Morgunblaðið - 25.06.2015, Síða 11

leiklistar. Sýndu mér – ekki segja
mér, var kjörorð Moreno og lýsir
kannski best út á hvað meðferðin
gengur,“ segir Trausti.
Sköpunarkrafturinn
virkjaður
Manneskjurnar þróa hin ýmsu
hlutverk sín í lífinu. Þær eru dætur
eða synir, mæður eða feður og
gegna margsvíslegum stöðum og
störfum. Því betur sem þær valda
þessum hlutverkum og geta greint á
milli þeirra þeim mun betur farnast
þeim, var eitt af leiðarstefum Mo-
reno. „Kenningarnar byggjast mest
á að virkja sköpunarkraftinn, láta
ekki vitsmunina þvælast fyrir sköp-
uninni. Við þurfum að losa okkur við
gagnrýnandann í okkur sjálfum og
ryðja gömlum hindrunum úr vegi,“
segir Trausti og lýsir nánar:
„Það skemmtilega við pyscho-
drama-aðferðina er sú mikla áhersla
sem lögð er á hæfileikann sem ligg-
ur í sköpunarkrafti hvers og eins.
Við vitum að allt okkar atferli er
eitthvað sem við höfum lært ein-
hvers staðar með einhverjum hætti
og einmitt þess vegna hljótum við
alltaf að geta lært eitthvað nýtt. Því
eru í rauninni engin takmörk sett,
enginn endapunktur, þótt það geti á
stundum verið býsna tímafrekt. Við
tökum bara lítil skref og getum
haldið áfram alla ævi að leika okkur
með okkur sjálf. Moreno sagði að
hann vildi að sín yrði minnst sem
mannsins sem kom með hláturinn
inn í meðferðarstofuna. Það má al-
veg til sanns vegar færa því á vinnu-
stofunum þar sem þessari meðferð
er beitt er mikið hlegið og mjög
gaman.“
Athöfn sálar
Pyschodrama hefur stundum
verið þýtt sem geðleikur, en Trausta
finnst athöfn sálar komast næst
merkingunni. „Sálin vinnur og finn-
ur lausnir á því sem þvælist fyrir
okkur í daglegu lífi. Við eyðum oft
miklum tíma og orku í að endurlifa
atvik úr fortíðinni sem hafa reynst
okkur erfið. Í psychodrama er unnið
á virkan hátt með að finna leiðir til
þess að veita þeirri orku í jákvæðan
farveg,“ útskýrir hann.
Ákjósanlegur fjöldi á vinnustof-
unum er sextán manns og eru þær
ætlaðar öllum sem sinna meðferðar-
störfum og þeim sem áhuga hafa á
að skoða eigið líf og vinna með það á
skapandi hátt. Trausti leggur
áherslu á að þátttakendur á vinnu-
stofunum þurfi ekki endilega að
glíma við veikindi til að eiga þar er-
indi.
„Vinnustofurnar eru mjög öflug
leið til að skoða sjálfan sig, sam-
skipti sín við aðra og átta sig á
hvaða möguleika maður hef-
ur látið ónotaða, hvaða
möguleika maður á og hvernig mað-
ur getur haldið áfram að þroskast
sem manneskja. Vinnan byggist
mikið á virkni þátttakenda, en al-
gjörlega á þeirra forsendum. Þeim
er í sjálfsvald sett hversu virkir þeir
eru. Hlutverk okkar leiðbeinend-
anna er að finna út hverjar eru þarf-
ir hópsins. Við byrjum á að gera
auðveldar upphitunaræfingar, síðan
göngum við Maria um rýmið, tölum
svolítið við þátttakendur, spyrjum
hvað hafi dregið þá til að taka þátt í
vinnustofunni og þess háttar. Af
svörunum getum við síðan ráðið
hvað hópurinn á sameiginlegt,
hvernig hann tengist og hvaða við-
fangsefni hann vill vinna með. Til að
mynda kann einhver í hópnum að
segja að hann hafi misst náinn vin,
annar segir há sér að vera í fjöl-
menni, koma fram og tala. Það er
svo margt sem getur komið fram og
leitt okkur að kjarnanum. Engar
tvær vinnustofur eru eins.“
Hið eiginlega drama
Þegar allir hafa sammælst um
að kjarnanum hafi verið náð kemur
að hinu eiginlega drama. Sam-
kvæmt aðferðafræðinni gengur
dramað í stórum dráttum út á að
hópurinn kannar innri átök og sam-
skipti sín á milli með því að leika til-
finningar sínar. Yfirleitt velur hóp-
urinn einn aðalleikara, eða
protagonista, en leiðbeinendur kalla
síðan aðra úr hópnum til að aðstoðar
þegar við á. Í lok vinnustofunnar
ræðir hópurinn saman um þá stefnu
sem leikþátturinn tók, hvaða hugs-
anir hann kallaði fram og hvaða
ályktanir megi draga af viðbrögð-
unum.
Að sögn Trausta er grundvall-
arreglan sú að leiðbeinendur segi
engum hvað hann eigi að gera held-
ur reyni að benda á leiðir; velta upp
hvað viðkomandi vill gera öðruvísi
en hann gerir og hvaða leiðir eru
færar. „Leiðbeinendur í psycho-
drama hafa ekki leyfi til að gefa ráð.
