögn
Aleksandrs Golts, rússnesks
sérfræðings í öryggismálum.
» Golts telur ekki hættu á því
að Rússland geri innrás í eitt-
hvert norrænu landanna eða
ógni þeim með sama hætti og
Úkraínu.
» „Kjarnavopnin eru í raun
eina tromp Rússlands,“ hefur
finnska dagblaðið Hufvud-
stadsbladet eftir Golts. „Þess
vegna er líklegt að Kremlverjar
hafi í frammi hótanir, með skír-
skotun til kjarnavopnanna, af
enn meiri þunga en áður.“
Stjórnvöld í
Norður-Kóreu
hafa gefið út
handbók fyrir
kennara þar sem
leiðtogi landsins,
Kim Jong-un, er
hafinn upp til
skýjanna. Þar er
því m.a. haldið
fram að Kim Jong-un hafi lært að
aka bíl þegar hann var þriggja ára
og sigrað forstjóra erlendrar
skútusmiðju í kappsiglingu þegar
hann var níu ára. Handbókin er ætl-
uð kennurum í nýrri námsgrein
sem snýst um ævi leiðtogans, eink-
um meinta afburðahæfileika hans í
bernsku.
NORÐUR-KÓREA
Bók um undrabarnið
Kim Jong-un
Tæplega fertug kona frá New York
í Bandaríkjunum á yfir höfði sér
ákæru fyrir að hafa gifst 10 mönn-
um á 11 ára tímabili án þess að fá
einn einasta hjónaskilnað. Konan,
sem heitir Liana Barrientos, falsaði
gögn til að geta gengið ítrekað í
hjónaband án skilnaðar, fyrst árið
1999 og síðast 2010. Hún var hand-
tekin eftir að rannsókn hófst á síð-
ustu giftingunni.
BANDARÍKIN
Giftist tíu sinnum
án þess að skilja