Aðalástæðan er sú að það er einfald-
lega enginn nema Jón sem veit
hvernig er að vera Jón.“
Trausti talar af reynslu, enda
hefur hann haldið margar vinnustof-
ur fyrir skjólstæðinga Hlutverka-
seturs, sem var stofnað til að hjálpa
fólki með geðræn vandamál sem og
þeim sem orðið höfðu fyrir áföllum,
t.d. misst vinnuna. Markmiðið er að
skapa því umgjörð, hvetja og styðja
þá sem vilja viðhalda virkni á mark-
vissan hátt og auka lífsgæði sín.
Opnar vinnustofur eins og þær
sem haldnar verða í dag og næstu
tvo daga eru frábrugðnar vinnustof-
um sem Trausti hefur leitt í Hlut-
verkasetri að því leyti að fyrirfram
er ekki vitað hverjir taka þátt.
Fyrirkomulagið er þó með sama
sniði og allt sem þar fer fram er að
vanda algjört trúnaðarmál.
Trausti og Maria hlakka til að
hitta þátttakendur og kynna fyrir
þeim psychodrama-meðferðina, sem
að þeirra sögn sameinar gagn og
gaman. Í meðferðinni eru aðal- og
aukahlutverkin síbreytileg. Eins og
í lífinu sjálfu.
DAGLEGT LÍF 11
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 25. JÚNÍ 2015
NÝTT NÝTT
ALEXIS
Í stærðum 75-90 D,DD,E,F
kr. 8.650,-
Buxur kr. 3.550,-
Póstsendum hvert á land sem er | Laugavegi 178 | Opið mán-fös 10-18, laugardaga 10-14 | S. 551-2070/551-3366 | www.misty.is
LÉTT OG ÞÆGILEGT
Str. 36-42 | kr. 2.990,-
Á fleiri stöðum en á Íslandi fjölgar
erlendum ferðamönnum, til dæmis
fjölgaði slíkum í Rússlandi um 16
prósent á fyrsta ársfjórðungi 2015
í samanburði við sama tíma í fyrra.
Sumir gætu undrast það, í ljósi
þess að ekki hefur umfjöllun um
Rússland verið neitt sérlega já-
kvæð undanfarin misseri, en ferða-
menn hafa áhuga á að skoða
heimsminjar um víða veröld, hver
svo sem staðan er í viðkomandi
landi á pólitíska sviðinu. Margt
fagurt er að sjá í Rússlandi og
þar er byggingarstíllinn sérstakur
með öllum sínum kúplum og
dæmi þar um er að sjá á Rauða
torginu í Moskvu, þar sem ferða-
menn glöddust með litríkar slæð-
ur nú í vor. Og rómantísk var hún
stundin hjá parinu ferðalúna sem
hvíldi sig við einn af gosbrunnum
miðbæjarins í Moskvu í liðinni
viku.
Ferðamönnum fjölgar á fleiri stöðum en á Íslandi
AFP
Gaman að heimsækja Rússland
J.L. Moreno (1889-1974) fæddist í Búk-
arest í Rúmeníu 1889, en fluttist á ung-
lingsaldri með foreldrum sínum til Vín-
arborgar þar sem hann nam læknisfræði
og síðan geðlækningar. Árið 1925 fluttist
hann til New York og vann þar allan sinn
starfsferil.
Moreno er fyrst og fremst minnst sem
frumkvöðuls í hópmeðferð fólks með geð-
rænan vanda. Árið 1932 kynnti hann að-
ferðina sem hann kallaði psychodrama fyr-
ir Samtökum bandarískra geðlækna og
vann síðan í 40 ár við að þróa aðferðafræð-
ina, sem byggist á athöfnum fremur en
orðum. Sýndu mér – ekki segja mér, var
kjörorð hans. Tæknin og aðferðafræðin að
baki psychodrama á rætur í leiklist og byggist á því að þau efni sem
unnið er með eru sviðsett með aðstoð hópsins sem er til staðar hverju
sinni.
Frumkvöðull í hópmeðferð
fólks með geðrænan vanda
JACOB LEVY MORENO
J.L. Moreno
„Við vitum að allt okk-
ar atferli er eitthvað
sem við höfum lært ein-
hvers staðar með ein-
hverjum hætti. Einmitt
þess vegna hljótum við
alltaf að að geta lært
eitthvað nýtt.“
Í dag, fimmtudag, 25. júní:
Kl. 10-12.15 Aðferðir og
hugmyndafræði psychodrama
kynntar fyrir fagfólki í
samkomusal Kleppsspítala.
Kl. 14-17 Opin vinnustofa í
samkomusal Kleppsspítala.
Föstudagur 26. júní:
Kl. 10-13 Opin vinnustofa í
samkomusal Kleppsspítala.
Kl. 14.30-16 Opin kynning á
psychodrama í Gerðubergi.
Aðgangur ókeypis.
Laugardagur 27. júní:
Opin vinnustofa í samkomusal
Kleppsspítala.